Jeśli Donald Trump naprawdę będzie chciał Grenlandii, zdobędzie ją bez walki. Bardzo wiele wskazuje na to, że groźby inwazji to tylko strategia negocjacyjna. Bo USA mają w zanadrzu straszak łatwiejszy w użyciu — wystarczy, że zagrożą Europie porzuceniem jej na pastwę Rosji.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Europa znalazła się w przedziwnej i zatrważającej sytuacji. Coraz częściej nie możemy się zdecydować, kto jest naszym wrogiem numer jeden: Putin czy Trump?
Przez długie miesiące karmiono nas kolejnymi planami koalicji chętnych — wysłania europejskich wojsk na Ukrainę po zawieszeniu broni. Zamiast tego dziś mówimy o innej koalicji chętnych — wysłaniu europejskich żołnierzy na Grenlandię, aby bronić jej przed amerykańską inwazją. Baliśmy się, że kolejnym etapem po ataku Rosji na Ukrainę będzie atak na terytorium UE. Teraz boimy się, że to USA zaatakują wyspę, której mieszkańcy są obywatelami UE.
„Ameryka stanowi prawdziwe zagrożenie. Jedynym sposobem, aby powstrzymać Trumpa przed przejęciem Grenlandii, jest posiadanie wiarygodnego środka odstraszającego. Tak jak musimy powstrzymać Putina, tak samo musimy powstrzymać Trumpa. Taka jest niestety rzeczywistość, z którą mamy do czynienia” — uważa Jacob Kaarsbo, analityk, który wiele lat pracował dla duńskich służb wywiadowczych.
Putin zbudował swoją legitymizację na wojnach — od drugiej wojny czeczeńskiej, przez Gruzję, Syrię, aneksję Krymu i stworzenie separatystycznych republik w Donbasie po pełnoskalową inwazję na Ukrainę. Trump najwyraźniej kieruje się podobną logiką. Po Wenezueli jest na fali, a pomysł przejmowania terytoriów od dawna zajmował uprzywilejowane miejsce w jego myśleniu. Grenlandia jest tu niezwykle ważna. „Trump uważa, że zapewni mu to miejsce w historii Ameryki — podobnie jak zakup Alaski od Rosji zapewnił to miejsce Williamowi Sewardowi” — można przeczytać w książce Petera Bakera i Susan Glasser o prezydencie USA.
Grenlandia jest większa niż Francja, Wielka Brytania, Hiszpania, Włochy i Niemcy razem wzięte. W porównaniu z tym „osiągnięciem” blednie nawet aneksja Krymu. Trump wreszcie wygrałby walkę na ego z Putinem, w którego cieniu rozpoczął drugą kadencję.
Europejscy żołnierze będą zabijać Amerykanów?
Z czysto technicznego punktu widzenia amerykańska inwazja na Grenlandię byłaby niezwykle łatwa. Jej populacja jest 500 razy mniejsza od Wenezueli — największa wyspa na świecie liczy mniej więcej tyle mieszkańców co Piła czy Biała Podlaska. Amerykańscy żołnierze już tu są. Przerzucenie kolejnych nie byłoby trudne. Zwłaszcza że Stany Zjednoczone leżą od Grenlandii bliżej niż Dania. Zdobycie Nuuk, stolicy Grenlandii zajęłoby Amerykanom prawdopodobnie około 30 minut. Byłaby to jedna z najkrótszych wojen w historii.
Co zmieni wysłanie żołnierzy z państw UE? Nawet Duńczycy nie chcą zdradzać, jak duże siły zamierzają wysłać, co najprawdopodobniej oznacza, że będą one niewielkie. Załóżmy jednak, że europejskie siły np. blokowałyby drogę, co potencjalnie zmusiłoby wojsko amerykańskie do użycia przemocy. Co stałoby się potem? Tak naprawdę powraca tu ten sam problem, co z koalicją chętnych w Ukrainie. Francja czy Wielka Brytania są teoretycznie gotowe wysłać swoich żołnierzy na Ukrainę. Jest jednak jeden warunek wstępny: zrobią to dopiero po zawieszeniu broni, aby ich żołnierze nie brali udziału w walkach. Europejczycy za nic w świecie nie chcą walczyć z Rosją. Czy będą gotowi walczyć z wojskiem USA? Strzelać, a nawet zabijać? Chyba nikt w to nie wierzy. Nawiasem mówiąc, Troels Lund Poulsen, duński minister obrony, zapytany, czy żołnierze jego kraju będą bronić wyspy przed inwazją amerykańską, odpowiedział, że jest to „bardzo hipotetyczne pytanie”. Dodał, że nie wierzy, aby „jeden sojusznik NATO zaatakował innego”.
