Środowisko medyczne ostro reaguje na poniedziałkowe oświadczenie Donalda Trumpa. Prezydent USA, u boku sekretarza zdrowia w jego administracji Roberta F. Kennedyego Jr., powiązał popularny w Stanach Zjednoczonych lek przeciwbólowy z ryzykiem autyzmu — teoria, którą badania naukowe obaliły już wielokrotnie.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
Podczas poniedziałkowego briefingu w Białym Domu, Trump zasugerował, że acetaminofen, substancja czynna popularnego leku przeciwbólowego o nazwie Tylenol, może być powiązana z wyższymi wskaźnikami autyzmu w Stanach Zjednoczonych.
— Zażywanie Tylenolu nie jest dobre — stwierdził. — Powiem to. To nie jest dobre.
Następnie dodał, że kobiety w ciąży powinny unikać przyjmowania acetominofenu, ponieważ, jak stwierdził bez podania dowodów, „jest on bardzo niebezpieczny dla ich zdrowia”. Wypowiedź Trumpa odwołuje się do dawno obalonych już mitów na temat autyzmu. Prezydent równocześnie zniechęca do przyjmowania acetaminofenu, który od dziesięcioleci jest najczęściej zalecanym środkiem przeciwbólowym dla kobiet w ciąży.
Jego słowa mogą w szkodliwy sposób wpłynąć na decyzje dotyczące zdrowia publicznego i wzmacniać błędne przekonania na temat zaburzeń ze spektrum autyzmu — te same przekonania, nad których rozwianiem od lat pracują naukowcy. Według Centers for Disease Control and Prevention (CDC) obecnie 1 na 31 amerykańskich dzieci znajduje się w spektrum.
Słynny lek przeciwbólowy powoduje autyzm? Teoria Donalda Trumpa
Trump powiedział, że Food and Drug Administration (FDA) zacznie powiadamiać lekarzy o ryzyku związanym ze stosowaniem acetaminofenu — jak twierdzi prezydent, lek może być powiązany ze zwiększonym ryzykiem autyzmu, jednak nie przedstawiono na razie żadnych dowodów medycznych, które poparłyby jego tezę. Trump wezwał również rodziców do tego, aby nie podawali leku noworodkom.
Następnie wskazał lek zwany leukoworyną, zazwyczaj przepisywany w celu przeciwdziałania skutkom ubocznym niektórych terapii przeciwnowotworowych, jako możliwą metodę leczenia autyzmu. Odwołał się do niewielkich, wczesnych prób, które sugerowały poprawę mowy u niektórych dzieci stosujących lek, jednak naukowcy ostrzegają, że do potwierdzenia tej tezy potrzebne jest przeprowadzenie znacznie większych badań. Administracja Białego Domu stwierdziła jednak, że niedługo FDA podejmie kroki w celu formalnego uznania potencjalnej roli substancji w leczeniu autyzmu i skieruje zespoły do śledzenia i badania tego zastosowania.
Uwagi Trumpa wywołały ostrą reakcję środowiska lekarskiego. Członkowie The National Autistic Taskforce skrytykowali wypowiedź prezydenta, mówiąc „Newsweekowi”:
— Jesteśmy przerażeni, gdy słyszymy, że prezydent Donald Trump stwierdził, że istnieje związek między Tylenolem a autyzmem i jednocześnie sugeruje, że osoby w ciąży powinny powstrzymać się od przyjmowania leku.
Specjaliści ostrzegają, że uwagi Trumpa świadczą o ignorowaniu przez niego badań, które wykazały, że ból i wysoka gorączka u kobiet w ciąży mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia matki, jak i dziecka. Wezwali oni polityków do „skupienia się na wspieraniu osób z autyzmem, docenianiu ich życia i wkładu w społeczeństwo”.
— Niektóre badania wykazały związek między przyjmowaniem leku a autyzmem, jednak gdy spojrzymy na próby na większą skalę, ten związek nie jest konsekwentny — powiedziała „Newsweekowi” Liz Halstead, profesorka psychologii na University College London. — Uznaje się, że większym czynnikiem ryzyka jest genetyka. Tylenol nadal jest zalecany dla kobiet w ciąży. Nauka nie potwierdza tez Donalda Trumpa.
Colin Killick, dyrektor Autistic Self Advocacy Network, w rozmowie z gazetą „The Washington Post” powiedział, że urzędnicy sugerujący związek między Tylenolem a autyzmem bez przeprowadzenia odpowiednich badań, „bawią się faktami”.
Jak przypomniał epidemiolog dr Eric Fing, największe na świecie badanie, przeprowadzone z udziałem 2,5 mln dzieci, nie wykazało zwiększonego ryzyka autyzmu w przypadku stosowania acetaminofenu przez matkę podczas ciąży. Zauważył także, że początkowo odnotowane 5-proc. ryzyko zniknęło po uwzględnieniu kontroli rodzeństwa badanych dzieci.
Dr Nick Mark ostrzegł, że rozpowszechnianie tego fałszywego skojarzenia może zachęcić kobiety w ciąży do stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych, które są powiązane z poważnymi uszkodzeniami płodu.
Także dr Steven Fleischman, prezes American College of Obstetricians and Gynecologists, skrytykował oświadczenie Trumpa, ostrzegając, że nie jest ono poparte odpowiednimi dowodami naukowymi i nadmiernie upraszcza złożone przyczyny zaburzeń neurologicznych u dzieci. Lekarz stwierdził, że fakt, iż federalna agencja zdrowia wydaje takie wytyczne bez wiarygodnych danych, jest wysoko niepokojący.
