Close Menu
  • Aktualności
  • Polska
  • Lokalne
  • Świat
  • Biznes
  • Polityka
  • Nauka
  • Sport
  • Klimat
  • Zdrowie
  • Wybór Redaktora
  • Komunikat Prasowy
Modne Teraz
Przejęcie właściciela TVN. Demokraci wskazują na Chiny i Bliski Wschód – Wprost

Przejęcie właściciela TVN. Demokraci wskazują na Chiny i Bliski Wschód – Wprost

26 marca, 2026
Zmiana wieku emerytalnego w Polsce. Sejm zajmuje się petycją o zrównanie – Biznes Wprost

Zmiana wieku emerytalnego w Polsce. Sejm zajmuje się petycją o zrównanie – Biznes Wprost

26 marca, 2026
Szympans z Japonii zaskoczył wszystkich. Stworzył muzykę

Szympans z Japonii zaskoczył wszystkich. Stworzył muzykę

26 marca, 2026
Bliski Wschód. Media: Teheran otrzymuje nowoczesne drony z Rosji

Bliski Wschód. Media: Teheran otrzymuje nowoczesne drony z Rosji

26 marca, 2026
Nagłe odwołanie prezesa BOŚ Banku. Nie zdążył przedstawić miażdżących wyników audytu

Nagłe odwołanie prezesa BOŚ Banku. Nie zdążył przedstawić miażdżących wyników audytu

26 marca, 2026
Facebook X (Twitter) Instagram
Popularność
  • Przejęcie właściciela TVN. Demokraci wskazują na Chiny i Bliski Wschód – Wprost
  • Zmiana wieku emerytalnego w Polsce. Sejm zajmuje się petycją o zrównanie – Biznes Wprost
  • Szympans z Japonii zaskoczył wszystkich. Stworzył muzykę
  • Bliski Wschód. Media: Teheran otrzymuje nowoczesne drony z Rosji
  • Nagłe odwołanie prezesa BOŚ Banku. Nie zdążył przedstawić miażdżących wyników audytu
  • Białoruś i Korea Północna zacieśniają relację. Po co? Ekspert o planie Łukaszenki – Wprost
  • Tak kibice oceniają szanse reprezentacji Polski. Sondaż o barażach MŚ 2026 – Reprezentacja Polski w piłce nożnej – Sport Wprost
  • Brak pieniędzy i zaufania – główne przeszkody na drodze do oszczędności emerytalnych – Biznes Wprost
  • Polityka prywatności
  • Regulamin
  • Skontaktuj się z nami
Historie Internetowe
Razy DzisiajRazy Dzisiaj
Biuletyn Zaloguj Sie
  • Aktualności
  • Polska
  • Lokalne
  • Świat
  • Biznes
  • Polityka
  • Nauka
  • Sport
  • Klimat
  • Zdrowie
  • Wybór Redaktora
  • Komunikat Prasowy
Razy DzisiajRazy Dzisiaj
Strona Główna » Historia przez zęby. Fascynująca kronika PRL od strony uzębienia
Historia przez zęby. Fascynująca kronika PRL od strony uzębienia
Aktualności

Historia przez zęby. Fascynująca kronika PRL od strony uzębienia

Pokój WiadomościPrzez Pokój Wiadomości22 stycznia, 2024

W latach 80. w Krakowie na Woli Justowskiej pewien dentysta wyposażył swój gabinet w najnowszy, jak się szeptało, niemiecki sprzęt. Fotel dentystyczny wyglądał, jakby trafił do Krakowa z pojazdu kosmicznego. Wiertła działały z prędkością światła, jednorazowe ustniki zastąpiły tony ligniny upychane wokół dziąseł i z lekkim szmerkiem wyciągały wodę z ust. Znieczulenie było na zawołanie, plomby najnowszej generacji pozwalały gryźć zaraz po założeniu. Raj dla zębów.

Pan doktor mieszkał po sąsiedzku, więc chodziłam do niego późnymi wieczorami. Był już zawsze bardzo zmęczony. Z uśmiechem zakładał opatrunki na zęby i odsyłał mnie do domu, mówiąc, że następnym razem zabierzemy się do leczenia. I tak to trwało miesiącami, aż okazało się, że z małych ubytków zdążyły się zrobić na tyle duże, że zwykłe plomby już nie wystarczały. – Dużo sprzętu, mało talentu – podsumował mój tato i wróciłam jak niepyszna do co prawda słabo wyposażonego gabinetu w przychodni, ale za to z utalentowaną stomatolożką.

