Peter Magyar przez całą kampanię, ale też już po efektownym wyborczym zwycięstwie Tiszy, stawiał przed swoim rządem dwa główne cele. Pierwszym jest naprawa państwa po 16-letnich rządach ekipy Viktora Orbana – m.in. walka z korupcją, uzdrowienie wymiaru sprawiedliwości, naprawa gospodarki. Drugim celem jest odbudowa relacji z Unią Europejską i europejskimi partnerami, w tym odblokowanie „zamrożonych” przez Brukselę około 18 mld euro z funduszy spójności i tzw. Funduszu Odbudowy.
Teraz już jako nowy premier Węgier Magyar musi przystąpić do realizacji tych obietnic. Jak pokazują wyniki sondażu przeprowadzonego w drugiej połowie kwietnia przez pracownie Stratega Research oraz Mandate Research na zlecenie Europejskiej Rady Spraw Zagranicznych (ECFR), nie będzie to zdania proste. W kluczowych dla przyszłości Węgier oraz rządu Magyara kwestiach, zarówno ogół Węgrów, jak i sami wyborcy Tiszy mają sprecyzowane oczekiwania. I w kilku kwestiach kolidują one z tym, czego od nowego węgierskiego rządu oczekują instytucje europejskie.
Po pierwsze: Głosowanie anty-Orban
Cytowane badanie pokazuje, że spektakularne zwycięstwo Tiszy nie było w głównej mierze zasługą charyzmatycznego przywództwa Petera Magyara czy rewolucyjnego programu jego partii. Na propozycje programowe partii jako źródło sukcesu wskazało zaledwie 15 proc. Węgrów – w przypadku wyborców Tiszy 21 proc., w przypadku wyborców Fideszu 11. Wspomniane 15 proc. to dopiero trzeci wynik wśród ogółu Węgrów.
Zdecydowane pierwsze miejsce, z 37 proc. wskazań, zajęło rozczarowanie Fideszem/chęć zmian. Takie zdanie ma aż 50 proc. elektoratu Tiszy i 18 proc. wyborców partii Viktora Orbana. Drugie miejsce wśród przyczyn wygranej formacji Magyara, z ogromną stratą, zajęły korupcja i fatalne zarządzanie krajem w wykonaniu Fideszu. Uważa tak 17 proc. Węgrów, w tym 25 proc. sympatyków Tiszy i 8 proc. zwolenników Fideszu.
Po drugie: priorytetem są Węgry
Gdy Węgrzy zostali zapytani o największe wyzwania stojące przed ich krajem po zmianie władzy, nie mieli wątpliwości. Na czołowych miejscach znalazły się problemy i wyzwania związane z kwestiami wewnętrznymi i porządkowaniem spraw po czterech kadencjach wszechwładzy Fideszu.
Relacje z Unią Europejską zajęły odległe, szóste miejsce z zaledwie 15 proc. wskazań wśród ogółu Węgrów. Wśród wyborców Tiszy ten odsetek był nieco wyższy (21 proc.), a u sympatyków Fideszu nieco niższy (13). Jakie sprawy Węgrzy uznali za bardziej naglące dla nowego rządu?
Przede wszystkim inflację i koszty życia. To ocena aż 37 proc. społeczeństwa. Co ciekawe, wyborcy Tiszy i Fideszu są tu niemal jednomyślni (odpowiednio 37 i 34 proc. wskazań). Na drugim miejscu, z niewielką stratą, mamy naprawę usług publicznych (m.in. opieki zdrowotnej czy edukacji). Taką odpowiedź deklaruje 33 proc. Węgrów. Tu akurat różnica między elektoratem Tiszy (37) i Fideszu (17) jest znacząca.
Podium priorytetowych wyzwań dla rządu Petera Magyara zamyka kwestia korupcji i zarządzania. Jako kluczową wskazuje ją co czwarty Węgier (26 proc.). Wśród wyborców Tiszy (40 proc.) jest to sprawa o dużo większym znaczeniu niż dla sympatyków Fideszu (11).
Przed relacjami z Unią Europejską znalazły się jeszcze wzrost gospodarczy i miejsca pracy (24 proc.), a także bezpieczeństwo energetyczne (19). Co ciekawe, kwestiami energii dużo wyraźniej przejmują się zwolennicy odchodzącej władzy (35 proc.) niż nowej ekipy rządzącej (9).
Warto też zaznaczyć, że Węgrzy wydają się świadomi skali wyzwań stojących przed nowym rządem. Tylko 14 proc. społeczeństwa jest zdania, że poprawa sytuacji gospodarczej państwa będzie zadaniem łatwym. Ponad trzy czwarte (76 proc.) opinii publicznej uważa zgoła odwrotnie. Nieco więcej optymizmu widać w Węgrach, gdy pada pytanie o przywrócenie praworządności i odblokowanie funduszy unijnych. W pierwszym przypadku 31 proc. badanych uważa, że sprawy przebiegną łatwo (55 proc. jest odmiennego zdania); w drugim – 33 (57 wyraża przeciwną opinię).
Po trzecie: kurs na Unię Europejską
Co prawda relacje z Unią Europejską nie są na szczycie listy priorytetów Węgrów, ale mimo tego rodacy Petera Magyara deklarują jednoznacznie proeuropejski kurs. Aż 73 proc. społeczeństwa popiera obecność Węgier w UE, a tylko 15 jest jej przeciwna. Wyraźnie bardziej proeuropejskim elektoratem są sympatycy Tiszy (90 proc. zwolenników i 3 proc. przeciwników obecności w Unii) niż Fideszu (52 i 36).
