Grenlandia zwróciła na siebie uwagę całego świata po tym, jak Donald Trump po raz kolejny wyraził chęć przejęcia kontroli nad tym należącym do Danii terenem. Jednak realia życia na największej wyspie świata mogą okazać się szokujące dla osób z zewnątrz — a w szczególności dla Amerykanów.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Od struktury języka po zżyte społeczności — Grenlandia oferuje styl życia, w którym tradycja, prostota i więzi społeczne łączą się ze sobą, czyniąc z niej jedno z najbardziej wyjątkowych miejsc do życia na Ziemi. Oto kilka nieoczywistych aspektów życia na największej wyspie świata — wskazanych przez samych mieszkańców.
Jedno słowo może oznaczać całe zdanie
Grenlandzki, główny język urzędowy na wyspie, należy do języków polisyntetycznych — to oznacza, że jedno słowo może wyrażać pełne zdanie.
— Na Grenlandii mówimy po grenlandzku i po duńsku, a wielu młodych świetnie zna też angielski. Grenlandzki to główny język codziennego życia, edukacji i komunikacji — powiedziała użytkowniczka pod pseudonimem @inequ_from_greenland w klipie opublikowanym na TikToku w lutym 2025 r. — W przeciwieństwie do wielu innych języków, grenlandzki jest polisyntetyczny, czyli jedno słowo może przekazać znaczenie całego zdania. Na przykład „Arparialerpunga” oznacza „Idę pobiegać”.
Na terenie kraju funkcjonują trzy różne dialekty, które — jak mówi dziewczyna — „odzwierciedlają różne sposoby życia i przystosowywania się mieszkańców różnych części Grenlandii”.
Grenlandczycy nie potrzebują dowodów osobistych
Z populacją liczącą zaledwie 57 tys. osób, Grenlandczycy rzadko potrzebują dokumentu tożsamości, załatwiając codzienne sprawy.
— Czy wiedzieliście, że nas, Grenlandczyków, jest tak mało, że nie potrzebujemy dowodów osobistych? — opowiadała w listopadzie 2023 roku użytkowniczka TikToka pod pseudonimem @qsgreenland. — Tak właściwie to wszyscy się znają. Kiedy podróżuję po kraju, praktycznie nigdy nie pytają mnie o dokument. A gdy ktoś już się mnie o to zapyta, czuję się urażona. Myślę sobie „przecież wiesz, kim jestem”.
Kobieta, mieszkająca w Qaqortoq w południowej Grenlandii, dodała też, że dowody nie są wymagane w urzędach czy szpitalach. Okoliczności te bywają jednak kłopotliwe dla niepełnoletnich, którzy próbują dostać się do barów, ponieważ, jak mówi, „wszyscy wiedzą, kim są twoi rodzice i ile masz lat”.
Mało kto posiada samochód
Miasteczka na Grenlandii są na tyle małe, że posiadanie samochodu często mija się z celem.
— Na Grenlandii możesz dotrzeć właściwie wszędzie w kilka minut — opowiada Alex Amasa Olsen w opublikowanym w 2021 r. filmiku na YouTube. — Miasteczka są tak małe, że nie musisz mieć samochodu.
Mężczyzna dodał, że przejazd lokalnym autobusem pozwala objechać całe miasto w 20 czy 30 minut, więc miejscowi często decydują się na zdrowsze alternatywy — takie jak spacer czy rower.
Zamiast fast foodów, bezpłatna opieka zdrowotna i edukacja
W nagraniu opublikowanym na TikToku w sierpniu 2020 r. użytkownik pod pseudonimem @pakkutannguaq ostrzega — nie licz na to, że na Grenlandii znajdziesz restauracje McDonald, Burger King, Taco Bell czy Starbucksa.
To, czym może jednak pochwalić się wyspa, to bezpłatny dostęp do opieki zdrowotnej i edukacji. Na stronie internetowej Nordic Co-operation, prowadzonej przez Nordycką Radę i Radę Ministrów, czytamy: „Większość świadczeń zdrowotnych na Grenlandii jest publiczna i tym samym bezpłatna dla obywateli”.
W zakres tych świadczeń wchodzą konsultacje z lekarzem rodzinnym, pobyty w publicznych szpitalach, opieka dentystyczna, leki na receptę i pielęgniarska pomoc domowa. Jak informuje serwis, gdy opieka specjalistyczna nie jest dostępna w pobliżu miejsca zamieszkania, pacjentowi przysługuje transport do szpitala regionalnego lub krajowego, o ile lekarz wystawi odpowiednie skierowanie.
Jak podaje Nordic Co-operation, edukacja także jest bezpłatna, zarówno dla obywateli Grenlandii oraz spełniających wymagania naukowe obywateli krajów nordyckich. „Należy jednak pamiętać, że do skorzystania ze świadczeń, wymagana może być znajomość języka grenlandzkiego, a dużo zajęć, zwłaszcza na kursach zawodowych, prowadzonych jest właśnie w nim. Niezależnie od tego, czy ubiegasz się o przyjęcie do szkoły średniej, na kurs zawodowy czy też studia, warto najpierw skontaktować się z daną placówką i uzyskać odpowiednie wskazówki” — informuje serwis.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.