„Ja się rozwijam, a ty stoisz w miejscu”. Marzena robi kursy i uważa, że jej mąż jest leniwy

Na początku związku czasem jej towarzyszył, a to w marszach po parku i lesie, a to w city- break’ach. Ale od kilku lat jest tak zmęczony pracą, że nie ma ochoty na nic więcej. Siłowni i wszelkich aktywności fizycznych, a już szczególnie biegania, wręcz nie cierpi. Studia? Skończył kiedyś jeden kierunek i tyle mu wystarczy. Marzena uważa go za leniwego. Ostatnio w kłótni (sprzeczają się coraz częściej, bo ona ciągle go namawia do aktywności i rozwoju, a on wiecznie odmawia) nazwała go „gościem bez żadnych ambicji”. Tak się zdenerwował, że wyszedł bez telefonu o 23 do baru. Wrócił w środku nocy, gdy ona chciała już wzywać policję.

Zgadzają im się wartości, poczucie humoru, status finansowy, ale podejście do samorozwoju i ambicje silnie ich różnią. Marzena smuci się, gdyż właśnie z tego powodu mąż przestaje być dla niej atrakcyjny. Obawia się, że za jakiś czas będzie musiała się z nim rozstać, chociaż się bardzo kochają.

Czy wysoka ambicja lub chęć samorozwoju u jednej ze stron może być problemem i powodem konfliktów w relacjach?

— Owszem, dostrzegam często taki problem w terapii par, ale i w terapiach indywidualnych. Zazwyczaj zgłaszają to kobiety, choć mężczyźni czasem zauważają, że oni się rozwijają (nowe wyzwania zawodowe, pasje), a żony są skoncentrowane jedynie na dzieciach — relacjonuje Agata Wilska, psycholożka, psychoterapeutka.

— U kobiet zgłoszeniem do terapii bywają inne kwestie – obserwuje Robert Milczarek, psycholog. — Zwykle mówią o tym tak, że „nie rozumiemy się, nie dogadujemy w związku”, ale za tym po prostu nie idzie rozwój drugiej strony. Opowiadają, że coś nie działa w relacji, a partner nie jawi im się jako ciekawy czy ambitny jak wcześniej. Albo twierdzą, że „utknęliśmy w codzienności”. Natomiast kobieta z czasem zaczyna uświadamiać sobie, że jest na innym etapie w życiu niż partner. I że u niej rozwój jest potrzebą albo nawet wartością, zaś druga strona pozostaje w stagnacji, zamrożeniu. I mam takie doświadczenia, że mężczyźni częściej na początku terapii wiedzą, że chodzi o rozwój, nazywają to wprost. U kobiet częściej to się ujawnia w trakcie terapii. Najpierw jako inna, fasadowa potrzeba, a potem jako ukryta, głęboka, która się dopiero ujawnia. Za to mężczyźni, jeśli już z tym przychodzą, to deklarują, że związek ich już nie stymuluje. Czują, że mają różne potrzeby, związane z rozwojem, których z drugą stroną nie spełniają.

Zakochiwać się na nowo

Czasami rzeczywiście zdarza się, że rosnące różnice w podejściu do samorozwoju i ambicji bywają przyczyną rozstań.

— Ale zwykle to nie jest jedyna przyczyna, tylko jedna z kilku kluczowych, które informują o tym, na ile mamy wspólną perspektywę na życie i wartości – mówi Agata Wilska.– Jeżeli w relacji mamy trzy wiodące wartości i w dwóch się zgadzamy, a w jednej nie, jakoś to można pogodzić. Natomiast jeżeli w kilku wiodących się różnimy albo ta jedna jest naprawdę dla kogoś ważna, a dla partnera zupełnie nie, to może być problem – zauważa psycholożka.

I wyjaśnia: – Będąc z kimś w związku, potrzebujemy co pewien czas odkrywać siebie na nowo, zaciekawiać się sobą, a nawet, górnolotnie rzecz ujmując, „zakochiwać się na nowo”. Jeżeli jedna strona się nie rozwija, to nam to utrudnia.

