Nie wylali nawet fundamentów. Wtedy Ada zrozumiała, że jej pieniądze przepadły

Na wizualizacjach Apartamenty Łozowa wyglądały bardzo elegancko: białe bloki z balkonami, dookoła zieleń, małe stawy i rzeczka. Ceny przystępne, ale niebudzące niepokoju: 7,35 tys./mkw. z garażem i komórką (Mędyk: „Łódź to nie Warszawa”).

Mają się za ludzi rozsądnych, twardo stąpających po ziemi. On jest programistą, żona — dentystką. Zrobił research, za budowę odpowiadała spółka zależna wielkiej grupy kapitałowej Hreit, posiadającej kilkadziesiąt firm w całej Polsce. W mieście powstawały inne inwestycje tego dewelopera.

W kwietniu 2024 r. odezwała się do niego nieznana dziewczyna, szukała osób, które kupiły mieszkania w tej inwestycji, żeby wspólnie działać. Powiedziała, że budowy Hreitu w całej Polsce się nie spinają finansowo i wygląda to bardzo niedobrze. Ludzie mają harmonogramy z różnymi terminami na ten sam budynek, inwestorzy firmy mówią o problemach już od jakiegoś czasu.

Mędyk nie był w stanie przyjąć tego do wiadomości. Tłumaczył sobie, że to chwilowe kłopoty, nawet gdy już wiedział, że niedokończonych inwestycji Hreitu w całej Polsce jest dużo.

We wrześniu tego roku wziął ślub, a mieszkania wciąż nie miał. Na ul. Łozowej straszą fundamenty z rdzewiejącym uzbrojeniem, krzaki, kałuże i banery na płocie z hasłami reklamowymi: „Idealne miejsce do wypoczynku” i „Wygodna komunikacja”. Za nimi na żółtej tablicy dane budowy. Czasem tu bywa.

Dla dzieci

Budynek z mieszkaniem Elżbiety (personalia do wiadomości redakcji) już stoi. Biało-szaro-pomarańczowe bloki przy jednej z głównych arterii Nowego Dworu Mazowieckiego pod Warszawą. Co prawda lokale usługowe na parterze nie mają jeszcze okien, ale te mieszkalne, na wyższych piętrach, wyglądają na prawie skończone.

64-letnia Elżbieta trafiła w to miejsce w 2021 r. podczas jednej z wycieczek rowerowych. Urzekła ją pobliska plaża nad Narwią, siłownia pod nosem, sklepy, drogeria, blisko lotniska i trasy S7 nad morze. Osiedle Warszawska Sky wydawało jej się idealnym miejscem na aktywną i zarazem spokojną emeryturę. Dom, w którym mieszka obecnie, chciała sprzedać, a pieniądze przekazać czwórce dzieci.

— To one na tym wszystkim najbardziej ucierpią — przyznaje.

Nie może mieć do siebie pretensji. Dokładnie sprawdziła księgi wieczyste, plan zabudowy, informacje o deweloperze w sieci. Kredyt załatwiał jej znajomy agent ubezpieczeniowy, który też przeczesał firmę i nic złego nie znalazł.

— Nie miałam żadnych podstaw, żeby nie zaufać — mówi.

W 2023 r. miała cieszyć się mieszkaniem, ale budowa Warszawska Sky stanęła w martwym punkcie.

Na rozwód

— Nic, tylko wziąć sznurek i… — zawiesza głos zrozpaczona Grażyna Werner z Olsztyna.

W inwestycjach Hreit w Nowym Dworze Mazowieckim i Wrocławiu utopiła 69 tys. zł. Miała lokatę, oszczędności życia, szukała mieszkania, bo chciała się wyprowadzić od męża, przechodzili poważny kryzys. To było w sierpniu 2022 r.

Nie wie, jak doradca finansowy spółki Hreit dowiedział się o jej pieniądzach. Zaproponował jej atrakcyjne warunki, 9 proc. w skali roku, a na lokacie miała 6 proc. Specjalnie z Warszawy przyjechał do niej, żeby podpisać akt notarialny na udziały w spółce.

