Nie ma żadnych rozmów pokojowych. „Negocjacje w Stambule to bezsensowne przedstawienie z pijanym reżyserem”

Czego się pan spodziewa po rozmowach w Stambule?

Wygląda to jak bezsensowne, chaotyczne przedstawienie z pijanym reżyserem, który nie wie nawet, kto gra jaką rolę. Najpierw Rosją próbowała przejąć inicjatywę. Sprawić, by wyglądało na to, że to Putin chce pokoju. Ale potem — gdy blef Kremla został obnażony przez Zełenskiego, który ogłosił, że jedzie do Turcji — Rosja wprowadzała coraz większe zamieszanie. Jedyną pozytywną rzeczą, o której wielki optymista mógłby tu pomyśleć, jest to, że Stany Zjednoczone znowu dostaną dowód, że Rosja wcale nie jest zainteresowana pokojem.

Jest jakakolwiek szansa, że Trump naprawdę straci cierpliwość do Putina i coś wreszcie zrobi? Czy raczej jedynie na to, że kompletnie straci zainteresowanie wojną w Ukrainie, mówiąc: „To nie moja sprawa, odchodzę”?

Jak mówiłem, tylko optymiści uważają, że będzie to ostatnia kropla. Afront, który uniemożliwi Trumpowi dalsze udawanie, że Putin gra w tę samą grę co on. Ale widzieliśmy już wiele razy, że kiedy Rosja pokazywała ponad wszelką wątpliwość, że traktuje Trumpa jak idiotę, nie miało to żadnego wpływu na Stany Zjednoczone. Być może Trump na chwilę się wścieknie.

Trumpowi już wcześniej zdarzało się być krytycznym wobec Putina. Za każdym razem, gdy tak się działo, czytaliśmy z fusów: próbowaliśmy odgadnąć, co się za tym kryje i czy będą za tym szły jakieś działania. Ale nigdy do tego nie doszło. Wszystkie te sporadyczne skargi na prezydenta Putina i jego niechęć do zakończenia wojny nigdy nie prowadzą do wywarcia jakiejkolwiek presji na Rosję.

Nie powinniśmy więc zakładać, że będzie to miało jakiś wpływ. Oczywiście najlepiej by było gdyby Stany Zjednoczone zmieniły linię i przestały zajmować się narzucaniem Ukrainie rosyjskich warunków kapitulacji, a jednocześnie kontynuowałyby pomoc w zakresie wsparcia wywiadowczego i dostaw broni, nawet w zmniejszonym tempie. Ale alternatywnie może to doprowadzić do tego, że Stany Zjednoczone stracą cierpliwość wobec Ukrainy i będą wywierać jeszcze większą presję na Kijów, aby zgodził się na wszystko, czego chce Rosja — bez względu na koszty dla samej Ukrainy i Europy.

Ponieważ Trumpowi po prostu łatwiej jest upomnieć Zełenskiego niż Putina? Czy też jest inny powód?

Trump wiele razy pokazał, że jest bardzo chętny do użycia amerykańskiej dźwigni przeciwko Ukrainie. I całkowicie niechętny do zrobienia tego przeciwko Rosji.

Napisał pan, że Zełenski ma teraz przewagę. Co to oznacza?

Obaj z Putinem próbują przejąć inicjatywę, ale Zełenski zrobił to w bardziej znaczący sposób. Blef Putina został obnażony. Teraz strona rosyjska siedzi i czeka, jaki będzie kolejny ruch Ukrainy. Ponieważ Zełenski jawi się całemu światu jako ten, który jest skłonny rozmawiać o pokoju.

A co pan sądzi o składzie rosyjskiej delegacji? Od początku było niemal na 100 procent pewne, że Putin się nie pojawi w Turcji. Zamiast niego mamy Władimira Miedinskiego, który jest raczej podrzędną figurą.

Wysłanie Medinskiego jest wyrachowaną zniewagą dla Ukrainy i wskazówką, że Rosja w rzeczywistości wcale nie traktuje tego procesu poważnie. Oczywiście jest to również bezpośrednia zniewaga wobec Trumpa, który niemało zainwestował w te negocjacje

Wciąż nie ma rozmów pokojowych

Czy jesteśmy choć odrobinę bliżej końca wojny?

