Podczas wtorkowej konferencji prasowej, na której zaprezentowano kandydatkę Koalicji Obywatelskiej na prezydenta Krakowa, premier Donald Tusk zasygnalizował, że przedterminowe wybory mogą odbyć się w drugiej połowie września. Szef rządu podkreślił jednak, że nie jest to jeszcze ostateczna decyzja. A ta nie zapadnie, dopóki sąd nie rozstrzygnie o losie czterech protestów referendalnych, które zostały złożone.
Interia sprawdziła, jak ta procedura wygląda w praktyce. Rozmawialiśmy z przedstawicielami sądu, rządu i Państwowej Komisji Wyborczej. W optymistycznym wariancie cały proces może zająć dwa miesiące. Ponieważ jednak przepisy nie określają, do kiedy sąd musi rozstrzygnąć protesty, w teorii sprawa może ciągnąć się miesiącami. Istnieje też inny scenariusz: sąd może uznać protesty za zasadne, a referendum za nieważne. Wtedy prezydentem Krakowa pozostałby Aleksander Miszalski.
Wybory w Krakowie: 90 dni
Dla mieszkańców sprawa jest prosta: 24 maja odbyło się referendum, w którym wzięło udział 176 228 krakowian. Przełożyło się to na frekwencję na poziomie 29,99 proc., co oznacza, że wymagany próg został osiągnięty. Za odwołaniem prezydenta Miszalskiego zagłosowało 171 581 osób, a przeciw było zaledwie 3 631 mieszkańców.
Zgodnie z przepisami mandat Aleksandra Miszalskiego wygasł w momencie opublikowania protokołu w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym – co nastąpiło 26 maja, dwa dni po głosowaniu.
I to właśnie od tej daty, w ciągu 90 dni, powinny odbyć się przedterminowe wybory. Tak wynika z Kodeksu wyborczego ze stycznia 2011 r. Idąc tym tropem, Krakowianie powinni pójść do urn najpóźniej w niedzielę 23 sierpnia, a ewentualna druga tura powinna odbyć się na początku września.
Szkopuł w tym, że premier ma związane ręce do czasu rozpatrzenia protestów. Skąd ten prawny klincz? Sprawa nie jest prosta.
Ustawa o referendum lokalnym powstała kilka miesięcy przed Kodeksem wyborczym (we wrześniu 2010 r.) i nie precyzuje terminu przedterminowych wyborów. Dlaczego? Ponieważ odsyłała do ustawy o ordynacji wyborczej z 1998 r., która przestała obowiązywać w 2011 r. A to właśnie tam czarno na białym zapisano, że 90 dni na organizację wyborów liczy się dopiero od momentu rozstrzygnięcia protestów.
Łącznie złożono cztery protesty: trzy od osób fizycznych i jeden od fundacji. Taki dokument mógł wnieść każdy mieszkaniec uprawniony do głosowania w ciągu siedmiu dni od publikacji wyników w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym.
W praktyce termin minął 2 czerwca. Co ważne, do tego dnia pisma musiały fizycznie trafić do sądu – data stempla pocztowego nie miała w tym przypadku żadnego znaczenia.
I tutaj zaczynają się kolejne prawnicze schody. Ustawa o referendum lokalnym daje sądowi 14 dni na rozpatrzenie protestów. Jest to jednak tzw. termin instrukcyjny – sąd powinien zrobić wszystko, by się w nim zmieścić, ale jeśli go przekroczy, przepisy nie przewidują żadnych konsekwencji ani dalszych kroków. Sędziowie mogą więc legalnie wydłużyć ten czas, powołując się choćby na „obszerność materiału dowodowego”.
Nawet jeśli sąd pierwszej instancji wyda postanowienie w terminie, to wcale nie kończy sprawy. Stronom przysługuje zażalenie do Sądu Apelacyjnego. Mają na to siedem dni od momentu doręczenia decyzji, a sam Sąd Apelacyjny ma kolejne 30 dni na jej rozpoznanie. Co kluczowe, to również jest termin instrukcyjny, co oznacza, że w praktyce cała procedura może zająć długie miesiące.
Dopiero decyzja Sądu Apelacyjnego jest ostateczna. A przypomnijmy, że do tego momentu nie można ogłosić terminu wyborów.
Sprawa komplikuje się jeszcze bardziej, kiedy przyjrzymy się poszczególnym protestom. Dwa z nich zostały wniesione po terminie, a sąd we wtorek (9 czerwca) zdecydował, że nie nada im dalszego biegu.
Jednak od tej decyzji sądu przysługuje odwołanie do Sądu Apelacyjnego. Jeśli ten uwzględniłby zażalenie, rozpatrzenie tych dwóch protestów mogłoby się rozpocząć dopiero – w wersji optymistycznej – pod koniec lipca.
Kolejny wniosek ma zostać rozpatrzony przez sąd 17 czerwca, w środę. W wersji optymistycznej, jeśli sąd podejmie decyzję tego dnia, a następnie nastąpi odwołanie, to cała procedura może zakończyć się pod koniec lipca.
Z kolei czwarty wniosek dotyczy kwestii związanych z referendum w sprawie odwołania rady miasta. Chodzi o to, że kilkaset kart nie zostało ostemplowanych odpowiednią pieczęcią. Na razie sąd nie może się nim jednak zająć z powodu braków formalnych. Sąd wysłał pismo w tej sprawie do wnioskodawcy.
Dopiero po rozpatrzeniu wszystkich protestów premier Donald Tusk będzie mógł wyznaczyć datę przedterminowych wyborów.
Istnieje też inny scenariusz, w którym szef rządu nie będzie musiał ich ogłaszać. Sąd może uznać bowiem protesty za zasadne, a referendum za nieważne. Wtedy prezydentem Krakowa pozostałby Aleksander Miszalski.
Chcesz porozmawiać z autorem? Napisz: dawid.serafin@firma.interia.pl