Na początku była zadowolona. Co kwartał dostawała przelewy odsetek — 2 tys. zł. W czerwcu 2024 r. nie przyszły żadne pieniądze. Zadzwoniła do nowego opiekuna w Hreit (stary zrezygnował z pracy). Do tej pory zapewnia ją, że będzie dobrze, firma musi przejść restrukturyzację.

Dowiedziała się, że poszkodowanych jest dużo więcej. Jakaś rodzina zainwestowała milion złotych, młoda inwestorka — 300 tys. zł, bo w pierwszych latach wszystko szło pięknie. To ludzie w różnym wieku i w różnej sytuacji życiowej. Zrzeszają się w Stowarzyszeniu Wierzycieli Hreit. Zapłaciła składkę, uczestniczy w grupach na Facebooku i WhatsAppie. Dzięki temu czuje, że nie jest sama.

— Koło mnie w Olsztynie budują blok, prawie codziennie patrzę na tę budowę. Wie pani, co ja przeżywam? — przyznaje. Nadal mieszka z mężem.

Areszt

Hreit (obecnie HRE Investments), grupa dewelopersko-inwestycyjna, prowadziła projekty mieszkaniowe w różnych miastach Polski, m.in. w Łodzi, Krakowie, Rzeszowie, Nowym Dworze Mazowieckim, Oświęcimiu, Rudzie Śląskiej, Opolu, Wrocławiu, Warszawie, Rumi, Pruszczu Gdańskim, Sosnowcu, Gliwicach oraz Katowicach.

Od 2023 r. jest w centrum śledztwa prokuratury w związku z podejrzeniami oszustw wobec nabywców mieszkań i inwestorów, a także nieprawidłowości finansowych.

W lipcu tego roku sąd umorzył przyspieszone postępowanie układowe spółki ze względu na brak szans na restrukturyzację i ustanowił tymczasowego nadzorcę majątku — firmę restrukturyzacyjną Rymarz Zdort Maruta Kubiczek.

We wrześniu Prokuratura Okręgowa w Łodzi, która prowadzi śledztwo na zlecenie Prokuratury Krajowej, aresztowała prezesa spółki Michała S. Jak przekazuje komisarz Edyta Machnik z Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi, należał do grupy osób, która zakładała spółki „odpowiedzialne rzekomo za budowę osiedli mieszkaniowych”. Spółki te oferowały inwestorom udziały oraz oprocentowany zysk, a także możliwość zakupu domów i mieszkań w inwestycjach, które miały być realizowane. W rzeczywistości pieniądze od inwestorów i osób wpłacających środki na przyszłe mieszkania były przeznaczane na inne cele, a prace budowlane pozostawały na wczesnym etapie i nie były zgodne z deklarowanym harmonogramem.

Bajera

— Nie wiem, jak to się stało, że mama zainwestowała tyle kasy w mieszkania. Podobno skusił ją jakiś doradca — opowiada Marcin Cembruch z Łodzi. — Ja byłem wtedy za granicą w pracy. Chwaliła się, że co kwartał przychodzą jej pieniądze na konto, ale myślałem, że to z banku. Mama załamała się, gdy przestała otrzymywać obiecane środki. Zachorowała na nowotwór pęcherzyka żółciowego i w ciągu miesiąca zmarła — mówi.

Tuż przed śmiercią chora pani Krystyna, rocznik 1953, emerytowana księgowa, chciała wycofać pieniądze z Hreit, ale doradca powiedział jej, że to niemożliwe, musi poczekać jakiś czas. Po pogrzebie ten sam człowiek skontaktował się z Marcinem. Obiecywał zwrot pieniędzy, pod warunkiem że syn przepisze na siebie umowę, pomagał przy formalnościach związanych z dziedziczeniem aktów własności.

— Bajerę miał niezłą: „Proszę się nie martwić, proszę pana, pieniądze będą, trzeba czasu”. A że ja prosty chłopak jestem, to się zgodziłem. Szkoda mi było machnąć ręką na 200 tys. zł, które mi się należą po mamie. Bardzo by mi się przydały do podreperowania zdrowia.

