Osoby, które były zatrudnione przed 1999 rokiem, mogą otrzymywać niższe emerytury, jeśli nie zadbają o przeliczenie kapitału początkowego. Aby skorzystać z tej możliwości, konieczne jest dostarczenie do ZUS odpowiednich dokumentów potwierdzających okresy zatrudnienia i wysokość wynagrodzenia. Problem pojawia się, gdy zakład pracy został zlikwidowany i odnalezienie dokumentacji jest utrudnione. Istnieją jednak sposoby na jej uzyskanie, a różnica w emeryturze może sięgnąć nawet 400 zł.
Dlaczego kapitał początkowy jest tak ważny?
Przed reformą systemu emerytalnego w 1999 roku składki emerytalne były odprowadzane przez pracodawcę zbiorczo, bez przypisywania ich do indywidualnych kont pracowników. Wprowadzenie nowego systemu wymagało więc ustalenia kapitału początkowego, który odzwierciedlałby składki zgromadzone przed reformą. Jeśli emeryt nie zgłosił się wcześniej do ZUS z wnioskiem o jego naliczenie, jego świadczenie może być znacznie niższe, niż powinno.
Niestety, brak dokumentacji potwierdzającej zatrudnienie sprzed 1999 roku sprawia, że wiele osób nie może skorzystać z tej możliwości. W niektórych przypadkach może to oznaczać stratę nawet kilkuset złotych miesięcznie.
Gdzie szukać brakujących dokumentów?
Osoby, które nie posiadają świadectw pracy, mogą spróbować odnaleźć je w trzech miejscach:
- u następcy prawnego firmy, jeśli przedsiębiorstwo zostało przejęte przez inną spółkę,
- w jednostce nadrzędnej, jeśli firma podlegała większej organizacji,
- w prywatnym archiwum, jeśli dokumentacja została przekazana do firmy zajmującej się przechowywaniem akt.
Ponadto, w poszukiwaniach może pomóc ewidencja pracodawców, prowadzona przez Archiwum Państwowe w Warszawie, oraz baza zlikwidowanych zakładów pracy, dostępna w ZUS.
Aby złożyć wniosek o przeliczenie kapitału początkowego, należy uzyskać dokument potwierdzający okresy zatrudnienia i podstawę wymiaru składek. W tym celu warto skontaktować się z lokalnym oddziałem ZUS, podając dokładny adres byłego zakładu pracy.
Czas na odnalezienie dokumentów jest ograniczony
Dokumentacja przechowywana jest przez określony czas. Akta stworzone przed 1 stycznia 2019 r. są archiwizowane przez 50 lat, natomiast w przypadku starszych dokumentów obowiązywały mniej korzystne przepisy – mogły zostać zniszczone już po 12 latach od ich wytworzenia.
Dodatkowe zmiany w przeliczaniu emerytur
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) pracuje nad nową ustawą, która umożliwi ponowne przeliczenie emerytur osobom, które przechodziły na świadczenie w czerwcu w latach 2009–2019. Wcześniejsze przepisy były dla nich mniej korzystne, a nowelizacja może podnieść ich emerytury średnio o 160 zł miesięcznie.
Nowe przepisy mają wejść w życie 1 lipca 2025 r., a zainteresowani seniorzy będą mogli składać wnioski o ponowne przeliczenie od 1 czerwca.
Dzięki tym zmianom oraz możliwości uzyskania kapitału początkowego wielu emerytów może liczyć na znacznie wyższe świadczenia. Warto więc sprawdzić swoje dokumenty i złożyć stosowny wniosek do ZUS, aby nie stracić należnych pieniędzy.