Węgrzy mają też dużą wiarę w to, że nowemu rządowi uda się naprawić relacje z Brukselą. Przekonanych jest o tym czterech na pięciu Węgrów (79 proc.). Wśród wyborców Tiszy odsetek ten szybuje aż do 93 proc., natomiast u zwolenników Fideszu spada do 63. Niemal trzy czwarte społeczeństwa (73 proc.) wierzy też, że Magyar i jego rząd w ciągu najbliższego roku zdołają odzyskać dla Węgier „zamrożone” 10,4 mld euro z tzw. Funduszu Odbudowy. Co zrozumiałe, także tu optymistów jest więcej po stronie Tiszy (90 proc.) niż Fideszu (53).
Pytanie o preferowany kurs polityki zagranicznej, Węgrzy najczęściej wskazują zacieśnienie współpracy z europejskimi partnerami (43 proc.). Wyraźnie mniejszy odsetek badanych (22 proc.) życzyłby sobie balansowania między Zachodem, Chinami i Rosją. Co ciekawe, trzecią najczęściej wskazywaną odpowiedzią (15 proc.) jest „nie wiem/nie mam zdania”.
W tej kwestii widać też największą rozbieżność między elektoratami Tiszy i Fideszu. Niemal trzy czwarte zwolenników formacji Magyara chce kursu na Europę, a tylko 11 lawirowania między globalnymi potęgami. U sympatyków Viktora Orbana sprawy mają się zgoła inaczej – 37 proc. życzyłoby sobie balansowania między Zachodem, Rosją i Chinami, a 20 proc. chce zacieśnienia relacji ze Stanami Zjednoczonymi za administracji Donalda Trumpa. Bliższą współpracę z partnerami w UE wybiera zaledwie 12 proc. elektoratu Fideszu.
Po czwarte: Ukraina punktem spornym w relacjach z UE
Jednym z kluczowych zadań nowego rządu będzie normalizacja stosunków z Ukrainą, którą Viktor Orban bardzo mocno wprzągł w krajową politykę, obsadzając w roli kluczowego zewnętrznego wroga.
Prawie dwie trzecie Węgrów (64 proc.) jest jednak przekonanych, że gabinet Petera Magyara w ciągu najbliższego roku unormuje relacje z sąsiadem. Wśród wyborców Tiszy pewność co do tego ma aż trzy czwarte (74 proc.) badanych, jednak nawet u sympatyków Fideszu taką ocenę deklaruje ponad połowa (54 proc.) respondentów.
Węgrzy są też przekonani, że nowy rząd nie będzie blokować pomocy finansowej Unii Europejskiej dla Ukrainy. W tym przypadku wyniki wśród ogółu Węgrów (69 proc.), wyborców Tiszy (70) i wyborców Fideszu (70) są praktycznie identyczne.
Problemem dla Magyara w relacjach z UE może okazać się natomiast kwestia wejścia Ukrainy do Unii. Rząd Orbana był jednoznacznym przeciwnikiem akcesji. Badanie przeprowadzone na zlecenie ECFR pokazuje, że i nowego premiera czeka tutaj nie lada wyzwanie. Wszystko dlatego, że jedynie nieco ponad jedna czwarta (27 proc.) Węgrów chce odblokowania przez węgierski rząd negocjacji akcesyjnych Ukrainy. Przeciwko temu jest aż 54 proc. Węgrów. Co ważne, nawet w elektoracie Tiszy Magyar ma w tej sprawie więcej przeciwników (43 proc.) niż zwolenników (41).
Po piąte: Rosyjskie surowce energetyczne
Na wejściu Ukrainy do UE punkty sporne nowego węgierskiego rządu z UE się nie skończą. Równie problematyczna może być kwestia importu rosyjskich surowców energetycznych przez Węgry. Unia do jesieni 2027 roku planuje całkowicie pozbyć się rosyjskiej ropy i gazu ze swojego rynku, podczas gdy Węgry są niemal całkowicie uzależnione od rosyjskich nośników energii.
Co więcej, tylko niespełna jedna trzecia (30 proc.) społeczeństwa wyraża zgodę na zaprzestanie importu rosyjskich surowców. 53 proc. badanych jest takiemu rozwiązaniu przeciwne. Nawet w przypadku wyborców Tiszy przewaga zwolenników odejścia od rosyjskiej energii nad zwolennikami zachowania status quo jest niewielka – 48 do 39 proc. W przypadku Fideszu opcja rosyjska zdecydowanie przeważa – 72 do 15 proc.
Widać też wyraźną zmianę w tej kwestii, jeśli chodzi o deklaracje sprzed wyborów parlamentarnych i już po głosowaniu. Wśród ogółu Węgrów przewaga przeciwników odejścia do rosyjskich surowców to obecnie 23 pkt proc., podczas gdy przed wyborami było to 8 pkt. Jeszcze większa różnica jest zauważalna w elektoracie Tiszy. Co prawda, przewaga zwolenników energetycznego uniezależnienia się do Rosji wynosi 8 pkt proc., ale przed wyborami były to aż 42 pkt. Trend jest więc jednoznaczny, niezależnie od sympatii politycznych.
