Trump chce Pokojowej Nagrody Nobla, ale na razie ponosi bardzo poważne porażki. Wskutek jego polityki Zachód jest jeszcze bardziej podzielony. I nawet zagorzały zwolennik Nawrockiego musiałby się zastanawiać czy to jest dobry rezultat — mówi Jacques Rupnik, francuski politolog i były doradca prezydenta Václava Havla.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Newsweek: Czy Nawrocki może cokolwiek uzyskać od Trumpa?
— Jest pewne, że Trump docenia tych, którzy mu schlebiają i przedstawiają się jako jego naśladowcy. Nawrocki nie jest tu pierwszy. Istnieje coś, co możemy nazwać fenomenem europejskich trumpistów. Nawrocki pojawia się w tym kontekście, reprezentuje kraj, który jest najważniejszy w Europie Wschodniej i może wpasować się łatwo w ten ruch. A potem wykorzystać to w polskiej polityce wewnętrznej, aby pokazać, że jest dziś jednym z ulubionych dworzan Trumpa.
Ale czy ugra cokolwiek? Byłbym o wiele bardziej powściągliwy w tej kwestii, ponieważ Polska osiągnęła już całkiem sporo po stronie amerykańskiej. W Polsce zbudowano specjalną bazę wojskową w ramach umowy dwustronnej. Nie sądzę, aby pod względem bezpieczeństwa Nawrocki mógł coś więcej dostać. Ale nie sądzę, by się tym przejmował. Dostanie zdjęcie z Trumpem w Białym Domu, a to z pewnością zostanie docenione przez jego wyborców.
W czasie spotkania w Gabinecie Owalnym Trumpa z przywódcami Europy, Polska była nieobecna, choć pojawił się prezydent Finlandii. Teraz mieliśmy wielką awanturę przed wizytą Nawrockiego. To dość niezwykłe, prezydent i premier na oczach wszystkich kłócą się o politykę zagraniczną. W jakim stopniu ta waśń między rządem a hiperaktywnym prezydentem może zaszkodzić Polsce?
— Nie było Polaka przy stole podczas słynnego spotkania w Białym Domu. Istniały dwie możliwości: bierzemy ze sobą szefa polskiego rządu, który jest zasadniczo zgodny z innymi Europejczykami w kwestiach Ukrainy, ale nie jest zbyt dobrze postrzegany w Białym Domu. Albo Nawrockiego, który jest trumpistą. Ale nie wiedziano, czy Nawrocki zrobiłby to, co należy, aby bronić racji Europy przed Trumpem. Rezultat był taki, że mając wątpliwości, w obliczu możliwej kakofonii, zaproszono do grupy Fina. W pewnym sensie ta nieobecność mogła zaszkodzić wizerunkowi Polski. Patrzysz na zdjęcie i mówisz: „kogoś brakuje”. Nie powoduje to jednak trwałych strat. Prawdziwy problem polega raczej na tym, że powstaje pytanie: czy Polska ma jedną politykę zagraniczną, czy raczej dwie?
W poprzedniej kohabitacji był Duda i był rząd Tuska. Dochodziło oczywiście do napięć, ale —przynajmniej na arenie międzynarodowej — nie miały one wielkiego wpływu lub nie były uważane za bardzo ważne. Również dlatego, że istniała pewna powściągliwość w stylu politycznym Dudy. I był też nadrzędny priorytet dla obu stron: konieczność utrzymania jedności w obliczu najważniejszego problemu bezpieczeństwa, jakim jest Rosja i groźba wojny na wschodzie.
Teraz jest inaczej, mam wrażenie, że Nawrocki, który jest byłym bokserem, zdejmuje rękawice i nie ma żadnych zahamowań. Sposób, styl i język są inne niż u Dudy. To nie wszystko, minęło prawie trzy i pół roku od rozpoczęcia wojny. Nie jest to już jedyna kwestia, wokół której budowana jest polityka zagraniczna. Oczywiście, to nadal istnieje, ale są też inne aspekty. A na dodatek Nawrockiego w ogóle nie interesuje europejska jedność. Jak miałaby go interesować, skoro wobec integracji europejskiej jest raczej wrogi. Dla niego jedynym priorytetem jest suwerenne stanowisko Polski. A Europę uważa raczej za mrzonkę. I jak sądzę, jest to wiele bardziej zgodne z liną Trumpem niż to, co myślał jego poprzednik.