Żyje z renty chorobowej i pracy sanitariusza. Kilka lat temu podczas pobytu w szpitalu zarażono go gronkowcem, do organizmu wdała się sepsa i martwica. Po pięciu latach procesów sądowych dostał odszkodowanie, ale co z tego? Nadal ma problemy z nogą, otwierają mu się rany i nie może normalnie funkcjonować.

— Żeby chociaż 50 tys. udało się odzyskać… — mówi.

Haczyk

Green City na wrocławskich Bieńkowicach, blisko parku, dworca, atrakcyjna cena: 11 tys. za metr kwadratowy. Ada Szynczewska, 28-letnia specjalistka od zasobów ludzkich, zainteresowała się tą inwestycją w listopadzie 2023 r. Zależało jej, żeby jak najszybciej znaleźć mieszkanie, bo chciała skorzystać z rządowego programu 2 proc. na pierwsze mieszkanie, który trwał do końca roku.

Deweloper niczego nie utrudniał, wręcz pomagał. Zapłaciła 5 tys. opłaty rezerwacyjnej. Udało się. 15 grudnia podpisała akt notarialny na swoje pierwsze 39-metrowe M-2 i czekała, aż budowa ruszy.

Na razie mieszkała u dziadka. Z jej oszczędności do kasy Hreit poszło 45 tys. zł, z banku — ponad 116 tys. zł. Na początku widziała ekipę na budowie, co ją uspokajało. Od lipca 2024 r. w Green City nic się nie działo. Nie wylali nawet fundamentów.

Wtedy zrozumiała, że deweloper używał tego rządowego programu jako haczyka do łowienia naiwnych. Dowiedziała się pocztą pantoflową, że celowo przed 1 lipca 2022 r. rozpoczął podpisywanie umów ze „słupami”, czyli osobami, które w rzeczywistości nie kupowały mieszkań, a jedynie figurowały w dokumentach. Dzięki temu nie obejmowała go nowa ustawa deweloperska ani Deweloperski Fundusz Gwarancyjny, który mógłby chronić klientów.

W stylu japandi

Ada się nie załamała, choć jest zablokowana hipoteką, a nowego kredytu bank jej nie da. Mówi: — Pewnie nie uda mi się odzyskać tych utopionych pieniędzy, ale jestem młoda, jeszcze zdążę się dorobić. Mam dobrą pracę. Gorzej mają ci w wieku emerytalnym albo w trudnej sytuacji materialnej, rodziny, którym urodziły się dzieci.

Co miesiąc spłaca 1100 zł odsetek i nie ma opcji, żeby jakikolwiek bank dał jej kredyt na kolejne mieszkanie. Gdyby deweloper oddał jej pieniądze, mogłoby się udać, ale od klientów z innych inwestycji wie, że nie ma na to większych szans. Deweloper nie dysponuje żadnymi pieniędzmi.

— Mam pretensje do państwa, że nam nie pomaga. Na wybory kopertowe, które się nie odbyły, wygospodarowano miliardy, a obywatelom na zapewnienie podstawowego prawa, jakim jest mieszkanie, nie są w stanie. Mogliby dołożyć brakujące środki na dokończenie budów — mówi. Uważa, że rządzący powinni zakazać sprzedawania „dziur w ziemi”, żeby zapobiegać takim sytuacjom. Jak miało wyglądać jej wymarzone mieszkanie? Wszystko w drewnie i bieli, w stylu japandi, skandynawski minimalizm i japońska filozofia: światło, naturalne tekstury, zrównoważone kolory.

Za późno?

Łukasz Mędyk uważa, że policja i prokuratura robią, co mogą. Zbierają dowody, wysłuchują historii, czasem płaczu i zwierzeń. — Staramy się wesprzeć ich pracę, bo to w naszym interesie. Na własną rękę szukamy kolejnych ofiar, wymieniamy się pomysłami, nagłaśniamy sprawę w mediach, kontaktujemy się z nowym zarządcą, który daje nam nadzieję na rozwiązanie naszych problemów.

