Latem 1920 r. przywódcy bolszewiccy byli w euforii. Armia Czerwona dotarła pod Warszawę, oczekiwano, że rewolucja zwycięży nie tylko w Polsce, ale i rozleje się na resztę Europy. Ich hasło „Przez Warszawę na Berlin” miało szansę wreszcie się spełnić.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
„Wojska polskie całkowicie się rozpadają, Polacy stracili linie łącznościowe i zarządzanie; polskie rozkazy, zamiast trafiać do odbiorców, coraz częściej wpadają w nasze ręce. Nie sądzę, by imperializm był kiedykolwiek tak słaby jak właśnie teraz, w momencie klęski Polski, a my nigdy nie byliśmy tak silni, jak jesteśmy teraz” – meldował Leninowi Józef Stalin, który wówczas sprawował władzę jako członek rządu i Komitetu Centralnego na froncie południowo-zachodnim, gdzie siły sowieckie toczyły walki z polskimi oddziałami, ale też z generałem Piotrem Wranglem, dowódcą resztek „białej armii”.
Stalin nie ma żadnego doświadczenia wojskowego, nigdy nie służył w armii, za to był niezwykle nieufny wobec oficerów armii carskiej, którzy przeszli na drugą stronę. No i bardzo pragnął sukcesu, naciskał na dowódców I Armii Konnej, by zdobyli Lwów. Bez skutku, Stalin czuł się osobiście upokorzony, zwłaszcza w świetle zwycięstw jego towarzyszy. Kiedy kilka tygodni później sytuacja pod Warszawą zmieniła się o 180 stopni, atak na Polskę ugrzązł, została podjęta decyzja, żeby przesunąć I Armię na zachód, by wsparła atak na stolicę Polski. Stalin wysłał do Moskwy telegram: „Odmawiam podpisania rozkazu”. Ciągle liczył na zdobycie Lwowa.
Samowola nie uszła uwadze Lenina, który kilka tygodni później odwołał Stalina z frontu. Wyjechał do Moskwy i już nigdy nie wrócił do działań wojennych, chociaż wojna domowa (w której w latach 1914-1922 zginęło 16 mln Rosjan) wciąż trwała.
Stalin bał się, że zostanie obsadzony w roli kozła ofiarnego, chociaż prawdopodobnie jego decyzja nie miała wielkiego znaczenia dla porażki w wojnie polsko-bolszewickiej. Ale on decyduje się na ruch, który stanie się potem jego polityczną wizytówką. Kiedy czuje się zagrożony, dokonuje ataku prewencyjnego. W 1920 r. zrzuca odpowiedzialność na Lwa Trockiego i główne dowództwo armii, wzywa nawet do wszczęcia śledztwa w sprawie błędów, jakie popełniono. W powietrzu wisi pytanie o „kontrrewolucyjny spisek”. Lenin jednak zablokował rozliczenia, stawiając na bolszewicką jedność. Jak wyglądała polska lekcja Stalina – przeczytacie w najnowszym wydaniu „Newsweeka Historii”.
