Doszliśmy do etapu, na którym znacznie lepiej rozumiemy szaleństwo Trumpa: aby go powstrzymać, należy powiedzieć „nie”– mówi słynny politolog Guy Sorman.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
„Newsweek”: Czym jest Rada Pokoju? To próba stworzenia równoległego ONZ? Czy raczej symptom chorobliwego przerostu ego u Trumpa?
Guy Sorman: – Myślę, że poświęcamy zbyt wiele uwagi inicjatywom Trumpa. Traktujemy go zbyt poważnie. Bo jeśli przyjrzeć się jego różnym inicjatywom, to w większości przypadków nie wpisują się one w żadną globalną strategię. Po prostu dlatego, że Trump nie ma żadnej globalnej strategii. Są to raczej kolejne działania PR–owe, które często nie mają żadnego znaczenia i żadnej przyszłości. Uważam, że należy oceniać go według własnych kryteriów, które są raczej kryteriami psychoanalitycznymi niż geopolitycznymi. Wiemy przecież doskonale, że Trump nie lubi organizacji międzynarodowych, ponieważ w tych organizacjach nie jest prezydentem, który decyduje o wszystkim. A jego obsesją jest bycie przewodniczącym wszystkiego.
Nic więcej w tym nie ma?
– Uważam, że inteligentne analizy są ostatecznie w przypadku Trumpa całkowicie bezużyteczne. Robi coś po raz kolejny, aby być w centrum uwagi. Trump nie ma żadnej wizji historycznej ani wizji porządku międzynarodowego. Trump interesuje się tylko Trumpem. Dlatego Rada Pokoju nigdy nie zadziała, nie ma absolutnie żadnego znaczenia i wartości. Cały ten projekt należy postrzegać tak, jak lekarz patrzy na swojego pacjenta. Niestety minął rok, zanim szefowie państw i rządów oraz komentatorzy zrozumieli, że wszystko, co robi Trump, ma charakter psychiatryczny, a nie strategiczny. Zauważamy zresztą, że wystarczy mu powiedzieć „nie”, aby natychmiast zmienił stanowisko, jak widać w przypadku Grenlandii.
Trump juz wcześniej miał nieco dziwne pomysły– delikatnie mówiąc. Ale trudno oprzeć się wrażeniu, że się rozkręca. Nie krępuje go ani elementarny zdrowy rozsądek, ani szacunek dla faktów. Jak daleko to może się posunąć?
– Cóż, to jest problem z dyktatorami bez ograniczeń i zaburzeniami psychicznymi. W końcu znamy ich wielu z historii i wiemy, że eskalują. Są skazani przez własną logikę na wymyślanie każdego dnia czegoś jeszcze bardziej oszałamiającego, niewytłumaczalnego i jeszcze bardziej nieprzewidywalnego. Należy więc spodziewać się każdego tygodnia, każdego dnia nowego całkowicie absurdalnego wynalazku. Trudność polega na tym, że dyplomacja i liberalne demokracje są bardzo słabo przygotowane do radzenia sobie z tego rodzaju postaciami, bo posługują się zupełnie inną logiką. Nie chcę nieustannie wracać do lat 30. Ale to był problem Europy z Mussolinim, Hitlerem, Stalinem. Ponieważ dyktatorzy nie funkcjonują tak jak my, więc mówimy sobie, że w pewnym momencie staną się racjonalni. Trzeba jednak zrozumieć, że Trump nigdy nie będzie racjonalny…
Jak więc należy reagować?
– Uważam, że do tej pory Europa reagowała dość dobrze. To znaczy spokojnie. Nie wolno go denerwować, trzeba mu nieco schlebiać. Ale nowością jest to, że na początku wierzyliśmy, że można z nim negocjować. Teraz zrozumieliśmy, że nie da się z nim negocjować. Po drugie, zrozumieliśmy, że nie należy traktować jego inicjatyw zbyt poważnie. Bo jak na poważnie brać projekt stworzenia czegoś w rodzaju Lazurowego Wybrzeża w Gazie? Można tylko powiedzieć: „Tak, tak, to świetny pomysł”, żeby nie dostał furii. Ale w duchu rozumieć, że to kompletny niewypał jak jego Rada Pokoju, która rzekomo miała zastąpić ONZ. I tu też robimy postępy w zrozumieniu. Punkt trzeci, który jest nowy i który ujawnił się w tym tygodniu: trzeba powiedzieć „nie”. A kiedy mówimy „nie”, widzimy, że tak jak w przypadku Grenlandii i cofa się.
