— Zagrożenie, że administracja Trumpa będzie w stanie wyegzekwować rosyjskie warunki kapitulacji na Ukrainie maleje, a nie rośnie — twierdzi ekspert NATO Keir Giles.
- Newsweek w pakiecie Onet Premium
Dziękuję, że nas czytasz
Foto: Newsweek
Newsweek: Jaka jest pana pierwsza ocena tego tzw. „planu pokojowego” dla Ukrainy? Czy to prawdziwy plan? Czy raczej tylko rosyjska lista życzeń?
Keir Giles: Cóż, wiemy, że jest to rosyjska lista życzeń. Pytanie brzmi, czy faktycznie został on zatwierdzony przez Biały Dom Trumpa, czy też jest to tylko rosyjska operacja informacyjna. Nie widziałem jeszcze żadnego potwierdzenia, że jest to coś, co Stany Zjednoczone rzeczywiście próbują wymusić na Ukrainie, a nie po prostu coś rozpowszechnianego przez Rosjan, którzy doprowadzili do przecieku, aby kształtować środowisko informacyjne, a zachodnie media dały się nabrać.
Ogłoszono, że generał Kellogg, specjalny wysłannik Trumpa na Ukrainę złożył swoją rezygnację po wycieku tego planu…
— To może być z tym związane. Ale kto wie. Po prostu nie usłyszeliśmy niczego ostatecznego ze Stanów Zjednoczonych. Rosja również milczy. Wygląda więc na to, że był to prawdopodobnie Kiriłł Dmitriew, wysłannik Putina lub inne rosyjskie źródło, które przedstawia swoje żądania kapitulacji i mówi: „to właśnie robią Stany Zjednoczone”, aby spróbować ukształtować to, co naprawdę stanie się później. Ale to nie oznacza, że to zostało faktycznie zatwierdzone przez USA. Musimy odróżnić to, co prawdziwe i potwierdzone od tego, co jest tylko medialną ekscytacją wokół tego, co może być po prostu operacją informacyjną Rosji. A na razie mamy tylko przecieki i nienazwane źródła.
A jeśli to prawda, to jak bardzo jest źle?
— Jest to oczywiście katastrofalne, ponieważ to lista wszystkich żądań Rosji, które byłyby fatalne dla bezpieczeństwa sąsiadów Ukrainy, a także jej samej. Lista zawiera nie tylko kapitulację wobec obecnych celów wojennych Rosji, ale także pozostawienie Ukrainy bezbronnej przed jakimkolwiek przyszłym rosyjskim atakiem.
Jaki jest najgorszy element tej listy składającej się z 28 punktów, która zawiera zmuszenie Ukrainy do oddania terytorium, zmniejszenie o połowę liczebności armii, zakaz posiadania rakiet dalekiego zasięgu i zakończenie pomocy wojskowej Stanów Zjednoczonych?
— Trudno powiedzieć, która część jest gorsza, ponieważ jest tam wiele strasznych rzeczy. Wystarczy sam fakt, że Ukraina nie może bronić się przed Rosją, zmniejszając rozmiar swojej armii i eliminując systemy uzbrojenia, które były najbardziej skuteczne w walce.
I gdzie jesteśmy dzisiaj? Po wycieku planu pokojowego, wielkim skandalu korupcyjnym w Ukrainie i upadku Pokrowska. Czy sytuacja jest teraz znacznie gorsza niż miesiąc temu?
— Nie, ponieważ nic się nie zmieniło. Nie jest to jak dotąd ultimatum, które zostało postawione Ukrainie. I nie zmienia to warunków tego, czego domagała się Rosja, a Stany Zjednoczone próbowały wyegzekwować. A pamiętajmy, że Stany Zjednoczone wywierają coraz mniejszy wpływ na Ukrainę, próbując zmusić ją do poddania się, ponieważ już zmniejszyły pomoc, którą tam wysyłały. A Ukraina stała się silniejsza dzięki możliwości polegania na własnych zasobach. Tak więc zagrożenie, że administracja Trumpa będzie w stanie wyegzekwować rosyjskie warunki kapitulacji na Ukrainie maleje, a nie rośnie.
