Nawet przekraczające 30 proc. notowania KO nie uchronią jej przed podobnym scenariuszem, jakiego doświadczył PiS dwa lata temu — pierwszym miejscem w wyborach i utratą władzy. Ciesząc się z kolejnego sondażu dającego partii prowadzenie, jej działacze i sympatycy powinni mieć to w pamięci.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
Według ostatnich badań CBOS, regularnie mierzących stosunek Polaków do rządu, we wrześniu rząd Donalda Tuska popierało tylko 29 proc. ankietowanych, a przeciwnych było aż 46 proc. Po raz pierwszy w badaniu liczba zwolenników rządu spadła poniżej 30 proc.
W sondażu IBRiS dla Onetu z początku października działania premiera „zdecydowanie źle” oceniło 41,7 proc. ankietowanych, a źle 11,6 proc. W niedawnym badaniu ośrodka Opinia24 dla RMF FM 47 proc. respondentów uznało, że powinno dojść do zmiany na stanowisku premiera, z czego 32 proc. uważa, że do takiej zmiany powinno dojść „zdecydowanie”.
Jednocześnie w najnowszym sondażu IBRiS dla Onetu KO zanotowała wzrost poparcia w porównaniu z końcem sierpnia i z wynikiem na poziomie 30,5 proc. zajęła pierwsze miejsce, dystansując PiS różnicą ponad 3 pkt proc. Jak rozumieć te wyniki? Czemu mimo negatywnych ocen premiera i rządu poparcie największej tworzącej rząd partii wydaje się bardzo solidne? Sondaż IBRiS nie jest jedynym dającym podobne odczyty, sondażowa średnia Poll of Polls portalu Politico daje obecnie KO 32 proc. poparcia i pierwsze miejsce przed PiS (31 proc.).
Wyborcy PO są najmniej rozczarowani?
30,5 proc. to przy tym prawie identyczny wynik, jaki KO osiągnęła w wyborach dwa lata temu, gdy poparło ją — przy bardzo wysokiej jak na Polskę frekwencji wynoszącej prawie 75 proc. — 30,7 proc. wyborców. W sondażu IBRiS chęć głosowania deklaruje tylko 55,7 proc. ankietowanych, co jak można zgadywać, wynika z tego, że wielu rozczarowanych wyborców koalicji rządzącej rezygnuje z udziału w wyborczym procesie.
Zważając, że PSL i Polska 2050 znajdują się we wspomnianym badaniu pod progiem, a Lewica notuje poparcie na poziomie 7,1 proc., o 1,5 pkt proc. mniej niż dwa lata temu, to można postawić hipotezę, że wyborcy KO są najmniej rozczarowani rządem wśród wyborców całej koalicji. Sugeruje to też wspomniane badanie Opinii24 na temat zmiany premiera, oczekuje jej bowiem tylko 20 proc. wyborców KO, 68 proc. jest przeciw.
Trudno się temu dziwić, biorąc pod uwagę, jakie znaczenie najwierniejszy elektorat KO przypisuje przywództwu Tuska. Platforma nie była w stanie pokonać PiS, zanim Tusk nie wrócił do kierowania partią i najwierniejszy elektorat o tym pamięta.
Także w wymiarze programowym to elektorat KO ma najmniej powodów do rozczarowania i narzekań. Choć rozliczenia z PiS idą często opornie, to samo antypisowskie paliwo konsoliduje najwierniejszy elektorat, który może się obecnie zjednoczyć choćby wokół działań ministra Żurka.
Kwestie, gdzie rząd najbardziej wyraźnie zawiódł wyborców — związki partnerskie czy prawa kobiet — są ważne tylko dla części elektoratu KO, a jego część i tak będzie sobie jeszcze jakiś czas racjonalizować klęski koalicji na tym polu, zwalając winę na prezydenckie weto. Niezdolność koalicji do porozumienia się w tych sprawach, nie mówiąc o spełnieniu złożonych obietnic, bardziej politycznie szkodzi rządowej Lewicy niż partii Tuska.
