Rosja liczy na to, że odpowiedź Zachodu okaże się stonowana i ostrożna, a najlepiej wewnętrznie rozbita. Taki scenariusz jest prawdopodobny, bo Budapeszt i Bratysława z dużym prawdopodobieństwem nie zgodzą się na ostrzejsze działania wobec Moskwy.
Rosyjskie latające bomby, kierowane na cele położone w zachodnich obwodach Ukrainy, kilkukrotnie naruszyły polską przestrzeń powietrzną. Był to najpoważniejszy test dla polskiego systemu obrony przeciwlotniczej od początku wojny.
Tym razem nie skończyło się na lakonicznych komunikatach o „incydencie”. Wojsko zareagowało bardzo stanowczo, ponieważ środki napadu powietrznego zagrażały polskiej ludności cywilnej. W niebo poderwano polskie oraz sojusznicze myśliwce i zestrzelono przynajmniej trzy bezzałogowce.
Jak informowało Dowództwo Operacyjne RSZ: „W nocy z 9 na 10 września, w związku z atakiem rakietowym Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, odnotowano naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej przez wrogie bezzałogowce. Systemy obrony powietrznej zareagowały zgodnie z procedurami, a siły dyżurne wykonały zadania bojowe”.
Oznaczało to m.in. chwilowe wstrzymanie ruchu lotniczego na czterech kluczowych lotniskach cywilnych – na warszawskim Okęciu, Radomiu, Modlinie i w Rzeszowie, który jest głównym hubem logistycznym dla wsparcia Ukrainy.
Zabezpieczano nie tylko przestrzeń powietrzną, lecz także teren. Wojska Obrony Terytorialnej i żandarmeria ruszyły do akcji poszukiwawczych, by odnaleźć ewentualne szczątki dronów. Równolegle trwały działania dyplomatyczne i komunikacja kryzysowa. Minister obrony Władysław Kosiniak-Kamysz potwierdził, że reakcja wojska była natychmiastowa: „Polska obrona powietrzna działała skutecznie. Wszystkie procedury zostały uruchomione w pełnym zakresie, a bezpieczeństwo naszych obywateli było priorytetem. To jasny sygnał, że jesteśmy gotowi na każde zagrożenie”.
Czy to był przypadek?
Jeszcze dwa dni temu pisałem, że „tego typu wypadki będą się zdarzały. I nie jest to winą ani wojska, ani polityków zrzucających na siebie wzajemnie winę i napędzając w ten sposób strach”. Będą się zdarzały, ponieważ rosyjskie systemy uzbrojenia są na bardzo niskim poziomie technicznym, ale też dlatego, że ataki powietrzne na Ukrainę prowadzone są tak, by nieustannie balansować na granicy prowokacji NATO.
Można oczywiście przedstawiać ten incydent jako efekt „przypadkowego zejścia z kursu”, ale w rzeczywistości stanowi on kolejny test sprawności i determinacji NATO. Kreml zdaje sobie doskonale sprawę, że każda eskalacja angażująca Polskę czy Rumunię w bezpośrednią konfrontację grozi uruchomieniem artykułu 5. Traktatu Północnoatlantyckiego. Rosja liczy jednak na to, że odpowiedź Zachodu okaże się stonowana i ostrożna, a najlepiej wewnętrznie rozbita. Taki scenariusz jest prawdopodobny, bo Budapeszt i Bratysława z dużym prawdopodobieństwem nie zgodzą się na ostrzejsze działania wobec Moskwy.
Dlatego kluczowe jest to, co wydarzyło się w Warszawie o poranku. Premier Donald Tusk mówił wprost: „Mamy do czynienia z aktem agresji. Polska nie jest biernym obserwatorem wojny, która toczy się tuż obok nas. Naszym obowiązkiem jest bronić każdego fragmentu naszego nieba i ziemi”. Był to język, który jednoznacznie wskazuje na świadomość zagrożenia i potrzebę działania w ramach NATO, a nie tonowanie nastrojów, jak w poprzednich miesiącach.
