W środę początek konklawe. Kto zostanie nowym papieżem? [FAQ]

Papieża mogą wybierać kardynałowie, którzy nie ukończyli 80 lat. Ze 132 elektorów, którzy zdecydują w tym roku, 107 zostało mianowanych przez Franciszka, 22 przez Benedykta XVI, a pięciu — przez Jana Pawła II. 51 elektorów pochodzi z Europy, 16 z Ameryki Północnej, czterech z Ameryki Środkowej, 17 z Ameryki Południowej, 23 z Azji, 18 z Afryki i czterech z Oceanii. Najmłodszy jest 45-letni kardynał z Ukrainy Mykoła Byczok, najstarszy – 79-letni Hiszpan Carlos Osoro Sierra. 79 lat ma również kardynał Stanisław Ryłko.

Kiedy odbędzie się konklawe?

Sede vacante („pusty tron”) rozpoczyna się w dniu śmierci bądź rezygnacji papieża. Pogrzeb musi odbyć się między 4. a 6. dniem od sede vacante. Następnie jest dziewięć dni żałoby, po której, między 15. a 20. dniem, musi rozpocząć się konklawe. Nie później niż dwudziestego dnia od śmierci papieża elektorzy zbierają się na poprzedzającej konklawe mszy Pro eligendo Papa (o wybór papieża). Tegoroczne konklawe zacznie się 7 maja.

Newsweek w promocji

Foto: Newsweek

Gdzie odbywa się konklawe?

Pierwsze formalne zasady konklawe zostały ustalone przez papieża Grzegorza X w 1274 r. w konstytucji apostolskiej „Ubi Periculum”. W Kaplicy Sykstyńskiej konklawe odbywa się od 1492 r. Wcześniej wybory papieża odbywały się w różnych miejscach. Kardynałowie elektorzy w czasie konklawe mieszkają w watykańskim Domu Świętej Marty.

Ile trwa konklawe?

W ciągu ostatnich stu lat żadne konklawe nie trwało dłużej niż pięć dni. Benedykt XVI został wybrany w dwa dni. Rekordy były bite zdecydowanie wcześniej. Najdłuższe konklawe w historii trwało trzy lata, od 1268 do 1271 r., po śmierci papieża Klemensa IV. Legenda głosi, że mieszkańcy Viterbo, gdzie obradowali kardynałowie, w końcu zdjęli dach z pałacu, aby przyśpieszyć podjęcie decyzji. Najkrótsze konklawe odbyło się w 1503 r. — kilka godzin wystarczyło, by papieżem został Juliusz II.

Kto prowadzi konklawe?

W okresie sede vacante kluczową rolę odgrywa kamerling Kościoła Rzymskokatolickiego, czyli 77-letni, urodzony w Irlandii, a następnie naturalizowany w USA kardynał Kevin Farrell. Do jego obowiązków należy m.in. organizacja konklawe. Podczas konklawe kamerling nadzoruje przebieg głosowań, redaguje sprawozdania z ich przebiegu, dba o zachowanie tajemnicy przez kardynałów elektorów oraz zapisuje wyniki głosowań. W czasie konklawe kamerlingowi pomaga dziekan Kolegium Kardynalskiego oraz inni kardynałowie asystenci.

Ile głosów potrzeba do wyboru papieża?

Kolejny papież musi zostać wybrany większością dwóch trzecich głosów. Od 34. głosowania, chyba że głosowano także i pierwszego dnia konklawe, to od 35. głosowania, głosuje się tylko na dwóch kandydatów, którzy mieli największą liczbę głosów. W każdym głosowaniu wszyscy kardynałowie muszą oddać głos, także nieważny.

Kto może zostać papieżem?

Teoretycznie każdy ochrzczony mężczyzna katolik, który skończył 35 lat, może zostać wybrany na papieża. W praktyce wybiera się kardynałów. Ostatnim papieżem, który nie był kardynałem w momencie wyboru, był Celestyn V w 1294 r.

Kto jest faworytem konklawe?

Faworyci konklawe to tzw. papabile. Istnieje nawet powiedzenie: kto wchodzi na konklawe jako papabile, wychodzi jako kardynał. Dziś watykaniści najwyżej oceniają szanse kardynałów Pietro Parolina i Matteo Zuppiego z Włoch, Luisa Tagle z Filipin, Michaela Czernego z Kanady i Petera Erdo z Węgier.

Ilu Polaków weźmie udział w konklawe?

Polska ma pięciu kardynałów. Są to: 85-letni Stanisław Dziwisz — były sekretarz Jana Pawła II i były metropolita krakowski, 79-letni Stanisław Ryłko, 75-letni Kazimierz Nycz — były metropolita warszawski, 61-letni Konrad Krajewski — prefekt watykańskiej Dykasterii ds. Posługi Miłosierdzia oraz 61-letni Grzegorz Ryś — metropolita łódzki. Z uwagi na wiek nowego papieża wybiorą Ryłko, Nycz, Krajewski i Ryś. Ryłko straci prawo elektorskie 4 lipca, gdy skończy 80 lat.

Co oznaczają biały i czarny dym na konklawe?

Dym z komina Kaplicy Sykstyńskiej informuje świat o wyniku głosowania. Czarny dym (fumata nera) oznacza, że nie wybrano papieża, a biały dym (fumata bianca) ogłasza wybór nowego biskupa Rzymu. Tradycja ta sięga XVIII w. Niegdyś biały dym powstawał poprzez spalanie mokrej słomy wraz z kartami do głosowania. Ta metoda nie zawsze była idealna, a kolor dymu bywał niejednoznaczny, co prowadziło do nieporozumień. Współcześnie, aby uzyskać wyraźny biały dym, stosuje się specjalne substancje chemiczne. Od 2005 r. do pieca, w którym spala się karty do głosowania, dodawano mieszankę chloranu potasu, laktozy i żywicy sosnowej. Spalanie tych substancji generuje gęsty, biały dym, który jest dobrze widoczny dla zgromadzonych na Placu Świętego Piotra wiernych.

W Kaplicy Sykstyńskiej znajdują się dwa piece: jeden służy do spalania kart do głosowania po każdym głosowaniu, a drugi, wyposażony w specjalny system, służy do wytwarzania dymu o odpowiednim kolorze w momencie ogłoszenia wyniku.