Pochłanianie przystawek
Gdy kilka partii, reprezentujących bardzo podobny elektorat wspólnie tworzy rząd, to często poparcie wyborców zaczyna przepływać do najsilniejszego z partnerów. Wyborcy uznają bowiem, że największy partner koalicji równie dobrze potrafi obsłużyć ich interesy, co mniejsza partia, na którą wcześniej głosowali. W sytuacji, gdy notowania popieranego przez nich rządu zaczynają się chwiać — jak ma to obecnie miejsce w Polsce — część wyborców może uznać, że trzeba głosować na najsilniejszą, tworzącą go partię, że nie można pozwolić sobie na „polityczny luksus” głosowania na mniejsze, lepiej reprezentujące ich poglądy ugrupowanie.
Platforma może politycznie korzystać z tego mechanizmu, w dodatku jako siła sytuująca się pośrodku rządzącej koalicji, jest w stanie „żywić” się obiema jej skrzydłami: zarówno tym lewicowym, jak i bardziej centrowo-konserwatywnym, głosującym w 2023 r. na Trzecią Drogę. Tym bardziej że Trzecia Droga jako koalicja ostatecznie przestała istnieć po wyborach prezydenckich, a partia Hołowni od czasu porażki jej lidera w tych wyborach znajduje się w egzystencjalnym kryzysie i jak wszystko wskazuje, przed końcem kadencji podzieli los Nowoczesnej czy ruchu Kukiz ’15.
Także Nowa Lewica nie jest dziś partią, która dzięki swojej rządowej polityce byłaby w stanie przyciągać nowych wyborców. Poza Agnieszką Dziemianowicz-Bąk partia nie ma żadnego charyzmatycznego ministra w rządzie, zdolnego reprezentować i „dowozić” ważne dla jej wyborców polityki. Choć Platforma w ostatnich miesiącach wyraźnie przesuwa się na prawo i dystansuje od swojego lewego skrzydła, to ciągle może walczyć o pozostający w kręgu Nowej Lewicy elektorat.
Platforma silna słabością PiS
Wreszcie Platforma może prowadzić w sondażach dzięki słabości PiS jako głównej partii opozycji. We wspomnianym sondażu IBRiS, PiS notuje zaledwie 27,3 proc. poparcia. Poll of Polls daje mu 31 proc. Dwa lata temu PiS był w stanie zdobyć 35,38 proc. — więc aż 8 pkt proc. więcej niż daje mu dziś IBRiS.
Gdyby PiS był dziś w stanie, chociaż utrzymać poparcie z 2023 r., to KO nie byłaby w stanie prowadzić w sondażach. Co w połączeniu z notowaniami rządu i premiera tworzyłoby zupełnie inną polityczną optykę niż jej obecne pierwsze miejsce.
PiS wyraźnie nie potrafi wykorzystać niepopularności rządu i jego szefa. Nie ma żadnej pozytywnej narracji, nowego 500 plus, które mógłby przedstawić Polakom jako konkretną alternatywę wobec polityki rządu. Kwestie, wokół których partia Kaczyńskiego próbuje ogniskować opór wobec rządu, trafiają głównie do twardego, prawicowego elektoratu — co najlepiej pokazuje klęska sobotniego marszu przeciw migracji.
Jednocześnie narrację PiS wokół marszu przeciw migracji błyskawicznie skontrowała bardziej wiarygodna dla niechętnych migracji wyborców Konfederacja. Spór z partią Mentzena i Bosaka, przybierający w ostatnich tygodniach coraz ostrzejszy wymiar to kolejny czynnik osłabiający PiS.
30 proc. to za mało
Trudno jednak o sondaż, w którym PiS i Konfederacja nie miałyby większości. Także wspomniany sondaż IBRiS daje Konfederacji 78 mandatów i pozycję partii, bez której nie da się utworzyć rządu. A Konfederacja, niezależnie jak dziś nie byłby ostry jej konflikt z Kaczyńskim, utworzy go raczej z PiS niż z KO. Jak na perspektywy sojuszu z Tuskiem reaguje jej elektorat doskonale pokazało piwo z Mentzenem.
Oczywiście, Tusk może teraz próbować do końca „pożreć przystawki”, zwłaszcza Polskę 2050. Jednak to może nie starczyć by KO, czy jej koalicja z Lewicą miały większość w przyszłym Sejmie.
