Order Orła Białego dla Zełenskiego. „Odznaczenie odebrać też Schröderowi”

Tomasz Walczak, Interia: – Czekamy na stanowisko Kapituły Orderu Orła Białego ws. odebrania odznaczenia Wołodymyrowi Zełenskiemu. Pan deklaruje, że taka decyzja powinna zapaść. Co się dzieje z lewicą, że włącza się polityczną grę Karola Nawrockiego?

Maciej Konieczny: – Uważam, że potrzebna jest stanowcza odpowiedź na decyzję Wołodymyra Zełenskiego o uhonorowaniu jednej z jednostek wojskowych imieniem UPA. To, co zrobił ukraiński prezydent, kompletnie nie bierze pod uwagę polskiej perspektywy i z punktu widzenia polskiej pamięci historycznej.

I odebranie orderu byłoby adekwatne?

– Nadanie imienia UPA ukraińskiej jednostce wojskowej jest decyzją o istotnej wadze symbolicznej i taką samą byłoby odebranie Orderu Orła Białego prezydentowi Zełenskiemu. Taka reakcja wydaje się zatem współmierna. Co więcej, mam podejrzenie, że na tym etapie brak stanowczej reakcji ze strony Polski bardziej nakręcałby nastroje antyukraińskie niż proporcjonalna odpowiedź.

Słyszę jednak głosy bardzo różnych ludzi, którzy mówią, że państwo nie zachowuje się poważnie, gdy odbiera ordery tym, którym wcześniej je przyznało. Co pan na to?

– Raz jeszcze podkreślę: to mocna, symboliczna odpowiedź na symboliczny gest ze strony ukraińskiej. Ważne jest przy tym, aby nie dawać pretekstu rosyjskiej propagandzie i prorosyjskim politykom do wykorzystywania tej decyzji do rozkręcania antyukraińskich nastrojów.

A da się tego uniknąć?

– Stąd moja propozycja do rozważenia dla Kapituły Orderu Orła Białego, aby równolegle do odebrania orderu prezydentowi Zełenskiemu, odebrać to odznaczenie także Gerhardowi Schröderowi. Chodzi o to, by było jasne, że nie jest to żaden gest antyukraiński i że Polska jednoznacznie oraz konsekwentnie sprzeciwia się rosyjskiemu imperializmowi i agresji.

Pana zdaniem taki „pakiet” z Gerhardem Schröderem faktycznie nie zostałby odebrany jako pożywka dla nastrojów antyukraińskich w Polsce? Czy tacy politycy jak Grzegorz Braun nie wykorzystywaliby tej sprawy mimo wszystko, ignorując odebranie orderu Schröderowi?

– Myślę, że jawnie prorosyjscy politycy, tacy jak Grzegorz Braun i Leszek Miller, będą wykorzystywać wszystko, żeby pchać swoją antyukraińską i prorosyjską agendę. Jednak równoległe odebranie orderu Gerhardowi Schröderowi byłoby jednoznacznym gestem państwa polskiego, pokazującym, że nie chodzi tutaj o zmianę frontu ani o wspieranie strony rosyjskiej.

– Gerhard Schröder to polityk, który wysługiwał się rosyjskim interesom i nadal to robi, w związku z czym również nie zasługuje na posiadanie najwyższego polskiego odznaczenia. Myślę, że taki wspólny gest – odebranie orderów i prezydentowi Zełenskiemu, i kanclerzowi Schröderowi – zabezpieczałby nas przed oskarżeniami o to, że Polska zmienia kurs czy przestaje sprzeciwiać się rosyjskiej agresji, bo właśnie na to liczą rosyjscy propagandyści.

A nie ma pan wrażenia, że odebranie tego orderu Zełenskiemu tylko usztywni stanowisko Ukraińców?

– Niestety, możemy spodziewać takiego scenariusza. Warto jednak pamiętać, że obecna eskalacja jest efektem decyzji prezydenta Zełenskiego, a nie strony polskiej, a brak odpowiedzi mógłby spowodować większy jeszcze nastrojów antyukraińskich po stronie polskiej.

– Polska i Ukraina są skazane na rozmowę o historii jeżeli nasze relacje mają być dobra i stabilne. Ukraina siłą rzeczy musi zmierzyć się ze swoją trudną przeszłością. Nawet jeśli w krótkim czy średnim okresie te rozmowy będą trudniejsze to my jako Polska nie możemy się cały czas cofać.

– Na pewnym etapie musimy jasno postawić swoje stanowisko jednocześnie cały czas wspierając Ukrainę w jej walce z rosyjskim okupantem, bo od tego zależy także i nasze bezpieczeństwo.

Rząd liczy na to, że uda się te sprawy załatwić polubownie. Podczas weekendowej wizyty doradcy Zełenskiego w Polsce miała paść propozycja, by jednostka nosiła imię bohaterów UPA walczących ze Związkiem Radzieckim. Czy to pana zdaniem rozwiązało by sprawę?

– Taki krok zapewne nie rozwiązałby całkowicie problemu, ale oczywiście rozmowy trzeba prowadzić. Mam jednak przekonanie, że brak stanowczej reakcji ze strony polskiej – także w zakresie groźby odebrania Orderu Orła Białego – wcale nie sprawiłby, że te rozmowy byłyby łatwiejsze.

– Odnoszę wrażenie, że to właśnie ostra postawa ze strony polskiej sprawiła, iż ukraińska delegacja w ogóle pojawiła się w Polsce i pojawiła się gotowość do rozmów oraz pewnych ustępstw. Gwarancji sukcesu nie ma, sytuacja jest trudna, ale to nie jest tak, że ostre reakcje torpedują rozmowy. Myślę, że jest zupełnie odwrotnie.

Rozumiem więc, że chciałby pan pochwalić prezesa Nawrockiego, który narzucił ostry ton i w ten sposób zmusił Ukraińców do rozmów?

– Aż tak daleko bym się nie posunął. Mam przekonanie, że na polskiej prawicy istnieje duża chęć rozgrywania nastrojów antyukraińskich na potrzeby wyborcze i nie chciałbym tego podbijać. Po prostu uważam, że w tej konkretnej sytuacji reakcja była adekwatna. Mam nadzieję, że do porozumienia dojdzie i relacje polsko-ukraińskie będą się w przyszłości rozwijać jak najlepiej. Jestem przekonany, że nasze wsparcie dla Ukrainy w walce z Rosją powinno być niezachwiane. Natomiast na tym etapie zalecałbym asertywność, a nie uległość wobec ukraińskich postaw w zakresie polityki historycznej.

Rozmawiał Tomasz Walczak

Aktualizacja: Jak ustalił reporter Polsat News Grzegorz Urbanek, posiedzenie Kapituły Orderu Orła Białego rozpoczęło się o godz. 10.00 i odbywa się w letniej rezydencji prezydenta w Juracie na Półwyspie Helskim. Po posiedzeniu Kapituły Pałac Prezydencki zapowiada komunikat w tej sprawie.