Że atak mógł być świadomą, planowaną operacją, może świadczyć aktywność trolli internetowych, które podają w wątpliwość rosyjskie sprawstwo, sugerując, że bezzałogowce zostały wystrzelone przez Ukraińców, co ma dodatkowo budować niechęć w stosunku do uchodźców. Podkreślają bowiem m.in., że „daliśmy im schronienie, a tak się odwdzięczają”.
Co dalej?
W krótkim terminie można się spodziewać wzmocnienia polskiej obrony powietrznej i większej obecności sojuszniczych myśliwców. Nieuniknione jest także zaostrzenie sankcji wobec Moskwy, bo w Waszyngtonie czy Berlinie nie będzie już można przejść nad incydentem do porządku dziennego. W średnim terminie sytuacja przyspieszy dyskusję o dodatkowych instalacjach systemów obrony przeciwlotniczej. I nie chodzi tu o kolejne Patrioty i IRIS-T. Te średnio nadają się do przechwytywania latających bomb.
Potrzebne są systemy bardzo bliskiego zasięgu, które będą chroniły najważniejsze obiekty punktowo. Jak zestawy PSR-A Pilica, oparte na działkach kalibru 23 mm i kierowanych pociskach rakietowych Piorun. Trzeba też niestety jeszcze poczekać na sterowce rozpoznawcze kupowane w ramach programu Barbara, które będą gotowe w przyszłym roku.
Zapewne zostaną wzmocnione patrole powietrzne i obecność samolotów AWACS, jak to było na początku wojny na Ukrainie. Wówczas okazały się niepotrzebne, ponieważ Rosja nie prowadziła tak zmasowanej ofensywy powietrznej. Teraz jednak będą nieodzowne, aby odpowiednio zabezpieczyć przestrzeń powietrzną NATO. Czy to w Polsce, czy Rumunii i krajach bałtyckich.
Odpowiednia reakcja
Rosja chciała pokazać NATO, że wojna nie ma granic. Tymczasem to NATO pokazało, że potrafi odpowiedzieć natychmiast i bez wahania. Jak podkreśliło Dowództwo Operacyjne: „Każde naruszenie polskiej przestrzeni powietrznej traktujemy jako zagrożenie i reagujemy bez zwłoki. Polska niebo jest bezpieczne, a nasi sojusznicy są gotowi wspierać nasze działania”.
Na razie w gotowości są polscy politycy. Ważne jednak będą kolejne kroki, bo same wyrazy oburzenia i wezwanie ambasadora nie wystarczą. Zwłaszcza że wedle doniesień Polsat News jeden z bezzałogowców uderzył w dom mieszkalny w miejscowości Wyryki w woj. lubelskim. Uszkodzony miał zostać dach budynku i samochód stojący na terenie posiadłości.
W Stanach Zjednoczonych reakcje były natychmiastowe. Senator Dick Durbin ocenił naruszenia jako test NATO: „Powtarzające się naruszenia przestrzeni NATO przez rosyjskie drony to wyraźny sygnał, że Władimir Putin testuje naszą determinację, by chronić Polskę i państwa bałtyckie”. Republikański kongresmen Joe Wilson nazwał to „aktem wojny” i zaapelował do prezydenta USA o sankcje „które zbankrutują rosyjską machinę wojenną”.
Wielokrotnie władcy Kremla udowadniali, że rozumieją jedynie język siły. W Moskwie muszą zdawać sobie sprawę, że następnym razem reakcja może być jeszcze bardziej zdecydowana. A to oznacza, że test Putina nie wypadł po jego myśli.
Każdy taki atak tylko legitymizuje potrzebę dalszego dozbrajania wschodniej flanki. A, że był to świadomy i celowy atak, nie można mieć wątpliwości. Rosja coraz bardziej chce przesuwać czerwoną linię, testując systemy obrony NATO, a przede wszystkim reakcję polityków.
Dlatego stanowcza reakcja rządu, prezydenta oraz NATO jest konieczna. Jak podkreślił minister Kosiniak-Kamysz: „Putin rozumie jedynie język siły. Będziemy konsekwentnie wzmacniać nasze zdolności obronne i nie damy się zastraszyć”. Chowanie głowy i wyrazy oburzenia jedynie zachęcą Kreml do dalszego działania. Dlatego nie tylko należy oczekiwać stanowczej reakcji polskiego rządu, ale wręcz się jej domagać.