Ludzie często pytają mnie: „co Rosjanie mają na Trumpa?”. Jakby granie kompromitującymi materiałami to była jedyna możliwość. Przecież wszyscy coś mają na Trumpa. W sądach toczyło się przeciwko niemu 90 spraw. Tutaj chodzi o coś innego – o rozmowach USA-Rosja mówi Fiona Hill, była doradczyni Donalda Trumpa w jego pierwszej kadencji i autorka biografii Władimira Putina.
Po ostatniej rozmowie z Władimirem Putinem Donald Trump zrezygnował z nałożenia sankcji na Rosję. A przecież Putin niczego mu nie obiecał. Zaskoczyło panią, że prezydent USA tak łatwo się poddał?
– Nie. Nigdy nie brałam zapowiedzi Trumpa na poważnie. To są groźby bez pokrycia tak jak wymachiwanie nuklearną szabelką przez Putina. W przypadku USA ekwiwalentem gróźb nuklearnych jest oczywiście użycie rynków finansowych i sankcji. Ale nie wierzyłam, że Trump wykorzysta te środki.
Dlaczego?
– Trump chce, aby Ukraina po prostu zniknęła z jego kalendarza. Byłby niezmiernie szczęśliwy, gdyby poprawił stosunki z Rosją i mógł zapomnieć o tej wojnie.
W ostatnich dniach słyszeliśmy np.od sekretarza stanu Marco Rubio, że jeśli nie dojdzie do przełomu, Stany Zjednoczone po prostu przestaną się zajmować tą wojną. Obawiam się, że Ukraina zostanie po prostu zepchnięta na bok i pozostawiona Europejczykom. Oczywiście Trump widzi, że Putin nie spełnił niektórych rzeczy, których prezydent USA chciał, takich jak np. natychmiastowe porozumienie w sprawie zawieszenia broni itp. Ale Trump nie będzie obwiniać za to Putina.
Przypomnijmy sobie epizod w Helsinkach w 2018 r. podczas konferencji prasowej: kiedy został zapytany o to, czy Putin ingerował w wybory, wolał zasugerować, że był to błąd amerykańskiego wywiadu niż oskarżać prezydenta Rosji. I tym razem zapewne znowu oskarży Ukrainę o przedłużanie wojny. To będzie jego sposób na uwolnienie od wszelkiej odpowiedzialności za wojnę. I najważniejsze pytanie brzmi: czy Donald Trump tylko porzuci Ukrainę, by broniła się przed Rosją tylko z pomocą Europy? Czy też spróbuje aktywnie blokować Ukrainę i europejskie wysiłki na rzecz wsparcia Kijowa?
Krótko mówiąc, nie widzi pani żadnych szans na zakończenie tej wojny w bliskiej przyszłości?
– Wojna może się zakończyć tylko wtedy, gdy wszystkie strony będą chciały jej zaprzestać. Ukraińcy oczywiście chcieliby, żeby wojna się skończyła. Ale nie widzimy żadnych oznak, że Putin ma teraz zamiar to zakończyć. Znamy też sposób, w jaki zawsze działa Rosja. Putin po prostu zmusza ludzi do poddania się wszelkimi dostępnymi środkami. I jeśli spojrzymy na wszystko z perspektywy Rosji, Putin wcale nie prosił o interwencję Trumpa. Nie prosił o zawieszenie broni. Nie prosił o ten proces pokojowy. Zamierza zobaczyć, co może wyciągnąć z działań Trumpa.
Trzeba byłoby zachęcić Putina, żeby chciał zakończenia wojny. A to będzie niezwykle trudne, ponieważ wszystkie negocjacje dotyczą dziś nie tyle wojny, ile zarządzania relacjami Europy, Ukrainy, Rosji z Donaldem Trumpem. Chodzi mi o to, że wszyscy – UE, Moskwa i Kijów – w zasadzie próbują wymyślić, jak uspokoić Trumpa. Tymczasem powinniśmy przekonywać Putina, że w jego interesie jest znalezienie sposobu na powstrzymanie wojny.
Dlaczego Putin rozgrywa Trumpa z taką łatwością?
