– Dla jednych przebywanie w gronie rodzinnym i podawanie posiłków to największa przyjemność, na którą czekają cały rok. Dla innych to męka pańska. Wbrew wyidealizowanym wyobrażeniom, święta to dla wielu osób duża dawka stresu – mówi Edyta Bonk, psycholog Uniwersytetu SWPS w Sopocie.
„Newsweek”: Jak to jest, że wracamy po świętach jeszcze bardziej zmęczeni?
Edyta Bonk:Dzieje się tak z co najmniej kilku powodów. Pierwszy jest taki, że dwa-trzy dni na odpoczynek, to zdecydowanie za krótko. Z wielu badań wynika, że człowiek do prawdziwego wypoczynku potrzebuje co najmniej dwóch tygodni.
Po drugie, nie dla wszystkich święta to czas odpoczynku. Dla jednych przebywanie w gronie rodzinnym i podawanie posiłków to największa przyjemność, na którą czekają cały rok. Dla innych to męka pańska. Ta sama sytuacja, ale zupełnie inna percepcja. Wbrew wyidealizowanym wyobrażeniom, święta dla wielu osób duża dawka stresu.
Skąd on się bierze?
– Relacje międzyludzkie są bardzo różne, w rodzinach jest wiele konfliktów. Gdy spotykamy się przy jednym stole, na nową odżywają. Jedni pilnują się przez całe święta, żeby nie powiedzieć o kilka słów za dużo. Inni w ogóle na to nie zważają, co też nie poprawia sytuacji. Stres może wynikać również z wyjazdów, jakie w tym czasie odbywamy. Jedni stresują się samą podróżą, inni – wynikającymi z niej niewygodami.
Dużo powodów do stresu. To on nas wykańcza?
– Paradoks polega na tym, że stres daje o sobie znać w momencie, w którym zaczynamy odpoczywać. Kiedy jest akcja, znieczula nas adrenalina. A gdy jest już po wszystkim, zaczynamy odczuwać jego skutki. Ciało jest przemęczone, bolą nas mięśnie, głowa. Osłabia nam się odporność, wiele osób zaczyna chorować.
Warto przy tym pamiętać, że czas przed świętami to zwykle okres wzmożonego wysiłku fizycznego. Biegamy od jednego sklepu do drugiego, przygotowujemy posiłki, myjemy okna… Do ostatniego dnia działamy na najwyższych obrotach. W pierwszy dzień świąt siadamy na kanapie i mamy nadzieję, że wreszcie odpoczniemy. Problem w tym, że nasze ciało jest zbyt przemęczone.
Jak w takim razie zwiększyć szanse na efektywny odpoczynek?
– Teoretycznie można zaplanować świąteczne przygotowania wcześniej i nie zostawiać wszystkiego na ostatnią chwilę. Problem w tym, że wielu z nas działa dopiero wtedy, kiedy mają już nóż na gardle. Innym rozwiązaniem jest zaplanowanie wyjazdu na święta i spędzenie ich w pięknych okolicznościach przyrody, gdzie nie będziemy musieli martwić się ani o porządek, ani o jedzenie, bo zajmie się tym obsługa hotelu. Ale tu też jest haczyk. Wiele osób przy okazji takiego wyjazdu odczuwa poczucie winy, że zostawiają rodzinę i wybijają się z „rytmu tradycji”. Stawiają na siebie i ładują się jednocześnie w poczucie winy.
