Spadające ceny energii elektrycznej na rynku hurtowym nie przekładają się na niższe rachunki dla odbiorców. Powodem są rosnące koszty systemowe – wynika z raportu Centrum Strategii Rozwojowych „Zielony rachunek sumienia. Prawdziwe koszty transformacji energetycznej – przyszłość cen energii i naszych rachunków”. Autorzy publikacji wskazują, że mimo spadku cen energii czynnej, opłaty związane z utrzymaniem i bilansowaniem systemu znacząco obciążają rachunki odbiorców.
Koszty będą rosnąć
W 2024 roku całkowity koszt energii czynnej w Polsce wyniósł 72 mld zł, jednak do tej kwoty należy doliczyć ponad 55 mld zł kosztów dodatkowych, w tym 37 mld zł za dystrybucję. Koszty bilansowania systemu to kolejne 4,5 mld zł. Dodatkowe obciążenia to także opłaty związane z systemami wsparcia: mocowa – 6,1 mld zł, certyfikaty zielone – 1 mld zł, kogeneracyjna – 0,8 mld zł i przejściowa – 0,1 mld zł. Od 2025 r. wróciła także opłata OZE – 3,50 zł za megawatogodzinę. Podatki, takie jak akcyza (0,5 mld zł) i VAT (5,6 mld zł), również mają swój udział w końcowej cenie energii.
Eksperci podkreślają, że koszty dystrybucji będą nadal rosnąć. Polskie Sieci Elektroenergetyczne planują do 2034 r. inwestycje w wysokości 64,5 mld zł, natomiast operatorzy systemów dystrybucyjnych mają wydać do 2028 r. ponad 72 mld zł. Tylko pięciu największych operatorów w 2020 r. wydało 6,3 mld zł, a od 2024 r. suma ta przekracza 12 mld zł rocznie.
Infrastruktura kosztuje
W krajach o dużym udziale OZE rachunki za energię nie są niższe. Przykłady takie jak Niemcy czy Dania pokazują, że większy udział źródeł odnawialnych i energii jądrowej nie oznacza niższych kosztów dla odbiorców. Wysokie koszty inwestycyjne i utrzymania infrastruktury przekładają się na wysokie rachunki. W Europie Zachodniej częściej chroni się przemysł energochłonny, podczas gdy w Polsce głównymi beneficjentami są gospodarstwa domowe.
Autorzy raportu wskazują, że transformacja energetyczna wiąże się z trwałymi kosztami systemowymi i wymaga przemyślanej alokacji kosztów oraz efektywnych systemów wsparcia. Proponują także racjonalizację inwestycji w sieci oraz wzmocnienie ochrony przemysłu energochłonnego.