— Dzieje się tak pod warunkiem, że uwzględnimy schemat przywiązania – dodaje Robert Milczarek. – Czyli na ile ta ciekawość, kiedy nasz partner/partnerka się rozwija, jest osadzona w tym, że czujemy się w relacji bezpieczne. Jeżeli za tym stoi schemat lękowy, unikowy, to druga osoba, która przyglądała się rozwojowi z ciekawością, poczuje zagrożenie. Załóżmy, że partner maluje obrazy olejne w domu, na tarasie. Partnerka jest jego pasją zachwycona. Ale potem on zaczyna wyjeżdżać coraz częściej na wernisaże i wystawy, poznaje nowe osoby, itd. Niektórzy obawiają się tego, na ile rozwój partnera czy partnerki staje się zagrożeniem dla relacji. Jeżeli oboje partnerzy się rozwijają, lęku jest mniej — dodaje.

Psycholodzy opowiadają, że niekiedy rozwój może być sprawdzonym, choć często nieświadomym, sposobem na… unikanie bliskości. Czyli „jestem na tych wszystkich warsztatach, szkoleniach, konferencjach, bo się rozwijam”. Ale, jak się okazuje, jest to związane z trudnością w byciu w bliskości.

— I kiedy dwie strony tak się rozwijają, z czasem mogą zacząć funkcjonować równolegle – przyznaje Robert Milczarek. – Miewam takie doświadczenia w terapiach par: partnerzy chcą się rozstać, choć w sumie nie wiedzą, dlaczego. Oboje są ambitni, pełni pasji, chęci rozwoju, tylko że nagle ich życie stało się równoległe. Nie wspólne.

Ucieczka

Wojtek (57 l.) nigdy wcześniej nie był w tak dobrej formie jak obecnie. Jego życiowa partnerka, Karolina (49 l.), nie może się go nachwalić. Jednocześnie odczuwa pewien lęk, że Wojtek odejdzie. I niepokój, że nie jest w stanie mu towarzyszyć we wszystkich aktywnościach.

A tych w życiu Wojtka przybywa. Po pięćdziesiątce zachowuje się tak, jakby dostał nową parę skrzydeł. Z domu wyprowadzili się już obaj synowie. Jeden studiuje, drugi wyjechał kamperem na południe Hiszpanii, gdzie zamierza stacjonować przez kilka lat, podejmując się dorywczych prac. Karolina nadal pracuje na etacie w urzędzie miasta, lubi swoją pracę. Raz w tygodniu chodzi na zajęcia zumby z koleżankami z osiedla. Czasem szydełkuje, czasem namawia męża na planszówki. Ale on rzadko ma czas na gry w domu.

Wojtek codziennie pokonuje rowerem co najmniej 50 km, do tego trzy razy w tygodniu jest w siłowni. Kupił sobie odżywki białkowe, zamawia catering, precyzyjnie buduje masę mięśniową i odtłuszcza organizm. Skupił się na tym, aby mieć jak najlepszą formę. Twierdzi, że robi to główne dla zdrowia oraz dla długowieczności. I po to, żeby zestarzeć się jak najpóźniej. Koledzy syna namówili go na naukę jazdy na rolkach, a potem na deskorolce. Wojtek wiele rzeczy robi po raz pierwszy w życiu i jest tym zachwycony. Karolina widzi, jak często błyszczą mu oczy, jak cieszy go każda nowa aktywność czy nabyta sprawność. Rosnąca forma oraz wyrzut endorfin i adrenaliny sprawiają, że Wojtek czuje się ze sobą coraz lepiej. Często chce gdzieś wychodzić: a to wystawa, a to kino, a to teatr. Ostatnio zafascynował się ścianką wspinaczkową. Wykupił pakiet treningowy z instruktorem, przez co teraz prawie w ogóle nie ma go w domu.

Wraca późno, tak zmęczony, że niemal od razu leci do łóżka. Do pracy, w której nie musi już tak często bywać (prowadzi małą firmę), dojeżdża rowerem, wraca oczywiście także. Karolina jednak zauważa, że coraz mniej mają czasu na rozmowy, na chwile tylko dla siebie. Ona nie ma potrzeby aż tak dużej aktywności, w tym fizycznej. Czasem patrzy na partnera i zastanawia się, czy to jego podejście do ruchu, do robienia formy jest rzeczywiście zdrowe? Czy to nie jest aby ucieczka od świadomości przemijania? Może to zachłanna próba zatrzymania młodości, którą Wojtek rozumie jako sprawność, aktywność, ambicję? Karolina czuje się zagubiona. Kiedy próbuje rozmawiać o tym z Wojtkiem, on szybko ucina rozmowę: „Ciesz się, że jestem w formie, nie wymyślaj problemów!”. I dodaje, że jego rówieśnicy „hodują piwne brzuchy, pracują na cukrzycę, nadciśnienie”.