– Trump bardzo dużo zainwestował w bliskie relacji z Putinem. Nieustannie opowiadał o tym, jak Putin go szanuje. I że in i tylko on jest w stanie rozmawiać z Putinem jak równy z równym. Dla Trumpa jedyną szansą na realną zmianę sytuacji są jego osobiste rozmowy z Putinem. A jednocześnie Trump podziwia Putina, uważa go za niezwykle potężną osobę. Trochę się go boi. Ale to facet, z którym chce być widziany. Tak właśnie o tym myśli.
Ludzie często pytają mnie: „co Rosjanie mają na Trumpa?”. Jakby granie kompromitującymi materiałami to była jedyna możliwość. Przecież wszyscy coś mają na Trumpa. W sądach toczyło się przeciwko niemu 90 spraw. Nie o haki na prezydenta tu chodzi. Raczej o pochlebstwa. Putin potrafi schlebiać Trumpowi. A z nim jest tak, że im jesteś w ważniejszy i im bardziej mu schlebiasz, tym większy masz na niego wpływ.
Możemy być pewni, że Putin nie czuje tego samego do Trumpa. Stara się wykorzystać słabości prezydenta USA, aby nim manipulować. A Trump nie jest w stanie zrobić tego samego w odniesieniu do Putina. Jest zbyt zauroczony Putinem jako symbolem tego, kim sam chce być. Trump chce naśladować Putina. Widzi go jako giganta. I szczerze mówiąc, to Putin ma wszystkie karty.
Pracowała pani z Trumpem. I niejednokrotnie uczestniczyła w spotkaniach z Putinem. Czym się różni ich podejście do negocjacji?
– Cóż, Putin jest zawsze świetnie przygotowany na spotkanie. To nie znaczy, że za każdym razem przemyślał wszystko. I oczywiście popełnia błędy. Ale na pewno odrobił pracę domową. Wie, jak pracują i myślą Amerykanie. Prawdopodobnie ma mnóstwo informacji o wszystkich ludziach, którzy negocjują po stronie USA.
Putin zachowuje się jak car. Ale zachowuje się też jak prawdziwa głowa państwa, ze służbą zagraniczną wokół niego. Używa „głębokiego państwa”, ponieważ polega na administracji. Przejął nad nim kontrolę, ale nie próbuje go zniszczyć. Nie każdy dla Putina, jest osobistym wysłannikiem. Kiriłł Dmitriew może być rzeczywiście jego osobistym wysłannikiem, podobnie jak Władimir Medyński, szef rosyjskiej delegacji w Stambule. Ale co do zasady Putin polega na aparacie państwa. A Trump zawsze gra tylko na siebie i dla siebie. Zachowuje się tak, jakby był królem i wysyła swoich specjalnych wysłanników i dworzan, którzy pełnią jedynie rolę służebną.
Nie robi tego dla Ameryki. Nie obchodzi go długa historia stosunków amerykańsko-rosyjskich. Oczywiście świeże podejście do rozmów jest dobre, ale jednocześnie musisz odrobić pracę domową. Musisz wiedzieć, kim są ludzie, z którymi masz do czynienia. Do czego dążą i jakie są tego konsekwencje. Jeśli tego nie zrobisz, wyjdziesz na głupca. Tymczasem Trump nie jest tak naprawdę przygotowany na spotkania z Putinem. Więcej, zdaniem Trumpa interpretacja tego, co się dzieje na tych spotkaniach i o czym się mówi, jest w pewnym sensie bez znaczenia. Wystarczy wyczuć nastrój. Dlatego nieważne jest dla niego, by mieć w ekipie ludzi, którzy naprawdę rozumieją sytuację, wiedzą, kim jest Putin i czym jest Rosja.
Krótko mówiąc, ekipa Trumpa jest skazana na porażkę?
– Weźmy Steve Witkoffa, specjalnego wysłannika Trumpa, który rozmawiał z Putinem i jego ludźmi. Jest oczywiście niezwykle utalentowanym biznesmenem, nie zamierzam tego podważać. Tyle że ma do czynienia z czymś, co zupełnie nie dotyczy biznesu. Tu nie chodzi o sprzedaż czy kupno nieruchomości. Chodzi o to, że Władimir Putin chce wzmocnić i powiększyć państwo rosyjskie. I jest to głęboko zakorzenione w historii Rosji, której – z całym szacunkiem dla niego – Witkoff w ogóle nie docenia.