Przypomniała mi się ta historia w związku z reporterską książką Aleksandry Kozłowskiej „Ambulans jedzie na wieś”. Autorka idzie śladami swojej mamy Teresy Radeckiej-Kozłowskiej, która w połowie lat 60. jako świeżo upieczona dentystka wyruszyła dentobusem na Warmię i Mazury. Po ponad 50 latach pani doktor wraz z mężem, synem i córką reporterką podąża w przeszłość szlakiem usuniętych trzonowców i próbuje odszukać swoich dawnych pacjentów. Początki są trudne, dla czytelników lekko rozczarowujące, bo pacjenci albo wolą nie pamiętać o mękach borowania i usuwania zębów, albo pamiętają tylko strach przed ambulansem, do którego szli jak na skazanie pod czujnym okiem nauczycieli.

W lokalnych kronikach odnotowywano różne wydarzenia, ale zdjęć z wizyt w dentobusie jak na lekarstwo. Co tu kryć, podczas borowania raczej nie myśli się o fotografowaniu. Na nielicznych zdjęciach widzimy ślicznie uśmiechającą się doktor Radecką, której niestraszne były miesiące spędzone z dala od narzeczonego, rodziny, w wiejskich chałupach. Pracowała wraz z pomocą dentystyczną Heleną Treczyńską od rana do nocy, często śpiąc w niedogrzanych chatach. Reporterka znajduje w końcu przewodniczkę, która otwiera jej drzwi do domów dawnych nauczycieli i nauczycielek, którzy pamiętają dentobus. Przy okazji dzienników ambulansowych pisze fascynującą kronikę PRL od strony uzębienia.

W 1945 r. na 24 mln Polaków przypadało 1500 stomatologów (0,7 tys. na 10 tys). Ale np. w Zielonej Górze po wojnie nie ma żadnego dentysty, sprzęt medyczny wywożą Sowieci. Na wsiach 25 tys. mieszkańców ma dostęp do jednego doktora. Minister zdrowia decyduje, że lekarze z dużych miast muszą na jakiś czas przenosić się do wsi i miasteczek. Ta metoda wyrównywania dostępu do medycyny ma przedwojenne korzenie. W II Rzeczypospolitej lekarzy po studiach obowiązywał nakaz dwuletniej praktyki w małych miejscowościach.

Jak pisze reporterka, odzyskanie niepodległości w 1918 r. było niewielkim wysiłkiem w porównaniu z zadbaniem o stan zdrowia mieszkańców wolnej Polski. O higienie jamy ustnej w międzywojennych wsiach mało kto słyszał. 30 lat później dr Radecka uczy dzieciaki, jak myć zęby, i to własną, a nie wspólną dla całej rodziny szczoteczką.

Polkom i Polakom z uśmiechem nie było do twarzy. Próchnica zbiera czarne żniwo. Mieszkańcy wsi od lekarzy wolą znachorów i wędrownych rwaczy zębów. Domorośli dentyści rozstawiali swoje stanowiska często pod gołym niebem i tymi samymi narzędziami obsługiwali całe miasteczka. Trudno się dziwić, że zakażenia po wyrwaniu zębów były na wysokim piątym miejscu w zestawieniu głównych przyczyn śmierci. Co ciekawe, człowiek pierwotny rzadko chorował na próchnicę, bo nie jadał słodyczy. Dręczyły go natomiast zapalenia dziąseł. Już 10 tys. lat później w Indiach lekarze usuwali kamień nazębny. Etruskowie wykonywali mostki ze złotych obręczy. Hipokrates skonstruował m.in. świder do borowania i kleszcze do wyrywania zębów.

Tak się złożyło, że zaczęłam czytać tę książkę dzień przed usunięciem zęba mądrości. Nie omijałam fragmentów, w których doktor Teresa z rozrzewnieniem wspomina skomplikowane przypadki ekstrakcji zębów, gdy np. złamał się korzeń i trzeba było dłutować. Pacjent, zdarzało się, mdlał na fotelu. Wyposażona w tę wiedzę, w bojaźni i drżeniu czekałam na fotelu dentystycznym na rozwój wypadków, odwoławszy przezornie zobowiązania następnego dnia. Cały zabieg trwał 10 minut. Jedyny ból to ukłucie znieczulenia. Po powrocie do domu skończyłam pisać tekst, czule myśląc o pionierach stomatologii.