Jeden element zmienia mozaikę

Kiedy jedno z partnerów lub małżonkowie osiągną pewien etap w życiu, zrobią karierę, zyskają określony status, a dzieci dorosną i wyniosą się z domu, często nagle pojawia się chęć nowego życia i rozwoju. Niektóre osoby zaczynają skupiać się wtedy przede wszystkim na sobie. Inwestują w samorozwój, pracują nad ciałem, nad nowymi umiejętnościami.

Stąd cała fala dojrzałych osób, które zapisują się na studia, na kursy, na szkolenia, na specjalne wyjazdy. Nie przypadkiem wśród maratończyków przeważają osoby dojrzałe, które mają więcej czasu na trenowanie i bieganie. I więcej pieniędzy na jeżdżenie w tym celu po świecie. Problem pojawia się wtedy, gdy w związku rozwijać się chce wyłącznie jedna strona. A druga siedzi, nie rozumie, co się dzieje, chce żyć jak dawniej albo ma kompletnie inny pomysł na życie czy na spędzanie wolnego czasu. Wtedy w relacjach pojawiają się tąpnięcia, nieporozumienia, wzajemne żale, kłótnie. Jedna strona ma pretensje, że drugiej wiecznie nie ma w domu albo że skupia się nasobie, zaś druga czuje się niedoceniana, rozżalona i niezrozumiana. Konflikt gotowy.

— Czasem jeden element zmienia całą mozaikę – komentuje Robert Milczarek. – Ważna bowiem jest proporcja pomiędzy rolami w relacji oraz w rodzinie. Na ile każda z ról jest rozwijana, stymulowana. Jeżeli realizujemy się na poziomie wartości w roli rodzica, a dziecko wyfruwa z gniazda, to możemy być jeszcze partnerem, fachowcem, przyjacielem, pasjonatem. Ale jeśli rola rodzica dominowała, pojawia się silne poczucie pustki. Ale u innej osoby będzie to czas dla siebie, na realizację planów, celów, marzeń. I nagle okazuje się, że w związku się rozjeżdżamy, bo ty się rozwijasz, a ja nie. Druga strona przeżywa jakiś rodzaj straty, pustki i nie ma na siebie pomysłu.

Punkt zwrotny

Co może zatem zrobić osoba, która czuje się w związku porzucona przez kogoś, kto prze ambitnie do przodu, skupiając się na samorozwoju?

— Warto zacząć od rozmowy, co jest oczywiście i proste, i trudne jednocześnie. Zazwyczaj odbywa się to w formie ataku: „bo ciebie wiecznie nie ma, ciągle gdzieś latasz”. A znacznie lepiej zastanowić się, co się za tymi zarzutami kryje, jaka emocja? Najczęściej to lęk, samotność, tęsknota czy poczucie niepewności i o tym trzeba pogadać — podpowiada Agata Wilska. – Potem warto skupić się na poszukaniu rozwiązania, nawet na początek takim technicznym, logistycznym, tj. ile będziemy spędzać czasu razem, a ile osobno.

— Pamiętajmy, że każda fundamentalna zmiana w związku jest kryzysem, czyli możliwym punktem zwrotnym – zauważa Robert Milczarek. — Z jednej strony ma on potencjał rozpadu, z drugiej zaś potencjał wzrostu, rozwoju dla relacji. Ważna jest komunikacja i emocje każdej ze stron. Osoba, która stoi w miejscu, może dostrzec swój lęk. A osoba, która się rozwija (i ja takie często widuję w gabinecie) może spojrzeć na sprawę z poziomu swojego ego. Ważne, aby w rozmowie nie włączył się wyższościowy ton. Taki, że „ja się rozwijam, a ty utknąłeś/utknęłaś”. Często słyszę to od kobiet, podczas terapii par. Albo: „ja znalazłam pomysł na siebie, a ty nawet nie wiesz, co zrobić”. Stała pogarda jednej ze stron wobec drugiej może spowodować w efekcie rozstanie. Dbajmy o to, aby rozwój nie zmienił się w rozwód…