Amerykańskie badanie przeprowadzone na myszach wykazało, że nowa szczepionka przeciwko wirusowi HIV może już po jednym wstrzyknięciu zapewnić ochronę, jakiej pacjenci nie doświadczali wcześniej. Eksperci dodają, że odkrycie to może być także istotne w przypadku leczenia innych chorób.
Szczepionka opracowana przez naukowców z Massachusetts Institute of Technology (MIT) i Scripps Research Center zawiera dwa tzw. adiuwanty — substancje pomagające stymulować odpowiedź układu odpornościowego.
Większa szansa na wytworzenie przeciwciał
Podczas eksperymentów stwierdzono, że szczepionka z podwójnym adiuwantem wytwarza większą różnorodność przeciwciał chroniących przed białkiem HIV niż szczepionka z pojedynczym adiuwantem lub bez niego.
Po zastrzyku substancja gromadziła się w węzłach chłonnych myszy i pozostawała tam przez miesiąc, dając układom odpornościowym więcej czasu na wytworzenie przeciwciał przeciwko wirusowi HIV. „Potencjalną siłą tego wariantu szczepionki jest to, że można osiągnąć długoterminowy efekt na podstawie kombinacji adiuwantów, które są już dość dobrze poznane, więc nie wymaga to nowej technologii” — przekazał w oświadczeniu J. Christopher Love, autor artykułu i profesor inżynierii chemicznej na MIT.
Naukowcy twierdzą, że tę samą technologię można wykorzystać do stworzenia jednorazowych szczepionek przeciwko innym chorobom, w tym COVID-19 i grypie.
Ważny składnik: wodorotlenek glinu
Większość podawanych obecnie szczepionek zawiera adiuwanty, które zwiększają ich skuteczność. Jednym z nich, często stosowanych w szczepionkach białkowych (takich jak te przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B), jest ałun, czyli wodorotlenek glinu. Aktywuje on wrodzoną odpowiedź immunologiczną organizmu, pomagając w tworzeniu silniejszej pamięci antygenu szczepionkowego w przypadku prawdziwej infekcji.
Nowa szczepionka przeciwko HIV łączy ałun z nanocząsteczką znaną jako SMNP, która zawiera w sobie zatwierdzoną przez FDA, naturalnego pochodzenia saponinę z cząsteczką zwalczającą stan zapalny.
Podczas badania naukowcy odkryli, że połączenie SMNP z ałunem pomogło białku HIV w ich szczepionce zarówno przeniknąć przez ochronną warstwę komórek otaczających węzły chłonne bez ich uszkodzenia, jak i pozostać nienaruszonym w węzłach przez okres do 28 dni.
„Im więcej szans, tym lepiej”
Węzły chłonne są miejscem, w którym komórki ochronne B są narażone na antygeny — substancje, których organizm używa do rozpoznania danej infekcji — i w którym uczą się wytwarzać przeciwciała do jej zwalczania.
— W rezultacie komórki B, które krążą w węzłach chłonnych, są stale narażone na antygen w tym okresie i mają szansę udoskonalić swoją odpowiedź — wyjaśnił Love.
— Im więcej szans dajemy układowi odpornościowemu, który próbuje zidentyfikować skuteczne rozwiązanie problemu, tym lepiej — dodał.
Kiedy naukowcy przeanalizowali RNA od zaszczepionych myszy, odkryli, że te, które otrzymały oba adiuwanty, wytworzyły bardziej zróżnicowaną gamę komórek B i przeciwciał niż inne gryzonie. Ich organizmy wytworzyły ponad dwa razy więcej unikalnych komórek B niż organizmy myszy, które otrzymały szczepionkę z pojedynczym adiuwantem.
Zespół naukowców wyjaśnił, że zwiększa to szanse na to, że układ odpornościowy będzie w stanie wytworzyć przeciwciała działające przeciwko różnym szczepom wirusa HIV w przypadku przyszłej iniekcji.
Jak twierdzi Love, korzyści z taktyki podwójnego adiuwantu nie ograniczają się tylko do walki z HIV: — Podejście to może zostać wykorzystane w przypadku wielu szczepionek białkowych w szerokim zakresie różnych chorób, takich jak grypa czy SARS-CoV-2.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.