Krótko mówiąc, na początku próbowaliśmy negocjacji i pochlebstwa. Cóż, to nie zadziałało. Podejmowanie decyzji na poważnie, jakby chodziło o strategię, nie zadziałało, bo u Trumpa nie ma żadnej strategii. Doszliśmy więc do etapu, na którym znacznie lepiej zrozumieliśmy szaleństwo Trumpa, a mianowicie, że aby go powstrzymać, nie należy negocjować, ale powiedzieć „nie” w dość stanowczy sposób. A kiedy się mówi „nie”, Trump po prostu przechodzi do kolejnego pomysłu.
Ale czy możemy całkowicie lekceważyć Radę Pokoju? Mamy tam Orbana i Łukaszenkę. Putin na razie nie odmówił. Za to nie będzie Niemiec, Francji, Wielkiej Brytanii. Czy Polski. To jednak przygotowanie do świata, w którym Europa i znaczy coraz mniej.
– Trump ma w rzeczywistości tylko jednego wroga, a przynajmniej w swojej głowie – to Chiny. Cała jego obsesja polega na tym, że Ameryka musi pozostać najpotężniejszym krajem na świecie, a przeszkodą są Chiny. W rzeczywistości niemal wszystko, co robi, to tworzenie swego rodzaju antychińskiego sojuszu. Oznacza to konsolidację Ameryki Łacińskiej, uniemożliwiając Chińczykom ekspansję na tamtym terenie. Podobnie jak na Grenlandii. Jeśli wyjść od tej hipotezy wiele rzeczy staje się jasnych. Oznacza to, że trzeba być przyjacielem Putina, aby Putin odłączył się od Chin. Trzeba też chronić Amerykę Łacińską przed wpływami Chin. Wszystko inne jest sprawą drugorzędną.
Jest też inny bardzo negatywny efekt uboczny działań Trumpa– nawet jeśli na końcu mówimy „nie”, skupiamy się na tym, co robi. Przez ostatnie dni Grenlandia była jedynym tematem. Zamiast zastanawiać, co zrobić, by pomóc Ukrainie, zastanawialiśmy się bezustannie czy Trump zaatakuje Grenlandię.
– Media mają trudności ze skupieniem się na kilku tematach jednocześnie. Najpierw zapomniały o Ukrainie i przeszły do Gazy. Z Gazy przeszły do Grenlandii. Ale w międzyczasie problem Gazy pozostaje całkowicie nierozwiązany. W rzeczywistości to Izrael nim zarządza.
A jeśli chodzi o Ukrainę, to myślę, że Zełenski wyraził się czwartek w Davos bardzo jasno, dając do zrozumienia, że w rzeczywistości nie liczy już w ogóle na Stany Zjednoczone, lecz całkowicie polega na Europie. Myślę, że Europejczycy również to widzą. W pewnym sensie szczyt w Davos był jednak punktem zwrotnym w sprawie ukraińskiej, ponieważ Ukraińcy i Europejczycy zrozumieli, że nie jest to sprawa NATO ani Stanów Zjednoczonych, ale naprawdę jest to konflikt między liberalną Europą a Putinem, a stawką jest Ukraina. Myślę, że po raz pierwszy w tym tygodniu zostało to wreszcie dobrze wyartykułowane.
Czy Trump coraz bardziej nabierając tempa w swych nietrafionych pomysłach, ostatecznie zaszkodzi samemu sobie?
– Trzeba przyjrzeć się sytuacji wewnątrz Stanów Zjednoczonych. Trump nadal cieszy się popularnością wśród Republikanów, ale coraz mniejszą. Dziś nawet jego zwolennicy w Stanach Zjednoczonych mówią: „Wybraliśmy go, żeby mieć więcej pieniędzy w kieszeni i walczyć z inflacją. Nie wybraliśmy go przecież po to, żeby najeżdżał Grenlandię i Wenezuelę”. Amerykanie, w tym prawica, coraz gorzej akceptują również brutalne traktowanie imigrantów. Zabójstwo Renee Gould w Minneapolis było, jak sądzę, punktem zwrotnym. Amerykanie nagle powiedzieli: „Nie, nie chcemy czegoś podobnego. To nie są nasze Stany Zjednoczone” Tak więc w samych Stanach Zjednoczonych następuje upadek trumpizmu. W listopadzie Republikanie przegrają wybory. Uważam, że jest to nieuniknione. Poza tym wybory śródokresowe niemal zawsze przegrywa urzędujący prezydent. Pytanie brzmi: co wtedy zrobi Trump? Czy zaakceptuje wynik tych wyborów, czy też spróbuje dokonać czegoś w rodzaju zamachu stanu? Listopadowe wybory będą porażką Trumpa. Ale ponieważ nie akceptuje on porażek i dysponuje dziś swego rodzaju uzbrojoną milicją w Stanach Zjednoczonych, moim największym strachem, a raczej największym pytaniem, jest to, co wydarzy się w listopadzie.
