Przepiękny ptak z Północy wciąż jest w Polsce. Nadal nie odleciał

Mroźna i śnieżna zima jaka mieliśmy w styczniu i lutym spowodowała, że w całym kraju, także na południu były obecne jemiołuszki. Nie corocznie te północne, kolorowe ptaki dolatują aż do Górnego Śląska. W tym roku miałem okazję widzieć je kilkakrotnie w tym raz pokaźne stado 450 ptaków na drzewach w centrum Bytomia. Wcześniej tylko raz obserwowałem zgromadzenie jemiołuszek na noclegowisku na przewodach energetycznych w pokaźnym stadzie liczącym około 1000 osobników.

Jemiołuszki to osobna rodzina licząca jedynie trzy gatunki, bardzo do siebie podobne. Żyją na północnej półkuli w strefie borealnej, gdzie odbywają lęgi, a w czasie zimy przemieszczają się na południe. Latem kiedy odbywają lęgi żywią się także owadami, którymi karmią młode ale ich główna dieta składa się z owoców zbieranych na drzewach i krzewach. Często duże stada szybko zjadają wszystkie owoce z pojedynczych drzew jeśli znajdą nawet w centrum miasta jarzębinę czy głogi. No i oczywiście też chętnie żerują na owocach jemioły. Tym samy przyczyniają się aktywnie do rozprzestrzeniania tej pasożytniczej rośliny. Nasiona jemioły zawarte w środku owoców, po przejściu przez przewód pokarmowy jemiołuszek, przykleja się do gałęzi na której przesiadują ptaki. A wiadomo, że ptaki się przemieszczają i stąd też w wielu miejscach w naszym krajobrazie można zobaczyć skupienia jemioł na wysokich drzewach. To znak, że tam właśnie przesiadywały jemiołuszki, choć inne gatunki ptaków także przyczyniają się do rozpowszechniania jemioły. To szczególnie z nią związany paszkot, ale także kwiczoły zajadają się białymi owocami jemioły.

Najliczniejsza i najszerzej rozpowszechniona w Europie, Azji i w Ameryce Północnej jest jemiołuszka (Bombycilla garrulus). Ta która także obecna jest zima w Polsce. W Północnej Ameryce występuje jeszcze jemiołuszka cedrowa (Bombycilla cedrorum) a na Dalekim Wschodzie jemiołuszka japońska (Bombycilla japonica). Wszystkie jemiołuszki są płowobrązowe z żółtymi i czerwonymi wstawkami na piórach w skrzydłach i ogonie. Cechą rozpoznawczą jest tez czubek z piór na głowie, skierowany do tyłu.

Pierwsze jemiołuszki były obserwowane już pod koniec października. Ale dopiero w grudniu pojawił się pierwsze ptaki na Śląsku i w Małopolsce. Tej zimy w Polsce mieliśmy dni kiedy ptasiarze wpisywali swoje obserwacje do bazy i łącznie widzianych było ponad 1500 jemiołuszek. Nadal na początku marca są jemiołuszki notowane w środkowej i północnej Polsce.

Warto przyglądnąć się tym ptakom, gdy siedzą na szczytach drzew i odzywają się cichymi dzwoniącymi głosami. Może uda się zaobserwować szczególny sposób ich żerowania na pozostających jeszcze na drzewach owocach. Wtedy poszczególne ptaki szybko zlatują i w pośpiechu łykają zerwane owoce jarzębiny by zaraz odlecieć na pobliskie wysokie drzewa.