Tam znęcali się nad wszystkimi. Zmuszano nas codziennie, żebyśmy śpiewali hymn Rosji. Jeżeli źle ktoś śpiewał, to go bili. Cały czas sobie jak mantrę powtarzałem, że muszę wrócić i muszę przetrwać, bo jestem potrzebny w domu — mówił dziennikarz ukraińskiej agencji informacyjnej UNIAN Dmytro Hyliuk, który był więziony w rosyjskim więzieniu przez 3,5 roku. W podcaście „Rachunek Sumienia” Magdalena Rigamonti i Tomasz Sekielski pytali o to, jak udało mu się przeżyć niewolę.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
— Nie sądzę, że Pan Bóg postanowił mnie w ten sposób ukarać za moje grzechy. Mnie, innych cywili wzięto, po prostu złapano i wywieziono na teren Federacji Rosyjskiej. Aresztowali nas, bo byliśmy Ukraińcami — mówił Hyliuk.
Hyliuk opowiadał, że Rosjanie schwytali go wraz z ojcem, gdy szli nocować do sąsiadów, bo w dom dziennikarza trafiła bomba. — Trzymali w rękach broń. Powiedzieli, żebyśmy położyli się twarzą do ziemi.
Jeden strażnik
Rigamonti mówiła, że Rosjanie próbowali na początku wystraszyć dziennikarza i jego ojca: — Udawali, że dokonają zaraz na tobie i tacie egzekucji. — Tak, to jest ich taktyka. Oni właśnie tak zastraszają ludzi. To jest metoda rosyjska, już opracowana. Chcą zastraszyć przede wszystkim. Po co? Żebyś po prostu się im nie sprzeciwiał. I tak robią ze wszystkimi — opowiadał Hyliuk.
Tomasz Sekielski dopytywał o warunki w rosyjskim więzieniu. Ukraiński dziennikarz opowiadał, że była to kamienica z czasów carskich. Nie było okien, było wilgotno i bardzo zimno, wszędzie biegały myszy i szczury. — Masz chłód, głód, biją cię i znęcają się. Człowiek nie traktuje tak zwierząt, jak oni traktowali nas — opowiadał.
Czy doświadczyłeś człowieczeństwa ze strony rosyjskich strażników? — dopytywała Rigamonti. — Był jeden strażnik, z którym mogłem rozmawiać. Czasem wieczorem przez zamknięte drzwi z nim rozmawiałem. Ta osoba jako jedyna dała do zrozumienia, że nie popiera tego wszystkiego, co się dzieje. Od tej osoby dowiadywałem się, co się dzieje tak naprawdę w Ukrainie. Czasem częstował mnie cukierkami, opowiadał, jakie są ostatnie wiadomości. Widziałem, że on nie popiera reżimu Putina — mówił Hyliuk.
I dodał: — Prosił, żebym nikomu o tym nie opowiadał, żeby on nie miał problemów. I to był jedyny człowiek dobry, którego spotkałem na swojej drodze w Rosji.
Hymn
Hyliuk mówił, że strażnicy najczęściej bili gumową pałką: — Najbardziej popularna tortura to bicie gumową pałą. Po prostu walili wszędzie. Strażnicy mieli też urządzenia, które raziły prądem.
Dziennikarz opisał też codzienność w rosyjskim więzieniu. Codziennie kazano więźniom śpiewać hymn Rosji. Na obiad dostawali „zupę”, która była wodą „w której coś tam pływało”. O dziesiątej wieczorem wszyscy muszą położyć się spać. Największą próbą — mówił ukraiński dziennikarz — było to zimno i chłód: — Musieliśmy cały czas w kółko chodzić po celi, żeby nie zmarznąć.
— Nauczyłeś się rosyjskiego hymnu? — pytał Sekielski. — Musiałem się nauczyć. Każdy dostał kawałek papieru z tym tekstem. I oni byli mocno zaskoczeni, bo myśleli, że my znamy na pamięć ten hymn. Bo przecież przyszli na Ukrainę, żeby ratować tych, którzy lubią i kochają Rosję, a tu spotkali kogoś, kto nie zna tekstu hymnu Federacji Rosyjskiej — mówił Hyliuk.
Jak zaznaczył, Rosjanie nie próbowali go werbować, by został ich agentem: — Przygotowywałem się do tego, że będą próby werbowania mnie, bo oni praktykują takie rzeczy i chcą mieć swoich agentów wpływu, ale to się nie wydarzyło. Dziwiło mnie to. Chociaż może zobaczyli moje teksty, że ja jestem tak proukraiński, że tu nie ma co ze mną robić. Ja jestem Ukraińcem z krwi i kości i takie propozycje nie wchodziłyby nawet w grę.
„Nigdy nie myślałem o samobójstwie”
— Czy był jakiś moment przez te 3,5 roku, kiedy byłeś w więzieniu, że miałeś dość, że patrzyłeś w sufit w celi i myślałeś o tym, że najlepiej byłoby ze sobą skończyć? — pytał Sekielski.
