Naukowcy sugerują, że ludzie mogą być biologicznie niedostosowani do radzenia sobie z nieustannym tempem i presją współczesnego życia. A odczuwany przez nas przewlekły stres to oznaka niedopasowania ewolucyjnego do uprzemysłowionego świata.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
W swoim najnowszym badaniu, opublikowanym w magazynie Biological Reviews, antropolodzy ewolucyjni Colin Shaw z Uniwersytetu w Zurych oraz Daniel Longman z Uniwesytetu Loughborough dowodzą, że zachodzące zmiany technologiczne i ich wpływ na środowisko wyprzedziły powolny proces ewolucji człowieka, co zagroziło naszemu zdrowiu psychicznemu i fizycznemu oraz reprodukcji.
System walki lub ucieczki
„W środowiskach naszych przodków byliśmy dobrze przystosowani do radzenia sobie z ostrym stresem w celu uniknięcia drapieżników lub konfrontacji z nimi” — napisał Shaw w komunikacie. „Od czasu do czasu na horyzoncie pojawiał się lew i wtedy trzeba było uciekać. Kluczowe było jednak to, że lew po jakimś czasie znikał”.
Tymczasem dzisiejsze stresory, takie jak ruch uliczny, pogoń za terminami, hałas i media społecznościowe, mogą wydawać się nam całkiem zwyczajne, jednak w rzeczywistości uruchamiają ten sam system walki lub ucieczki, co pojawienie się drapieżników, przed którymi uciekaliśmy w przeszłości.
„Niezależnie od tego, czy jest to trudna rozmowa z szefem, czy też hałas uliczny, twój system reaguje na ten stres tak samo, jak gdybyś stawiał czoła lwu” — napisał Longman. „W rezultacie układ nerwowy przeżywa bardzo silną reakcję, ale nie ma czasu na regenerację”.
Według naukowców to niedopasowanie współczesnego stylu życia do biologii naszych przodków może szkodzić ewolucyjnej kondycji człowieka — rozumianej jako zdolność do przetrwania i reprodukcji. Shaw i Longman wskazują na spadek płodności, przewlekłe stany zapalne i mniejszą liczbę plemników – mają być to objawy obciążenia biologicznego wywołanego stresem. Konsekwencje tego zjawiska są szerokie. W mailu wysłanym do „Newsweeka” Longman napisał, że najważniejszym wnioskiem, który wyciągnął z badania, było to jak „głębokie i wszechobecne” wydaje się być opisywane przez niego niedopasowanie.
„To nie jest pojedyncza kwestia zdrowotna” — napisał. „To niedopasowanie wpływa na postawowe systemy organizmu. Podczas przeprowadzania badania najbardziej zaskoczyła mnie siła i spójność dowodów. Fizjologia, epidemiologia jak i teoria ewolucji – wszystkie prowadzą do tego samego wniosku”.
Współczesne życie powoduje ciągły stres
Naukowcy odkryli, że współczesne życie stale aktywuje kluczowe reakcje na stres, przeznaczone do krótkotrwałych sytuacji. Ta ciągła aktywacja może być szkodliwa dla ludzkiego organizmu, powodując m.in pogorszenie wydajności układu odpornościowego, słabszą pamięć czy zaburzenia równowagi hormonalnej. Warto zauważyć, że liczba i ruchliwość plemników u mężczyzn znacznie spadły od lat 50. XX wieku, a według niektórych badań jest to powiązane z zanieczyszczeniami środowiska, takimi jak np. mikroplastiki czy pestycydy. „To niedopasowanie nie tylko się utrzymuje, ale jego skala może potencjalnie się rozszerzać” — twierdzi Longman, wskazując erę „wielkiego przyspieszenia” z połowy XX wieku jako „prawdziwy punkt zwrotny”.
„Od tego czasu urbanizacja oraz poziomy zanieczyszczeń, narażenie na chemikalia, akumulacja mikroplastiku, sztucznych świateł oraz hałasu wzrosły w tempie znacznie przekraczającym to, do czego ludzka fizjologia może się realistycznie przystosować” – kontynuował. „Oprócz zmian środowiskowych, ostatnie dwie dekady dodały kolejną. Stała łączność cyfrowa, media społecznościowe, całodobowy przepływ informacji, a ostatnio także interakcje za pośrednictwem sztucznej inteligencji. Nasze systemy reagowania na stres ewoluowały z myślą o krótkich seriach ostrych zagrożeń, a nie o ciągłych powiadomieniach i braku prawdziwego czasu wolnego. W tym sensie środowisko cyfrowe wzmacnia niedopasowanie stworzone przez industrializację”.
Autorzy badania zalecają projektowanie miast i miejsc pracy, które korespondują z naszymi potrzebami fizjologicznymi. „Wiele środowisk miejskich nie posiada obecnie cech, od których zależy nasza biologia. Wprowadzają one nowe czynniki stresogenne, do których nie jesteśmy przystosowani i w efekcie są one dla nas szkodliwe” – napisał.
Dodał też, że przeprowadzone przez niego badanie nie przyniesie szybkich rozwiązań. „Wniosek z naszych badań jest taki, że spędzanie większej ilości czasu na łonie natury nie jest tylko czymś co warto robić. Zgodnie z naszą analizą, ekspozycja na środowisko naturalne jest biologicznie niezbędna”.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.