Czy jest jakaś szansa na prawdziwe negocjacje pokojowe w najbliższej przyszłości? Widzieliśmy również doniesienia, że Zełenski po skandalu korupcyjnym chce wznowienia rozmów z Rosją. Kijów wysyła pewne sygnały, że jest gotowy do negocjacji.
— Nie było dotychczas żadnych negocjacji pokojowych. Rosja stawiała ultimatum, a czasami aktywnie angażowały się w to Stany Zjednoczone. Ale jak dotąd nie doszło do niczego, co przypominałoby negocjacje. I nie ma powodu oczekiwać, że zmieni się to w dającej się przewidzieć przyszłości.
A co z pozycją Stanów Zjednoczonych? Czy ona uległa jakieś znaczącej zmianie od czasu odwołania szczytu Trump-Putin w Budapeszcie?
— Problem w tym, że w tej chwili nie znamy stanowiska Stanów Zjednoczonych, ponieważ nie było oficjalnego komentarza na temat sugestii, że pokój, a raczej warunki kapitulacji, zostały wynegocjowane między Dmitriewem i Witkoffem i że mają zostać narzucone. Dopóki Stany Zjednoczone nie potwierdzą lub zaprzeczą, nadal nie będzie jasności.
I czego możemy się spodziewać w najbliższej przyszłości?
— Jeszcze więcej zamieszania, więcej rosyjskich operacji informacyjnych, więcej nacisków na Ukrainę, by się poddała. Ale żadnego znaczącego przełomu w rodzaju tego, który zachodnie media zdawały się zakładać od środy.
W ostatnich dniach mieliśmy bardzo poważny sabotaż na polskiej kolei i poważny incydent z udziałem rosyjskiego statku szpiegowskiego na brytyjskich wodach. Czy spodziewa się pan, że wojna prowadzona przez Rosję równolegle z Europą będzie w najbliższej przyszłości bardziej intensywna?
— To pewne. Rosja zintensyfikuje swoje ataki i sabotaż, chyba że narody europejskie wspólnie znajdą sposób na nałożenie kosztów na Rosję, aby odstraszyć ją od przyszłych działań. Na razie większość tego, co widzimy, to protesty i ostro sformułowane tweety na temat tego, co robi Rosja — w przeciwieństwie do środków zaradczych, które mogą mieć na celu kształtowanie zachowania Rosji. Możemy mieć tylko nadzieję, że coś dzieje się za kulisami. Będzie to jednak wymagało bardziej asertywnych działań, zarówno w celu radzenia sobie z głośnymi incydentami, takimi jak np. użycie laserów przeciwko brytyjskim samolotom przez rosyjski statek szpiegowski lub sabotaż na polskich torach kolejowych. A także w celu radzenia sobie z codziennymi atakami transgranicznymi z Białorusi do Polski — przerzutami migrantów i atakami na straż graniczną, które są przejawami codziennej konfrontacji na wschodniej granicy Europy, a czego ludzie nie są wystarczająco świadomi na pozostałej części kontynentu.
A co powinniśmy zrobić, aby nałożyć koszty na Rosję?
— To będzie niestety trudne. Kluczową kwestią jest to, że od 2014 r. mieliśmy ponad 10 lat, aby przemyśleć opcje polityczne dotyczące rosyjskiej konfrontacji i zagrożenia ze strony Moskwy. A jednak wciąż szukamy odpowiedzi. A to dlatego, że Europa przez dekady uznawała, że obrona jest opcjonalnym dodatkiem. I dopiero teraz zdajemy sobie sprawę, że w rzeczywistości ma to kluczowe znaczenie dla zachowania naszego dotychczasowego stylu życia.