Zostało ich dwóch, kilkanaście dni i pewnie 20 mln głosów do podziału. Jaka jest szansa, że przed drugą turą wyborów prezydenckich Rafał Trzaskowski i Karol Nawrocki porozmawiają o czymś naprawdę istotnym?
Dobrze, że jesteśmy już po. Nie bez strat, ale udało się tę kampanię przetrwać. Bywały w niej momenty ohydne (antysemickie plugastwa Grzegorza Brauna), bywały przerażające (kremlowska propaganda Macieja Maciaka), bywały żenujące (fikołki Krzysztofa Stanowskiego, starającego się udowodnić, że chodzi mu o coś więcej poza wspieraniem biznesu Krzysztofa Stanowskiego). Była to zła, pozbawiona treści kampania, w czasie której kandydaci i kandydatki zmarnowali mnóstwo czasu swojego oraz publiczności.
Znam historię, wiem, że finisz przed drugą turą jeszcze bardziej nie służy merytorycznej dyskusji. Że to czas, w którym kandydaci wchodzą na pole minowe, pełne wybuchów, a niekiedy niewybuchów. To wtedy Lech Wałęsa przegrywał drugą kadencję, po telewizyjnej debacie proponując Aleksandrowi Kwaśniewskiemu, że może mu „nogę podać”, to wtedy Jacek Kurski obrzucił Donalda Tuska dziadkiem z Wehrmachtu, to wtedy Bronisław Komorowski w akcie desperacji rozpisał referendum na temat wprowadzenia jednomandatowych okręgów wyborczych, czym chciał się podlizać elektoratowi Pawła Kukiza.
Przy kandydacie „obywatelskim” Karolu Nawrockim o jakościową dyskusję będzie trudno, to jasne. Chcę jednak zwrócić uwagę, że są sprawy, którymi politycy muszą się zająć niezależnie od tego, kto rządzi. Ani prawicowe, ani lewicowe, ani liberalne. Dotyczące nas wszystkich.
Chciałbym rozmowy o zbliżającej się katastrofie (w tym słowie nie ma żadnej przesady) demograficznej i starzejącym się społeczeństwie. Chciałbym, żeby kandydaci policzyli, ilu w Polsce mamy psychogeriatrów, i powiedzieli, jak sprawić, by seniorzy nie kończyli życia jak pan Jerzy z kawalerki w Gdańsku. Żeby zajęli się reformą bankrutującego systemu emerytalnego i dali szansę klasie średniej na godziwą starość. Żeby zaproponowali, jak edukować młodych ludzi, by w dobie sztucznej inteligencji potrafili funkcjonować na rynku pracy i poza nim. I zapewnili dzieciom opiekę psychiatryczną. Żeby zajęli się także kulturą i sportem, bo gdyby wnioskować po kampanii przed pierwszą turą, te dwie sfery życia nie istnieją. Nie ma Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej ani Polskiego Komitetu Olimpijskiego, Polki i Polacy nie chodzą na polskie filmy i nie oczekują od naszej reprezentacji medali na igrzyskach.
Kandydaci powinni się też zająć soft power, przedstawić plan na wzmacnianie wizerunku Polski za granicą. Od lat wzorem tego typu działalności wydaje mi się Rumuński Instytut Kultury w Warszawie, a to będący gościem honorowym Targów Książki, a to organizujący Przegląd Nowego Kina Rumuńskiego, a to patronujący wystawom rodzimych artystów. Być może porozsiewane po całym świecie instytuty polskie działają z równym rozmachem, ale np. ten berliński w czasie rządów PiS uznał, że dobrym pomysłem na promocję Polski jest spotkanie z Cezarym Gmyzem i Piotrem Semką.
I nie mówcie, że prezydent nic nie może, że zostają mu weto i żyrandol. Może. Przypomnijcie sobie dwie kadencje Aleksandra Kwaśniewskiego. Działał w takich samych ramach prawnych jak jego następcy i z tymi samymi narzędziami potrafił ugrać zdecydowanie więcej.
Koniec końców, dobrze by było, gdyby kandydaci porozmawiali o samej prezydenturze. Niech wyjaśnią, w jakich sytuacjach stosowaliby prawo łaski, jakie mają zdanie o – dwukrotnym! – ułaskawieniu Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika, niech wymienią trzy osoby, którym należy się Order Orła Białego. Niech podadzą skład kancelarii i wyjaśnią, jak wyobrażają sobie jej rolę, bo właśnie od niej może zależeć ich sukces lub porażka. Niech wytłumaczą, co mają zamiar zrobić, by pozostać w centrum politycznej gry, a nie wylądować na jej marginesie.
To jedno z największych wyzwań kolejnego lokatora pałacu prezydenckiego: odbudowanie znaczenia i prestiżu urzędu, który przez dwie dekady sprawowali politycy niesamodzielni (Lech Kaczyński), słabi (Bronisław Komorowski) albo niesamodzielni, słabi i łamiący prawo (Andrzej Duda).
Dobra wiadomość jest taka, że obecny prezydent ustawił poprzeczkę bardzo, bardzo nisko. Zła, że w dwójce, która awansowała do drugiej tury, jest kandydat, który może się okazać jeszcze gorszy.