Dla Dudy też najważniejsze były stosunki bezpieczeństwa ze Stanami Zjednoczonymi i zdecydowanie wolał Trumpa, ale nie deklarował się wprost jako przeciwnik Europy. Dlatego nie było to postrzegane jako dramatyczna rozbieżność w polskiej polityce zagranicznej. Natomiast Nawrocki uważa, że suwerenne państwo jest przyszłością. Jego pozycja to sceptyczne stanowisko wobec integracji europejskiej, którą przeciwstawia trumpizmowi, jego zdaniem zwycięskiemu.
I co mu to da?
— Jeśli dokonasz takiego wyboru, powinieneś móc wykazać, że trumpizm jest wielkim wkładem w politykę zagraniczną i politykę bezpieczeństwa. Ale widzimy, jakie są pierwsze elementy bilansu. Za co wychwalać Trumpa, który rozwija czerwony dywan dla Putina, nie otrzymując w zamian niczego? Dostał od Putina zero. Różne rzeczy zostały powiedziane o Trumpie: jest brutalny, ma swoje dziwne sposoby i być może to on zmusi Putina do zawieszenia broni. Ale tego nie ma. Mamy tylko legitymizację Putina. Międzynarodowy parias jest witany na amerykańskiej ziemi.
Praktycznie wszystko, co Europejczycy próbowali zrobić, aby izolować Putina, wzięło w łeb. Albo drugi przykład: swoją polityką Trump doprowadził do tego, że Indie, największa demokracja świata rzuca się w ramiona Chin i innych autorytarnych krajów w swoim sprzeciwie wobec Stanów Zjednoczonych. Mógłbym tak wymieniać bez końca. Trump chce Pokojowej Nagrody Nobla, ale na razie ponosi bardzo poważne porażki. Wskutek jego polityki Zachód jest jeszcze bardziej podzielony. I nawet zagorzały zwolennik Nawrockiego musiałby się zastanawiać czy to jest dobry rezultat. Nie sądzę też, by nawet polski trumpista i zwolennik Nawrockiego mógł być zadowolony z tego, że Ameryka nakłada 15 proc. cła na Unię Europejską.
Wygląda na to, że walka o polską politykę zagraniczną między Nawrockim a rządem dopiero się zaczyna. Co będzie dalej?
— To prawda. Po przegranych przez Trzaskowskiego wyborach prezydenckich panuje wrażenie, że rząd nie tylko został osłabiony, ale wręcz traci grunt. A Nawrocki jest trumpistą i tak jak Trump prowadzi nieustanną kampanię. Nie przerwał jej po wyborach, lecz kontynuuje w tym samym duchu. I to utrwali podział.
Polski system nie jest systemem prezydenckim, nie jest podobny do amerykańskiego czy francuskiego. Prezydent ma ograniczone uprawnienia, trwa bitwa o to, jak dokładnie zdefiniować obszary kompetencji, które oczywiście obie strony próbują zdefiniować na swoją korzyść. Ale przynajmniej na tym froncie rząd ma przewagę. Mają większość w parlamencie, mają rząd, mają wpływy i znaczną rolę w Europie. I myślę, że to liczy się o wiele bardziej niż boksowanie bez rękawic Nawrockiego. Jesteśmy teraz na etapie, na którym będziemy negocjować budżet europejski. To coś bardzo ważnego dla Polski. A Nawrocki tu w niczym nie pomoże. Nie jest to więc realna polityka zagraniczna. Realna polityka jest dziś w rękach rządu.
Tyle że rząd może przegrać wybory.
— Nie ma żadnej trwałej gwarancji. W dzisiejszej Europie polityczny środek ciężkości przesuwa się w prawo i w kierunku zwolenników suwerenności narodowej. To właśnie widzieliśmy w wyborach europejskich i w różnych wyborach krajowych. Na razie ten wzrost został powstrzymany dzięki UE i europejskiemu konsensusowi, który został wypracowany w ważnych kwestiach. I w pewnym sensie wzmocniony przez rosyjskie zagrożenie. Ale nie jest wykluczone, że europejscy trumpiści stopniowo zyskają na popularności i przejmą władzę w kluczowych krajach. Zobaczymy w nadchodzących miesiącach i latach. Niestety nie jest to niemożliwe.