— Jeśli chodzi o mój przypadek, jestem optymistą. Trochę to potrwa, ale wierzę, że po przejęciu budowy od dłużnika uda się znaleźć nowego inwestora. Spółka zależna Łozowa 48 nie jest zadłużona. Ma 3 ha gruntu i sprzedane 10 proc. mieszkań, jej przejęcie może się komuś opłacać — mówi. Jest pewien, że w końcu tam zamieszka.

Pani Elżbieta, nabywczyni mieszkania w Warszawska Sky w Nowym Dworze Mazowieckim, już nikomu nie ufa. — Jaką mam pewność, że nowy inwestor też nas nie oszuka? — pyta. Nie rozumie, dlaczego państwo nie zadziałało wcześniej, nie ostrzegło inwestorów i nabywców, kiedy już było wiadomo, w jakim kierunku zmierzają spółki związane z Hreit.

W Prokuraturze Okręgowej w Warszawie śledztwo w sprawie Hreit trwało od 2023 r. i prawie nic się w nim nie działo, ruszyło dopiero w Łodzi pod kierunkiem prokuratora Pawła Jasiaka, który utworzył specjalną grupę śledczą.

— Ja już się z tym pogodziłam: nie mam mieszkania ani pieniędzy — mówi rozgoryczona Elżbieta. Na emeryturę nie przejdzie. Co miesiąc musi płacić 2 tys. zł raty kredytu.

— Bierzemy sprawy w swoje ręce, bo mamy szansę skończyć naszą inwestycję — zapewnia Zuzanna Putkowska, prezeska Stowarzyszenia Nabywców Warszawska Sky 1. Mówi, że w ich przedsięwzięciu są jeszcze lokale na sprzedaż, a na rachunku powierniczym spółki środki do zagospodarowania. Ile? Dowiedzą się, gdy w miejsce dewelopera uda im się wprowadzić nowego zarządcę. Ten powinien przeprowadzić dokładną analizę sytuacji majątkowej spółki i określić, na czym stoją.

Budowa ukończona jest w ok. 85 proc. Reszta to roboty wykończeniowe do stanu deweloperskiego i zagospodarowanie terenu. Brakuje też podłączeń do mediów: wody i ciepła, ale tu liczą na dobrą współpracę z miastem. — W naszym stowarzyszeniu działa 200 osób. Historie są tragiczne, ludzie — załamani i upokorzeni tą sytuacją, ale jednocześnie zdeterminowani, żeby jak najszybciej wprowadzić się do mieszkań — mówi Putkowska.

Prezes się nie przyznaje

Policja i prokuratura prowadzą przesłuchania i szacują dokładną liczbę pokrzywdzonych oraz wielkość strat w całej grupie kapitałowej. Łączna kwota szkody może wynosić pomiędzy 2 a 3 mld zł. Sprawa dotyczy 2300 nabywców mieszkań i ponad 8300 inwestorów w całej Polsce.

Prezes Michał S. nie przyznaje się do postawionych mu zarzutów. Spółka HRE Investments (dawny Hreit) pod jego zarządem podkreślała, że ma plan restrukturyzacyjny, a medialne doniesienia o „dziurach finansowych” nazywała uproszczeniami. O trudności obwiniała sytuację makroekonomiczną. Zdaniem firmy takie same problemy dotknęły całą branżę deweloperską, a nie tylko ich projekty. Wstępny plan restrukturyzacyjny, o którym mówi nowy zarządca, spółka RZMK Restructuring, zakłada pozyskanie pokaźnych środków do końca 2027 r. poprzez sprzedaż części gruntów i nieruchomości oraz dokończenie projektów deweloperskich już rozpoczętych i realizację planowanych inwestycji. Przede wszystkim chodzi o ochronę wierzycieli: nabywców mieszkań, inwestorów, podwykonawców — słyszymy.