Konfederacja. Czapeczki Mentzena. Sąd Najwyższy uchylił uchwałę PKW

Sąd Najwyższy uwzględnił skargę Konfederacji na uchwałę PKW dotyczącą wydatków partii ze środków subwencji.
SN wskazał, że PKW nie zbadała celów statutowych partii przed podjęciem decyzji, uznając jej wydatki za wyborcze.
Wcześniejsza skarga Konfederacji na inną uchwałę PKW odrzucona została przez SN, co miało konsekwencje finansowe dla partii.
Więcej ważnych informacji znajdziesz na stronie głównej Interii

Chodzi o uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z 22 września zeszłego roku, w której stwierdzono m.in. złamanie przez Konfederację przepisów, zgodnie z którymi subwencja ma być przeznaczona na działalność statutową partii.

Jak wskazywano, Konfederacja sfinansowała z subwencji chociażby wydarzenie z sierpnia 2024 r., gdzie jej lider Sławomir Mentzen poinformował o starcie w wyborach prezydenckich. Za wspomniane pieniądze kupiono również tysiąc czapek wyborczych z napisem „Mentzen 2025” o wartości ponad 17 tys. zł.

Na początku październikaKonfederacja złożyła skargę na decyzję PKW. Zgodnie z opublikowanym w poniedziałek komunikatem Sądu Najwyższego, 14 stycznia 2026 roku Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN uznała skargę partii za zasadną.

SN przyznał rację Konfederacji. Uzasadnienie decyzji

W uzasadnieniu decyzji Izby wskazano m.in., że PKW „nie zbadała w ogóle” postanowień statutowych określających cele partii i sposób ich realizacji, choć podstawą odrzucenia przez PKW rocznej informacji finansowej Konfederacji było właśnie stwierdzenie wykorzystania przez partię środków z subwencji na cele z nimi niezwiązane. SN podkreślił, że zastosowanie użytej przez PKW regulacji wymagało ustalenia właśnie tych celów i zbadania ich zgodności.

Wobec powyższego SN uznał, że Komisja „poniechała” próby ustalenia zgodności poniesionych wydatków z celami statutowymi partii i „w sposób kategoryczny przesądziła o wyborczym charakterze zarówno spotkania z 31 sierpnia 2024 r., jak i późniejszych spotkań, przyjmując arbitralne założenie, że miały wspomniane spotkania ograniczały się wyłącznie do agitacji wyborczej”.

„Powyższe skłania do wniosku, że przeprowadzona przez PKW weryfikacja nie została oparta na analizie, która mogłaby rzetelnie wykazać, co było celem wspomnianych spotkań w aspekcie celów statutowych samej partii” – wskazano w uzasadnieniu decyzji izby Sądu Najwyższego.

„PKW nie zweryfikowała w ogóle, czy organizacja tych spotkań nie mieściła się w celach działalności statutowej partii. Apriorycznie więc wykluczyła możliwość realizacji tego rodzaju celów, mimo że spotkania miały charakter wieców politycznych, których organizacja jest co do zasady dopuszczalna również w okresie przedwyborczym i stanowi jedną z podstawowych metod ubiegania się przez partie polityczne o władzę w państwie demokratycznym” – podkreślił SN.

Sprawę rozpoznawał skład siedmioosobowy, pod przewodnictwem prezesa IKNiSP SN Krzysztofa Wiaka.

SN przypomina wcześniejsze orzeczenie. Inna skarga Konfederacji została oddalona

W poniedziałkowym komunikacie SN przypomniał, że 12 listopada 2025 roku odrzucił on skargę Konfederacji na marcową uchwałę PKW ws. sprawozdania finansowego komitetu wyborczego partii z wyborów do Parlamentu Europejskiego z czerwca 2024 roku. PKW wskazała w niej, że komitet z naruszeniem przepisów Kodeksu wyborczego przyjął korzyści majątkowe o wartości ok. 47 tysięcy złotych.

Kwestionowana kwota objęła m.in. przyjęcie niedozwolonych korzyści majątkowych o charakterze niepieniężnym o wartości około 28 tys. zł, a także m.in. 64 zł na zakup alkoholu (celem tego zakupu miało być, według pełnomocnika finansowego Konfederacji, „spotkanie z kontrahentem i ludźmi od prowadzenia kampanii”).

Wśród nieprawidłowości PKW wskazywała także m.in. wpłacenie kwoty nadwyżki pozostałej na rachunku komitetu wyborczego na prywatny rachunek pełnomocnika finansowego komitetu wyborczego, a nie na rachunek Funduszu Wyborczego.

Spór o sprawozdanie finansowe komitetu. Poważne konsekwencje finansowe

PKW podniosła ponadto, że pełnomocnik komitetu wyborczego nie przesłał w terminie sprawozdania finansowego. Jak wskazywała, niezłożenie sprawozdania na czas powoduje utratę prawa do dotacji podmiotowej za wybory do PE, która w przypadku Konfederacji wynosi ok. 1 mln 300 tys. zł., a także prawo do subwencji przewidzianej na X kadencję Sejmu.

Roczna wysokość subwencji przewidzianej dla Konfederacji na całą czteroletnią kadencję Sejmu wynosi około 8 milionów złotych. Subwencja ta jest wydawana partiom w transzach podzielonych na kwartały.

Odrzucenie rocznego sprawozdania partii, która pobiera subwencję, oznacza utratę prawa do niej na trzy lata. W przypadku partii politycznej, która nie otrzymuje subwencji z budżetu państwa, odrzucenie sprawozdania finansowego nie pociąga za sobą żadnych skutków.