Prawdziwe pytanie dotyczy zupełnie czego innego — kto w razie zagrożenia konfliktem pierwszy się wycofa? Obawiam się, że odpowiedź na to pytanie jest jasna. Kiedy premier Danii Mette Frederiksen oświadczała, że amerykańska inwazja na Grenlandię oznaczałaby tak naprawdę „koniec NATO”, nie była to groźba pod adresem Amerykanów. Był to raczej wyraz tego samego lęku, który prześladuje nas nieustannie od samego początku drugiej kadencji Trumpa — że Ameryka porzuci nas i wycofa się z NATO. Jak przekonaliśmy się wielokrotnie, przywódcy UE gotowi są znieść wszystkie możliwe upokorzenia ze strony Trumpa, byleby tego nie zrobił.
Jak Trump weźmie Grenlandię?
Nie chodzi tu o to, kto do kogo będzie strzelał. Znacznie bardziej prawdopodobne jest, że w walce o Grenlandię nie padną żadne strzały. Zapowiadając wysłanie swych żołnierzy na wyspę, Europa chce pokazać swoją determinację. Ale nie zmienia to jednego. To Ameryka ma przewagę. Nie tylko dlatego, że Trump wydaje się zdolny do wszystkiego, czego o Europie nie można powiedzieć. Jest jeszcze jeden powód: można bardzo łatwo sobie wyobrazić, że Trump zaoferuje Europie następujący deal: „Jeśli nadal będziecie się upierać w sprawie Grenlandii, której ja bardzo potrzebuję, ja porzucę Ukrainę”. Ile państw europejskich wybrałoby Nuuk zamiast Kijowa? Co z tego, że to głównie Europa pomaga dziś Ukrainie. Europa na pewno nie chce, by Amerykanie się wycofali.
Jeśli Trump naprawdę będzie chciał Grenlandii, zdobędzie ją bez walki. Bardzo wiele wskazuje na to, że groźby inwazji to tylko strategia negocjacyjna.
Emerytowany amerykański generał Jack Keane, bliski doradca Trumpa, który z nim regularnie rozmawia, tłumaczył ostatnio: „Tak właśnie prezydent i otaczający go ludzie prowadzą interesy. Jest to zastraszanie — groźby, aby ostatecznie zawrzeć porozumienie dotyczące pewnego rodzaju ustaleń bezpieczeństwa między Stanami Zjednoczonymi a Grenlandią. On chce zawrzeć deal”.
Czy Grenlandię da się kupić?
W 2025 r. 85 proc. mieszkańców wyspy opowiedziało się przeciwko włączeniu wyspy do USA. Zbrojny atak sprawiłby jedynie, że opór przeciwko aneksji byłby jeszcze większy.
Z drugiej strony jednak Grenlandczycy wcale nie przepadają za Danią. A połowa z nich uważa, że ambicje Trumpa związane z wyspą stanowią dla nich szansę. Wystarczy, że Ameryka zaleje Grenlandię dolarami, mnożąc inwestycje, budując drogi, pomagając lokalnym społecznościom etc. A jednocześnie będzie próbowała wywrzeć wpływ na grenlandzkich polityków, aby dążyli do referendum w sprawie niepodległości. Co nie będzie zbyt trudne: na pięć grenlandzkich partii, cztery deklarują niepodległość jako swój cel.
Kiedy referendum zostanie rozpisane, Amerykanie zrobią wszystko, aby wpłynąć na wynik referendum. A gdy w końcu niepodległościowcy zwyciężą, Grenlandia zawrze umowę z Waszyngtonem, której kształt łatwo sobie wyobrazić — będzie to „układ o wolnym stowarzyszeniu”, jak ten zawarty z małymi kraje południowego Pacyfiku, które zachowały formalną niezależność, jednocześnie dając amerykańskim siłom zbrojnym carte blanche na swoim terytorium. I ani Dania, ani tym bardziej Europa nie będą w stanie temu przeszkodzić.