— Nie miałem czegoś takiego. Czasem miałem bardzo trudne sytuacje, kiedy nie możesz spać, kiedy po prostu jesteś wykończony. Ale nigdy nie myślałem o jakimś samobójstwie czy czymś takim, bo zdawałem sobie sprawę, że w ten sposób ułatwię im zadanie, że oni tego chcą, żebyśmy wszyscy zmarli, żebyśmy nie żyli. A dla nas istotne jest, żebyśmy wrócili do domu i byli w swoim kraju. I mówiłem sobie, że ja wrócę, ja w to wierzyłem. Nie wiedziałem, czy za rok, czy pięć lat. Ale cały czas sobie jak mantrę powtarzałem, że ja muszę wrócić i muszę przetrwać w tym rosyjskim więzieniu, bo jestem potrzebny w domu i jestem potrzebny swoim rodzicom.
Sekielski pytał o wiarę. Hyliuk mówił, że jest wierzący. — Jestem przekonany, że Bóg był ze mną. I właśnie ten Pan Bóg mnie chronił w tej całej nieludzkiej sytuacji i robił wszystko, żebym przetrwał. Żebym wrócił do domu. I żebym mógł być dzisiaj w Polsce.
Marzenia
Jak zaznaczył, przed niewolą nie był szczególnie religijny, ale wierzył w Boga: — Miałem zawsze w sobie przekonanie, że Pan Bóg istnieje i że Pan Bóg jest mocny i może dać mi siły, żebym przetrwał. Ja nie byłem osobą, która regularnie chodzi do kościoła.
— Myślę, że potrzebowałem tej próby, żeby stać się silniejszym. Zobaczyłem na własne oczy, jak oni się znęcają nad ludźmi — zaznaczył.
Ukraiński dziennikarz opowiadał, że jego tata w chwili zatrzymania miał 74 lata. — Kazano, żeby napisał list pożegnalny do mnie, do swojej żony, do mojej matki. Tak nad nim się znęcano. To są metody i działania Rosjan. Ojca wypuszczono po dziewięciu dniach.
Hyliuk został uwolniony z więzienia na skutek wymiany jeńców między Rosją a Ukrainą. Przed uwolnieniem Rosjanie zmusili go, by powiedział, że w więzieniu był dobrze traktowany, a warunki były bardzo dobre, Rosjanie wszystko filmowali.
— Zmuszono nas, żebyśmy się przebrali w żołnierskie ubrania. Byłem ja i był też mer Chersonia, który był uwięziony. Przebraliśmy się, zawiązali nam ręce i oczy, żebyśmy nie wiedzieli, gdzie będziemy jechali.
— Jechaliśmy przez dwie godziny i potem usłyszałem taki huk i zrozumiałem, że to jest lotnisko. Zrozumiałem, że jeńców ukraińskich jest bardzo dużo, trzymali nas w jakiejś hali do rana. I 24 sierpnia wsadzono nas do rosyjskiego samolotu. Przez 2 godziny lecieliśmy mniej więcej. Po lądowaniu otworzyły się tylne drzwi samolotu. Usłyszeliśmy rozkaz, żebyśmy zdjęli z rąk taśmę klejącą. Pamiętam, jak rozgryzłem po prostu tę taśmę. I potem już zobaczyliśmy autobusy na białoruskich rejestracjach, bo samolot wylądował na Białorusi. I ucieszyłem się, że już nie jestem w Rosji. Jestem, chociażby na Białorusi.
Później wsadzono jeńców do autobusów. Na granicy białorusko-ukraińskiej wymieniono ich na jeńców rosyjskich.
Kiedy poczuł, że jest bezpieczny, że to piekło się skończyło? — Kiedy zobaczyłem, że nas wymieniają, to wtedy już zrozumiałem, że widzę osoby ze Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Widziałem Irenę Wereszczuk, ukraińską polityczkę, która odpowiada właśnie za wymianę jeńców. To trwało kilka sekund. To wtedy poczułem się bezpiecznie.
Jak mówił ma „problem z marzeniami” — Teraz moje najważniejsze marzenie się spełniło. Jestem na wolności. Chcę powiedzieć, że ukraińska wspólnota dziennikarska i organizacja Reporterzy bez Granic, że oni wszyscy tak walczyli o mnie, że zrobili bardzo dużo, stawali na głowie, żebym się pojawił na tej liście osób, które muszą być wymienione. I jestem ogromnie wdzięczny wspólnocie dziennikarskiej za tę walkę o mnie — powiedział pod koniec.
Czym jest „Rachunek sumienia”?
Kościół. Dla jednych skompromitowana instytucja cynicznie wykorzystująca religię jako narzędzie do zarabiania pieniędzy. Dla drugich opoka oraz źródło wszelkiego dobra i miłości. „Rachunek sumienia” to nie jest podcast tylko o Kościele. To podcast o ludziach, na których kariery, a czasem i na całe życie, wpływ miała (lub nadal ma) instytucja, jaką jest Kościół katolicki. Jeśli nie macie w sobie uczuć religijnych, koniecznie posłuchajcie. Jeśli je w sobie macie — posłuchajcie tym bardziej.
Historia Kobiet
Newsweek.pl – wiadomości z Polski i ze świata. Najnowsze wydarzenia i opinie a także artykuły z kategorii społeczeństwo, biznes, kultura, historia, psychologia, trendy.