Mia Ives-Rublee, dyrektorka Center for American Progress, dodała, że sekretarz zdrowia i usług społecznych USA Robert F. Kennedy Jr. „od długiego czasu promuje fałszywe i bezpodstawne teorie dotyczące zdrowia”. Jak twierdzi, nowe oświadczenie Białego Domu opiera się na zniekształconej „nauce” i fałszywych stwierdzeniach, które zostały wielokrotnie obalone przez lekarzy i naukowców.
„Krąży plotka, i nie wiem, czy jest ona prawdziwa”
Podczas przemówienia w Białym Domu Trump wezwał rodziców, by nie podawali Tylenolu noworodkom, przyznając, że w ten sposób sprzeciwia się doradcom medycznym i naukowcom. Prezydent dodał także, że wspomniane przez niego badania nie są wystarczająco mocne, by poprzeć jego tezę, a winą za to obarczył poprzednią administrację i jej decyzję dotyczące finansowania.
— To jest oparte na tym, co czuję — powiedział Trump. — Krąży plotka i nie wiem, czy jest ona prawdziwa, lecz mówi się, że na Kubie nie mają Tylenolu, ponieważ nie ma na to pieniędzy. I nie mają praktycznie żadnych przypadków autyzmu. OK?
Swoje uwagi prezydent nazwał „bardzo silną rekomendacją”, przyznając, że być może jego szczególnie zaangażowanie wynika z tego, że w przeciwieństwie do niego, grupy ze środowiska zdrowotnego ciągle czekają na wyniki odpowiednich badań.
Oświadczenie wydane przez FDA było nieco bardziej ostrożne. Czytamy w nim, że pomimo iż nie ustalono związku przyczynowo-skutkowego, „w celu zapewnienia pacjentom bezpieczeństwa i w duchu rozważnej medycyny” lekarzom zaleca się rozważenie minimalizacji przepisywania acetaminofenu kobietom w ciąży w przypadku gorączek o niskim stopniu nasilenia.
— Fakty są takie, że ponad dekada rygorystycznych badań, popartych przez wiodących specjalistów medycznych i globalne organy regulacyjne ds. zdrowia, potwierdza, że nie ma wiarygodnych dowodów łączących acetaminofen z autyzmem — oświadczyła firma Kenvue, produkująca Tylenol.
Badania w tej kwestii pozostają jednak niejednoznaczne. Przeprowadzone w Szwecji badanie JAMA z 2024 r. nie znalazło dowodów na potwierdzenie związku, natomiast kompleksowy przegląd badań opublikowany w sierpniu tego roku wykazał jego istnienie, ostrzegając jednak odbiorców przed stwierdzeniem, że lek powoduje autyzm. Autorzy zalecili „ostrożne” podejście do jego stosowania.
„Niepokojące” i „szalone”. Co o słowach Trumpa mówią specjaliści?
Epidemiolog dr Eric Fing napisał na platformie X: „RFK Jr i Trump są w błędzie — największe i najlepsze badanie na świecie na 2,5 MILIONA DZIECI nie wykazało zwiększonego ryzyka autyzmu przy stosowaniu acetaminofenu (aka paracetamol, Tylenol) przez matkę w czasie ciąży. Wstępnie analiza wykazała jedynie 5 proc. ryzyka, ale po kolejnych działaniach mających na celu dostosowanie się do rodziny i kontrolę rodzeństwa, które nie chorowało na autyzm, nawet niewielkie 5-procentowe ryzyko wyparowało do 0 proc.”.
Dr Nick Mark napisał na X: „Niebezpieczeństwo ogłoszenia związku między Tylenolem a autyzmem polega na tym, że teraz coraz więcej kobiet podczas ciąży będzie przyjmować leki NLPZ, co w rzeczywistości wiąże się z uszkodzeniem płodu. Niestety możemy w niedalekiej przyszłości spodziewać się wzrostu liczby przypadków małowodzia, przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego itp.”.
— To bardzo niepokojące, że nasze federalne agencje zdrowia są skłonne bez wiarygodnych danych wydać oświadczenie, które wpłynie na zdrowie i samopoczucie milionów ludzi — powiedział dr Steven Fleischman.
— To szalone. Bawią się faktami, aby pokazać pozory związku, a nie prawdziwą naukę — powiedział Colin Killick w rozmowie z „The Washington Post”.
W oświadczeniu opublikowanym na platformie X Autistic Self Advocacy Network poinformowała: „Dziś prezydent zorganizował konferencję prasową z Robertem F. Kennedym Jr. i innymi członkami kierownictwa Departamentu Zdrowia i Opieki Społecznej (HHS). Podczas konferencji prasowej prelegenci podzielili się szkodliwymi, fałszywymi informacjami na temat autyzmu, acetaminofenu i szczepionek. HHS, który nie dostarcza prezydentowi dokładnych informacji i nie podejmuje bezpiecznych, opartych na nauce decyzji, naraża nas wszystkich na poważne ryzyko”.
Jak powiedział obecny sekretarz zdrowia i opieki społecznej USA, Robert F. Kennedy Jr., HHS przy pomocy National Institutes of Health, FDA, CDC i Centers for Medicare and Medicaid Services podejmuje obecnie wysiłki w celu zidentyfikowania wszystkich przyczyn autyzmu.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.