Wciąż nie ma rozmów pokojowych. Bo przecież nigdy nie było żadnych rozmów pokojowych. Przez cały ten czas, gdy pisano o rozmowach pokojowych, były to jedynie dwie równoległe ścieżki. Rosja rozmawiała ze Stanami Zjednoczonymi Trumpa, aby określić warunki kapitulacji Kijowa. A Ukraina rozmawiała z własnymi sojusznikami w Europie, wyjaśniając, co jest jej potrzebne do zakończenia wojny. Nie było między tymi ścieżkami żadnego punktu wspólnego. Teraz Zełenski pokazał, że jest skłonny próbować zasypać przepaść, a Putin pokazał, że jest temu całkowicie niechętny.

A fakt, że to będą pierwsze bezpośrednie rozmowy między Rosją a Ukrainą od 3 lat— czy to coś zmienia?

Jeśli Rosja po prostu powtórzy swoje żądania dotyczące warunków kapitulacji, które przedstawiła na ostatnim spotkaniu w Stambule, nie posunie to niczego naprzód.

A jaka jest rola i pozycja Europy w tym wszystkim? To prawdopodobnie wspólny telefon Macrona, Starmera, Merza i Tuska do Trumpa sprawił, że Putin zaczął udawać, że chce pokoju.

Możliwe, że ta rozmowa i groźby pod adresem Rosji dotyczące nieokreślonych dalszych sankcji gospodarczych skłoniły Putina do podjęcia próby przejęcia kontroli nad procesem pokojowym. Ale niestety od tego czasu Europa jest w dużej mierze niewidoczna. Cofnęła się do biernej roli, nie realizując własnych gróźb wprowadzenia sankcji, jeśli Rosja nie zaangażuje się poważnie w przyspieszenie zawieszenia broni.

A im dłużej ten stan zawieszenia trwa, tym mniej prawdopodobne jest, że Europa będzie w stanie włączyć się do rozmowy o pokoju na Ukrainie w znaczący sposób. Byłoby korzystne, gdyby Stany Zjednoczone wycofały się z tego procesu. Ponieważ działania Trumpa stwarzają jedynie fałszywe nadzieje.

Ale to nie znaczy, że Europa może sobie pozwolić na luksus marnowania czasu. Europa w przeciwieństwie do USA przynajmniej rozumie, że Ukraina potrzebuje stałego wsparcia, aby powstrzymać Rosję przed ponownym atakiem, jeśli pewnego dnia dojdzie zawieszenia broni. I nadal mamy nadzieję, że coś dzieje się za kulisami, że Europa faktycznie przygotuje się do jakiegoś pozytywnego i proaktywnego działania. Ale czy Europa naprawdę coś robi w tym kierunku? To nie jest to jeszcze widoczne z zewnątrz. Bardzo trudno jest np. powiedzieć, na jakim etapie znajdują się obecnie zakulisowe dyskusje na temat potencjalnych europejskich oddziałów w Ukrainie. Rozmowy o „koalicji chętnych” ucichły, a brytyjskie media donoszą, że w rzeczywistości Wielka Brytania doszła do wniosku, że nie jest możliwe umieszczenie sił na Ukrainie.

Po spotkaniu w Watykanie podczas pogrzebu papieża Franciszka niektórzy twierdzili, że relacje między Trumpem a Zełenskim są nieco lepsze. Wierzy pan w to? Czy to raczej rodzaj PR-u, ponieważ Zełenski musi udawać, że wszystko jest w porządku…

Oczywiście Zełenski musi udawać, że wierzy w fantastyczną wersję wydarzeń wyznawaną przez Trumpa podczas spotkań z prezydentem USA. Zobaczyliśmy, co się dzieje, gdy próbuje wprowadzić rzeczywistość do rozmów z Białym Domem. To katastrofalne w skutkach.

Wydaje się, że rozmowa w Watykanie miała pozytywny wpływ. Ale zupełnie inną kwestią jest to, jak długo utrzyma się ten efekt, ponieważ Trump jest otoczonym przez ludzi, którzy dostarczają mu rosyjskich dezinformacji w dużej dawce. A jego własna ograniczona uwaga i ograniczona zdolność do utrzymania zainteresowania oznacza, że jego zdanie zmienia się nieustannie