-
Rośliny obce coraz szybciej rozprzestrzeniają się na świecie za sprawą działalności człowieka, a szczególnie dynamicznie od lat 50. XX wieku.
-
Badania ujawniają, że te same cechy, które pomagają roślinom odnosić sukces w rodzimych środowiskach, ułatwiają im ekspansję na obcych terenach.
-
Europa odgrywa kluczową rolę jako eksporter neofitów, a badacze opisali presję selekcyjną i współczesne przyczyny tego zjawiska.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu
Rozprzestrzenianie się gatunków poza ich rodzime siedliska ma antropogeniczne źródła. To ludzie powodują radykalne zmiany w środowiskach i to na skalę globalną. Nowe badania opublikowane na łamach Nature wskazują, że spośród roślin naczyniowych ponad 16 tys. gatunków na stałe zadomowiło się w innych krajach jako gatunki obce. Większość tych przeniesień miała miejsce mniej więcej od lat 50. XX wieku i dotyczyła głównie regionów znacznie przekształconych przez ludzi. Wiele gatunków zwleczono w celach ozdobnych, wiele rozprzestrzeniło się w wyniku tego procesu na dziko, np. róża czerwonawa, tulipan dziki, bieluń dziędzierzawa, czy rozchodnik biały są obecnie kenofitami zadomowionymi w Polsce.
Wyprawa Kolumba dała początek migracji gatunków. Na skalę niespotykaną
Neofity to gatunki roślin, które nie należą do rodzimej flory danego obszaru, a zostały przywleczone i zadomowiły się na nim w XV w. Za graniczną datę przyjmuje się wyprawę Krzysztofa Kolumba do Ameryki (1492 r.), co zapoczątkowało migrację gatunków na niespotykaną dawniej skalę. Gatunki zadomowione wcześniej określane są nazwą archeofitów.
-
Groźna roślina pod Tatrami. Park narodowy ostrzega
Rośliny obce mogą mieć znaczący wpływ na ekosystemy, w których wcześniej nie występowały.
Jest to szczególnie widoczne w przypadku roślin inwazyjnych, które szybko rozprzestrzeniają się w nowych regionach i wypierają rodzimą florę. Badacze przyjrzeli się, co sprawia, że akurat dane rośliny odnoszą tak „duże sukcesy” na terenach obcych.
Zespół badawczy pod kierownictwem Uniwersytetu w Konstancji znalazł jednoznaczne dowody. W badaniu porównano prawie 4 tys. gatunków roślin z 10 krajów Europy. Sprawdzono, gdzie rozprzestrzeniły się na świecie.
To właśnie Europa jest jednym z głównych „eksporterów” neofitów – ustalili eksperci.
„Nasze wyniki pokazują, że wiele europejskich gatunków roślin, które z powodzeniem odnajdują się w obcych ekosystemach, to gatunki, które szybko się rozprzestrzeniły również w swoich europejskich regionach macierzystych” – wyjaśnia biolog z Konstancji, Mark van Kleunen. „Z drugiej strony, roślinom, których zasięg naturalny maleje, rzadko kiedy udaje się zasiedlić obce obszary” – dodaje.
Wyniki badania wskazują, że te to te same cechy odpowiadają za to, że rośliny odnoszą sukcesy zarówno w swoich ojczyznach, jak i poza nimi. Naukowcy zidentyfikowali wspólne cechy tych gatunków oparte na podobnych mechanizmach biologicznych, głównie to preferencje dot. siedlisk bogatych w składniki odżywcze i zdolność do konkurowania o dostęp do tych zasobów.
Presja selekcyjna, która sprawiła, że niektóre gatunki stały się powszechne w swoich rodzimych regionach, również zaadaptowała je do odniesienia sukcesu jako gatunki inwazyjne. Może to również oznaczać, że takie pospolite gatunki były najczęściej transportowane i wprowadzane gdzie indziej.
