Emerytura bez potrąceń. Czy taki wariant zawsze się opłaca?

Emeryci i renciści regularnie widzą dwie różne kwoty: wysokość świadczenia podawaną jako wartość brutto oraz znacząco niższy przelew, który ostatecznie wpływa na konto.

Jakie składki potrącane są z emerytury i renty? Czy można ich nie płacić?

Różnica ta wynika przede wszystkim z obowiązkowej 9-procentowej składki zdrowotnej oraz 12-procentowej zaliczki na podatek dochodowy, a dopiero w dalszej kolejności z potrąceń takich jak egzekucje komornicze, czy zwroty nienależnie pobranych świadczeń.

Składka zdrowotna jest pobierana zawsze i nie ma możliwości rezygnacji z jej opłacania. Zaliczka podatkowa jest natomiast zmienna – nie występuje przy części podstawowych emerytur, ale pojawia się już przy trzynastej i czternastej wypłacie, nawet jeśli roczny dochód mieści się w kwocie wolnej.

W efekcie wiele osób z niskimi świadczeniami przez cały rok doświadcza poboru zaliczek, mimo że urząd skarbowy i tak zwróci im te pieniądze po rozliczeniu PIT. Dodatkowe środki są więc niedostępne miesiącami, co przy minimalnych emeryturach obniża realny budżet nawet o kilkadziesiąt złotych miesięcznie.

Formularz EPD-21. Co to takiego?

Dlatego ustawodawca dopuścił możliwość złożenia formularza EPD-21, który pozwala czasowo zrezygnować z poboru zaliczek podatkowych i dzięki temu zwiększyć miesięczne wpływy z emerytury lub renty aż do momentu przekroczenia progu 30 tys. zł rocznego dochodu.

Rozwiązanie to jest szczególnie korzystne dla osób o niskich i stabilnych świadczeniach, ponieważ pozwala zachować kilkadziesiąt złotych więcej każdego miesiąca i uniknąć potrąceń od trzynastej oraz czternastej emerytury, co realnie poprawia płynność finansową.

Kto może być stratny na złożeniu formularza?

Ma jednak również swoje ograniczenia – jeśli w trakcie roku dochód wzrośnie, na przykład z powodu dorabiania, otrzymania dodatkowego świadczenia lub pobierania emerytury z więcej niż jednego źródła, zaległy podatek będzie trzeba uregulować jednorazowo przy rozliczeniu PIT.

To z kolei może być dla części świadczeniobiorców większym obciążeniem niż niewielkie, comiesięczne potrącenia, dlatego złożenie EPD-21 powinno być poprzedzone dokładną analizą wszystkich przewidywanych dochodów.

Jak złożyć wniosek o wypłatę emerytury bez potrąceń?

Formularz EPD-21 pełni funkcję zarówno zgłoszenia o niepobieranie zaliczek, jak i rezygnacji z wcześniej złożonego oświadczenia. Druk można uzyskać na kilka sposobów: w każdej placówce ZUS, na stronie internetowej Zakładu lub po zalogowaniu na Platformę Usług Elektronicznych.

Choć przepisy nie wskazują konkretnego terminu, ZUS zaleca, by formularz trafił do instytucji przed najbliższą datą wypłaty świadczenia, dzięki czemu zmiana będzie widoczna już przy kolejnym przelewie.

Aby wniosek został przyjęty, konieczne jest podanie kompletu danych identyfikacyjnych, wskazanie rodzaju świadczenia oraz zaznaczenie pola dotyczącego niepobierania zaliczki z tytułu dochodów do 30 tys. zł rocznie. Wersja papierowa wymaga podpisu własnoręcznego, natomiast formularz elektroniczny autoryzacji profilem zaufanym lub podpisem kwalifikowanym.

Błędy we wniosku nie wstrzymują wypłaty emerytury, ale mogą przesunąć moment, w którym ZUS przestanie naliczać zaliczki.

Gotowy dokument można złożyć w ZUS osobiście, wysłać pocztą lub przekazać drogą elektroniczną. Oświadczenie działa również w kolejnych latach i obejmuje wszystkie świadczenia wypłacane przez Zakład. W przypadku rozpoczęcia pracy, otrzymania dodatkowego świadczenia lub innej zmiany dochodów konieczne jest złożenie nowego formularza, aby uniknąć późniejszej dopłaty podatku.