Potrzeba nowelizacji ustawy o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów rolnych z 9 listopada 2018 roku, od dawna budzi zainteresowanie zarówno wśród rolników, jak i ekspertów branżowych. Przepisy, które miały wspierać zadłużone gospodarstwa, w praktyce okazują się niewystarczające i nieprzystające do realiów współczesnego rolnictwa. W ostatnich dniach czerwca sejmowa Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowała projekt oczekiwanych już od dłuższego czasu zmian. Celem zaproponowanych zmian jest usprawnienie procesu restrukturyzacji zobowiązań rolników. Poprawki Senatu do projektu zostały przegłosowane przez Sejm, a 31 lipca br znowelizowana ustawa została podpisana przez Prezydenta.
Ochrona przed egzekucją
Ustawodawca dostrzegł potrzebę zapewnienia rolnikom ochrony przed egzekucją na czas rozpatrywania wniosku o przejęcie długu przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (dalej: KOWR). Zmiana wynika z potrzeby zgłaszanej przez środowiska rolnicze. W obowiązującym stanie prawnym brak jest jednoznacznego mechanizmu wstrzymania postępowania egzekucyjnego w okresie rozpatrywania wniosku o przejęcie długu przez KOWR. Po wejściu w życie przepisów, w przypadku, gdy rolnik złoży wniosek do KOWR o przejęcie długu, z mocy prawa dojdzie do zawieszenia wszystkich toczących się postępowań egzekucyjnych (długu objęte wnioskiem) do czasu rozpatrzenia wniosku. Co więcej, zawieszona zostanie egzekucja długów także w przypadku wniosków złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie ustawy.
Komentowana regulacja w ocenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest istotna dla zapewnienia skutecznej ochrony gospodarstw rolnych przed nadmierną utratą płynności finansowej, a w szczególności ma na celu zapobieżenie likwidacji przed zakończeniem procedury. Ustawodawca, wyszedł z założenia, że do czasu podjęcia przez KOWR decyzji o przejęciu długu (nie przesądzając, jaka ostatecznie zapadanie decyzja) organ egzekucyjny nie powinien prowadzić działań zmierzający do egzekucji długu.
Propozycja taka jest dobrze oceniana przez branżę. Jest ona także krokiem dostosowującym nasze przepisy do międzynarodowych standardów. W krajach takich jak Francja, Hiszpania, Holandia, Kanada czy Stany Zjednoczone obowiązują przepisy, które chronią gospodarstwa rolne. Funkcjonują prawne mechanizmy umożliwiające czasowe wstrzymanie egzekucji wobec zadłużonych gospodarstw.
Bezpieczeństwo produkcji żywności
Biorąc pod uwagę akcję Wjeżdżasz na Polską Wieś oraz ostanie posiedzenie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi poświęconej informacji na temat założeń regulacji dotyczących warunków prowadzenia działalności rolniczej (funkcja produkcyjna wsi) – na podmioty prowadzące gospodarstw rolne należy patrzeć z innej perspektywy, a mianowicie z perspektywy produkcji żywności.
Produkcję żywności należy wiązać z bezpieczeństwem żywnościowym Rzeczpospolitej rozumianym jako stan dający poczucie pewności i gwarancję zdolność Państwa do zapewnienia dostępu do źródeł bezpiecznej żywności wyprodukowanej przy wykorzystaniu zróżnicowanej struktury produkcji roślinnej i zwierzęcej w ilości pozwalającej na zachowanie samowystarczalności i rozwój społeczeństwa oraz konkurowania z innymi gospodarkami, który to stan nie jest możliwy do osiągnięcia bez gospodarstw towarowych. Dlatego wszelkie propozycje mające na celu wsparcie, ochronę i poprawę funkcjonowania gospodarstw rolnych należy traktować bardzo poważnie.
Zaproponowana nowelizacja to dobry kierunek. W mojej ocenie wprowadzenie zmian, które modyfikują zasady prowadzenia postępowania egzekucyjnego, trzeba uzgodnić z sektorem finansowym oraz stworzyć kryteria określające sytuacje, w których może dojść do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wypracowanie kompromisu powinno pozytywnie wpłynąć na ocenę zdolności kredytowej podmiotów, które ubiegają się o kredyty oraz na koszty finansowania.
Kierunek zaproponowanych zmian przez ustawodawcę należy oceniać nie tylko przez pryzmat systematyki prawa i jego wykładni, ale również funkcji, którą gospodarstwa rolne pełnią w gospodarce tj. produkcji żywności – wtedy wykładnia doprowadzi nas do innych wniosków.
Autor: Piotr Włodawiec, radca prawny, Starszy Partner w Kancelarii Prokurent
