Orban może stracić władzę. Za późno dostrzegł zagrożenie

Według doradcy politycznego, mającego powiązania z rządem, partia rządząca głęboko gardziła Magyarem. „Uważali go za błazna, który prędzej czy później straci głowę i popełni poważny błąd, który zniszczy jego projekt polityczny” — cytuje niezależny węgierski portal informacyjny Direkt36.

Pułapka na Magyara. Tak Viktor Orban chce utrzymać władzę na Węgrzech

Ludzie Orbana od miesięcy prowadzili z pomocą mediów kontrolowanych przez Fidesz kampanie, które przedstawiały Magyara jako narcystycznego psychopatę i oszusta, a jego ekipę jako skazanych przestępców. Nic to nie dawało, notowania Tiszy nie spadały. Dlatego w lutym 2025 r. ludzie Orbana chwycili się innego sposobu. Uznali, że należy zastawić na Magyara pułapkę.

Doradcy Antala Rogana, szefa gabinetu Orbana, zaczęli zastanawiać się, jakie wrażliwe ideologicznie kwestie można poruszyć, aby w dyskusję wciągnąć Magyara. A potem — gdy sprzeciwi się rządowym propozycjom — oskarżyć go o przynależność do „sieci George’a Sorosa”. W repertuarze węgierskich władz to jeden z najcięższych zarzutów. Rozważano kilka tematów. Jedną z opcji, najdrastyczniejszą, było rozpętanie debaty o karze śmierci dla pedofilów. Szybko z tego zrezygnowano: kara śmierci jest zakazana w UE i rząd nie byłby w stanie przeforsować takich zmian. Ostatecznie zdecydowano się na trzy tematy: nową legislację, wymierzoną w organizacje otrzymujące wsparcie z zagranicy (a więc „stanowiące zagrożenie dla suwerenności”), wprowadzenie zakazu Parady Równości oraz walkę z handlarzami narkotyków.

Wkrótce potem rząd przedstawił projekty ustaw. W kolejnych tygodniach zakaz organizacji Parady Równości i ataki na społeczeństwo obywatelskie stały się głównym tematem w mediach niezależnych od rządu. Jednak Magyar nie angażował się w debaty dotyczące tych kwestii, wyczuwając, że to ustawka. Rządowi nie udało się wciągnąć go w pułapkę.

Kolejną próbą przejęcia inicjatywy był majowy plebiscyt w sprawie przystąpienia Ukrainy do UE — tzw. konsultacje narodowe. Orban sugerował, że przyszłe członkostwo Ukrainy w UE pochłonie znaczne zasoby Węgier. A partia Magyara została oskarżona o zmowę z ukraińskimi służbami specjalnymi w celu podważenia wyników głosowania. To również nie zaszkodziło Magyarowi.

Jak tłumaczyło źródło związane z węgierskim rządem, z którym rozmawiali dziennikarze Direkt36: „Problem polega na tym, że Fidesz nie może znaleźć kwestii 80-20. Takiej, która zapewniłaby mu poparcie 80 proc. wyborców i zepchnęła opozycję do pozostałych 20 proc. To się udało w przypadku migracji, w czasie kryzysu migracyjnego z 2015 r. A po wybuchu wojny [w Ukrainie] — w przypadku hasła pokoju”.

Wewnętrzne sondaże zlecone przez rząd wykazały, że Tisza wyprzedzał Fidesz jeszcze większą przewagą niż wcześniej. Do polityków skupionych wokół Orbana wreszcie zaczęło docierać, jak poważna jest sytuacja. Jak mówił jeden z nich: „Problem wynika z tego, że Magyar jest jak dawny Fidesz. To tak, jakby spojrzeć w lustro i zobaczyć siebie sprzed dwudziestu lat”.

Ponieważ ataki na Magyara nie przyniosły rezultatu, rząd zmienił strategię: ogłoszono program kredytów hipotecznych skierowany do młodych ze specjalną zniżką, wprowadzono dekret o bonach żywnościowych o wartości 30 tys. forintów (ok. 320 zł) dla emerytów i nieustannie mówiono o programie rządowym, który zwalnia na całe życie z podatku dochodowego matki z dwójką lub większą liczbą dzieci. Choć efekty nie były spektakularne, zahamowano jednak spadek poparcia dla Orbana.

Kaskada kryzysów Orbana. Jego władza na Węgrzech się chwieje

Przez kilka lat po powrocie Orbana do władzy w 2010 r. większość Węgrów naprawdę czuła, że ich sytuacja się poprawia. Najbardziej zyskały klasy średnie i wyższe, ale nawet grupy o niższych dochodach odczuły pewną poprawę. W porównaniu z trudnymi latami po upadku komunizmu stanowiło to znaczącą zmianę, która wzmocniła system Orbana. Choć ożywienie gospodarcze było w dużym stopniu rezultatem globalnego boomu gospodarczego i napływu środków z UE.

To wszystko zaczęło się zmieniać w 2022 r. Realne płace zaczęły spadać, a w 2023 r. Węgry miały najwyższą stopę inflacji w UE. W pierwszym kwartale 2023 r. realne wynagrodzenia spadły o blisko 16 proc. W ciągu trzech lat ceny żywności wzrosły o 43 proc. Orban obiecał szybkie ożywienie gospodarcze, ale skończyło się na słowach.

„Kaskada kryzysów — pandemia, wojna na Ukrainie, kryzys energetyczny i korupcja władz w połączeniu z likwidacją rządów prawa, która doprowadziła do zamrożenia funduszy unijnych — wywołała radykalną zmianę gospodarczą. Wiele filarów modelu Orbana runęło. A rządzący wyraźnie niepokoją się o przyszłość reżimu” — podkreślają Attila Juhász, Bulcsú Hunyadi z think tanku Political Capital.

Węgrzy są nie tylko coraz bardziej niezadowoleni, są również zdecydowanie bardziej aktywni. — Polityka znowu stała się tematem. Do niedawna ludzie nie chcieli w ogóle rozmawiać. Uznawali, że wszystko jest i tak pozmiatane. Teraz nadzieja na zmiany jest realna — usłyszałem w czasie niedawnej wizyty w Budapeszcie. Reżim Orbana się przejadł, a energia opozycji jest czymś nowym.

Byłoby czymś niezwykle naiwnym zakładać, że Orban już przegrał. Przed wyborami w 2022 r. rozdał gigantyczną wprost kiełbasę wyborczą. W ramach transferów socjalnych przekazano różnym grupom 6 proc. PKB Węgier. Dziś władze zapewne szykują coś podobnego. Uzyskując ostatnio od Trumpa zwolnienie z amerykańskich sankcji wymierzonych w Rosję, Orban uratował się przed dramatyczną podwyżką cen paliw przed wyborami (Trump bardzo chciał mu pomóc). Nie wiadomo też, co jeszcze władze „znajdą” na Magyara. Przywódca Tiszy twierdził, że Orban będzie próbował go oskarżyć, stosując takie taktyki, jak tworzenie generowanych przez AI filmów erotycznych z jego udziałem lub podłożenie narkotyków w jego domu. Pesymiści twierdzą wręcz, że Fidesz będzie próbował uniemożliwić przywódcy Tiszy start w wyborach. Być może Magyar sam sobie zaszkodzi — w 2024 wdał się bójkę w klubie nocnym z człowiekiem (być może prowokatorem Fideszu), który filmował go telefonem w klubie nocnym (Magyar zabrał mu komórkę i wrzucił do Dunaju).

Orban być może znowu zwycięży. Ale tym razem — po raz pierwszy od półtorej dekady — wcale nie jest to pewne.