WIĘCEJ W NUMERZE
nr
4

21.01.2024

Udział Facebook Twitter LinkedIn Telegram WhatsApp Email

Czytaj dalej

Nagłe odwołanie prezesa BOŚ Banku. Nie zdążył przedstawić miażdżących wyników audytu

Nagłe odwołanie prezesa BOŚ Banku. Nie zdążył przedstawić miażdżących wyników audytu

To nie sód powoduje nadciśnienie. Oto cichy zabójca, odpowiedzialny za wiele chorób serca

To nie sód powoduje nadciśnienie. Oto cichy zabójca, odpowiedzialny za wiele chorób serca

Narty, rowery albo pływanie w krystalicznie czystych jeziorach. Ten region wciąż czeka na odkrycie

Narty, rowery albo pływanie w krystalicznie czystych jeziorach. Ten region wciąż czeka na odkrycie

Rada Polskich Mediów o starciu prezydenta z dziennikarzem TVN24

Rada Polskich Mediów o starciu prezydenta z dziennikarzem TVN24

„Mężczyzna rodzi się zerem i musi sam wypracować swoją wartość”. Obejrzałam „Wewnątrz manosfery” i mam siedem wniosków

„Mężczyzna rodzi się zerem i musi sam wypracować swoją wartość”. Obejrzałam „Wewnątrz manosfery” i mam siedem wniosków

Była działaczka KO skazana za krzywdzenie dziecka. „Skrajnie bulwersujące. Nie wiem, jak partia może z tego wybrnąć”

Była działaczka KO skazana za krzywdzenie dziecka. „Skrajnie bulwersujące. Nie wiem, jak partia może z tego wybrnąć”

Niepokój czy ciekawość? Jak nie stać się więźniem swoich lęków

Niepokój czy ciekawość? Jak nie stać się więźniem swoich lęków

Kiedy doświadczyła tego po raz pierwszy, była zdezorientowana. Z czasem nauczyła się rozpoznawać pierwsze sygnały

Kiedy doświadczyła tego po raz pierwszy, była zdezorientowana. Z czasem nauczyła się rozpoznawać pierwsze sygnały

Szadkowski: Karol Nawrocki kopiuje Trumpa. Strach pomyśleć, co będzie dalej

Szadkowski: Karol Nawrocki kopiuje Trumpa. Strach pomyśleć, co będzie dalej

Add A Comment

Leave A Reply Cancel Reply

Wybór Redaktora

Zmiana wieku emerytalnego w Polsce. Sejm zajmuje się petycją o zrównanie – Biznes Wprost

Zmiana wieku emerytalnego w Polsce. Sejm zajmuje się petycją o zrównanie – Biznes Wprost

26 marca, 2026
Szympans z Japonii zaskoczył wszystkich. Stworzył muzykę

Szympans z Japonii zaskoczył wszystkich. Stworzył muzykę

26 marca, 2026
Bliski Wschód. Media: Teheran otrzymuje nowoczesne drony z Rosji

Bliski Wschód. Media: Teheran otrzymuje nowoczesne drony z Rosji

26 marca, 2026
Nagłe odwołanie prezesa BOŚ Banku. Nie zdążył przedstawić miażdżących wyników audytu

Nagłe odwołanie prezesa BOŚ Banku. Nie zdążył przedstawić miażdżących wyników audytu

26 marca, 2026

Najnowsze Wiadomości

Białoruś i Korea Północna zacieśniają relację. Po co? Ekspert o planie Łukaszenki – Wprost

Białoruś i Korea Północna zacieśniają relację. Po co? Ekspert o planie Łukaszenki – Wprost

26 marca, 2026
Tak kibice oceniają szanse reprezentacji Polski. Sondaż o barażach MŚ 2026 – Reprezentacja Polski w piłce nożnej – Sport Wprost

Tak kibice oceniają szanse reprezentacji Polski. Sondaż o barażach MŚ 2026 – Reprezentacja Polski w piłce nożnej – Sport Wprost

26 marca, 2026
Brak pieniędzy i zaufania – główne przeszkody na drodze do oszczędności emerytalnych – Biznes Wprost

Brak pieniędzy i zaufania – główne przeszkody na drodze do oszczędności emerytalnych – Biznes Wprost

26 marca, 2026
Facebook X (Twitter) Pinterest TikTok Instagram
© 2026 Razy Dzisiaj. Wszelkie prawa zastrzeżone.
  • Polityka Prywatności
  • Regulamin
  • Skontaktuj się z nami

Type above and press Enter to search. Press Esc to cancel.