– Wokół planowanej elektrowni jądrowej na Pomorzu mają powstać cztery strefy bezpieczeństwa – poinformował Karol Łyskawiński, naczelnik Wydziału Zarządzania Kryzysowego i Spraw Obronnych w Centrum do Spraw Zdarzeń Radiacyjnych Państwowej Agencji Atomistyki (PAA) w rozmowie z PAP. Mają ułatwić reagowanie na wypadek awarii, m.in. ewakuację, schronienie i dystrybucję środków ochrony, czyli tabletek z jodem.
Dokładny zasięg stref i liczba objętych nimi mieszkańców zostaną określone dopiero przy zezwoleniu na rozruch, po ocenie dokumentacji przez prezesa PAA. Przedstawiciel Agencji podkreślił również, że strefy nie będą w żaden sposób oznakowane i nie wpłyną na codzienne funkcjonowanie mieszkańców. Nie wiążą się także z obecnością na stałe środków transportu czy służb ratunkowych w gotowości.
Wybuch w Czarnobylu – konsekwencje dla Polski
Kto ma więcej niż 50 lat doskonale pamięta co się stało 26 kwietnia 1986 roku – czterdzieści lat temu w elektrownii jądrowej w Czarnobylu na Ukrainie wybuchł reaktor. ZSSR katastrofę utajniło. Pierwsze informacje na temat wybuchu dotarły do Polski z opóźnieniem. Gdy radioaktywna chmura dotarła do Skandynawii, stacje badawcze w Polsce wykryły drastyczny wzrost promieniowania. Władze zaczęły reagować.
29 kwietnia zapadła decyzja o podawaniu Polakom, zwłaszcza dzieciom, płynu Lugola zabezpieczającego tarczycę przed radioaktywnym jodem-131, który gromadzi się w tarczycy, nieodwracalnie niszczy jej tkankę i trwale upośledza produkcję hormonów.
Płyn Lugola to to wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu wykorzystywany bardziej jako odczynnik chemiczny i środek antyseptyczny na skórę. W 1986 roku Polska nie dysponowała odpowiednią ilością tabletek jodu, więc był to pomysł z gatunku rozpaczliwych i – jak się okazało po latach – niepotrzebnych, a wręcz szkodliwych.
Decyzję podjął prof. Zbigniew Jaworowski, specjalista w dziedzinie skażeń promieniotwórczych, który o wybuchu dowiedział się 28 kwietnia z radia BBC. W ciągu zaledwie trzech dni 18,5 mln Polaków wypiło płyn Lugola. Dziś otwarcie mówi się o negatywnych skutkach zdrowotnych tej decyzji. Chodzi przede wszystkim o chorobę Hashimoto, czyli przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, które objawia się mgłą mózgową, trudnościami z koncentracją, przybieraniem na wadze, wypadaniem włosów, sennością i apatią, brakiem motywacji, nastrojami depresyjnymi, zaburzeniami miesiączki i trudnościami z zajściem w ciążę. Z chorobami tarczycy od lat boryka się coraz więcej Polaków – około 30 proc. społeczeństwa. Głównie kobiety.
To co Polacy pamiętają z tamtych kwietniowych dni i tygodni to bałagan, chaos, brak informacji i brak jakichkolwiek procedur na wypadek skażenia radioaktywnego. Wnioski zostały jednak wyciągnięte.
Rekorodowe poparcie dla atomu w Polsce
40 lat to dużo czasu – badania z końca 2025 roku pokazują, że około 92 proc. Polaków popiera budowę elektrowni jądrowych w Polsce. W 2026 roku Polacy widzą w atomie szansę na tanią energię i niezależność energetyczną, a blisko 80 proc. zgadza się na lokalizację takiej inwestycji w swojej okolicy.
Pierwsza polska elektrownia jądrowa powstaje w gminie Choczewo na Pomorzu, nad brzegiem morza. Będzie składać się z trzech bloków z reaktorami Westinghouse AP1000. Inwestorem i przyszłym operatorem jest należąca w 100 proc. do Skarbu Państwa spółka Polskie Elektrownie Jądrowe (PEJ). Wykonawcą jest konsorcjum Westinghouse-Bechtel. Rozpoczęcie budowy części jądrowej, czyli wylanie pierwszego betonu jądrowego planowane jest na 2028 rok, a rozpoczęcie komercyjnej pracy pierwszego bloku ma nastąpić w 2036 roku.
Za 10 lat, przy okazji składania wniosku o zezwolenie na rozruch elektrownii inwestor, czyli spółka Polskie Elektrownie Jądrowe przedstawi szczegółowe analizy, na podstawie których zaproponuje parametry stref bezpieczeństwa. Ekspert PAA zaznaczył, że strefy bezpieczeństwa nie oznaczają tworzenia stałych „punktów zbiorczych”, do których mieszkańcy mieliby się automatycznie kierować w razie awarii. – To raczej obszary, dla których przygotowuje się różne scenariusze działań – wyjaśnił Karol Łyskawiński.
