Muszle na plaży. Skąd się biorą i jak naukowcy określają ich wiek?

Zastanawiałeś się kiedyś, skąd na plaży i w morzu bierze się tyle muszelek? Naukowcy oszacowali, że na pojedynczym niewielkim odcinki plaży wzdłuż Zatoki Kalifornijskiej znajduje się co najmniej 2 biliony muszli. To tak ogromna liczba, że każdy człowiek żyjący obecnie na świecie mógłby iść tam i zebrać prawie tysiąc muszli.

Muszlami nazywamy szkielety zwierząt. Są to twarde zewnętrzne osłony wytwarzane przez niektóre zwierzęta morskie i słodkowodne, głównie mięczaki, takie jak ślimaki, małże czy ostrygi. Na plażach najczęściej można znaleźć ich właśnie muszle, jednak wiele innych zwierząt morskich również tworzy szkielety, m.in. jeżowce czy krewetki.

Każda muszla byłą kiedyś „domem” dla konkretnego organizmu i chroniła go przed drapieżnikami, wysychaniem i innymi zagrożeniami, otaczając miękkie ciało. Bez muszli większość tych zwierząt nie byłaby w stanie przeżyć. Puste domki trafiają na plażę najczęściej po naturalnej śmierci zwierzęcia. Im silniejsze są fale, tym więcej muszli na brzegu.

Nie wszystkie muszle pochodzą z wody – na pewno widziałeś na ulicy czy w trawie chociaż raz ślimaka ogrodowego z muszlą. Tworzy on swój domek w taki sam sposób jak inne stworzenia.

Dla zwierzęcia muszla stanowi sztywną ramę, do której przyczepia swoje mięśnie. Rośnie więc ona razem z nim. Proces tworzenia tej skorupy znany jest jako biomineralizacja, lecz dokładny sposób różni się w zależności od gatunku. Wszystkie stworzenia łączy to, że posiadają specjalne tkanki do budowy muszli – tak samo, jak ludzie posiadają tkanki do wzrostu i wzmacniania kości czy zębów. Muszle są kruchym materiałem, mają od 2,5 do 4,5 w skali Mohsa.

Większość zwierząt morskich tworzy muszle z węglanu wapnia, który jest twardym minerałem, ale niektóre gąbki wykorzystują inny związek – krzemionkę.

Cały proces tworzenia muszli jest dość prosty: mięczak pobiera z wody wapń i węglany, a jego specjalna tkanka wydziela kolejne warstwy jego nowego domu. Warstwy te stopniowo twardnieją pod wpływem ciśnienia i czasu, i tak powstaje trwała struktura, zdolna przetrwać naprawdę długo – podobnie jak nasze kości.

Na naszej planecie żyje obecnie ponad 50 000 gatunków mięczaków i większość z nich tworzy muszle – każdy gatunek ma swoją unikalną. To tłumaczy, dlaczego na plaży jest tak wiele różnych rodzajów i rozmiarów szkieletów.

Jak oblicza się wiek muszli?

Najstarsze muszle mają setki milionów lat – znamy je z zapisów kopalnych. Badacze, aby obliczyć wiek skorupy, wykorzystują metodę datowania radiowęglowego lub analizę pierścieni przyrostu. W przypadku tego pierwszego szacuje się na podstawie ilości radiowęgla w składzie muszli – im jest starsza, tym mniej ma radiowęgla.