Agenci ICE mieli „usunąć najgorszych z najgorszych”. Statystyki pokazują co innego

W sobotę rano amerykańscy funkcjonariusze federalni ogłosili, że poszukują niebezpiecznego mężczyzny na południu Minneapolis. Kilka godzin później Departament Więziennictwa Minnesoty opublikował notatkę: „Podejrzany José Huerta-Chuma, nigdy nie przebywał w areszcie w Minnesocie. Stanowe rejestry nie wykazują żadnych wyroków za przestępstwa, a publiczne akta sądowe zawierają jedynie wykroczenia”.

Mimo to agenci ICE przedstawili go jako groźnego przestępcę, którego muszą zatrzymać natychmiast. W tej samej notatce dodano, że ktoś o tym nazwisku był przetrzymywany przez władze imigracyjne podczas pierwszej kadencji Donalda Trumpa, w 2018 roku. Finalnie mężczyzna został jednak z aresztu zwolniony.

Morderstwo Alexa Pretti

Amerykański Departament Bezpieczeństwa Krajowego przekazał Fox News, że w przeszłości Huerta-Chuma był karany za przemoc domową skutkującą uszkodzeniem ciała oraz inne wykroczenia — możliwe, że chodzi o wyroki lub zarzuty postawione poza Minnesotą. Według komunikatu, mężczyzna wciąż pozostaje na wolności.

Problemy zaczęły się po tym jak funkcjonariusze ICE podczas próby zatrzymania poszukiwanego zastrzelili Alexa Pretti — pielęgniarza bez policyjnej kartoteki. Mężczyzna posiadał przy sobie broń, na którą miał legalne pozwolenie. Nagrania, które poddane zostały analizie zarówno lokalnych, jak i państwowych mediów, pokazują, jak Pretti nagrywa działania funkcjonariuszy, po czym pomaga wstać leżącej na ziemi kobiecie. Nagle agenci ICE rzucają się na mężczyznę i odbierają mu pistolet, jednak na żadnym z nagrań nie widać, aby ten próbował go wcześniej wyciągnąć. Wbrew późniejszych sugestii Białego Domu, w sobotę zginął obywatel, a nie terrorysta. Co stało się jednak z Huertem-Chuma, który był faktycznym celem nalotu?

— Nie będziesz okradał Amerykanów ani łamał naszych praw bezkarnie — powiedziała sekretarz DHS Kristi Noem, opowiadajac o aresztowaniu „kolejnego mordercy i przestępcy seksualnego usuniętego z ulic Minneapolis”. Kobieta przedstawiła operację jako konieczność ze względów bezpieczeństwa publicznego.

Dowódca Border Patrol Greg Bovino, zapowiedział kontynuację operacji „dopóki na ulicach Minneapolis nie zostanie już ani jeden nielegalny przestępca”. Wczoraj mężczyzna został jednak odwołany ze stanowiska. „NADCHODZI DZIEŃ ROZLICZENIA I ODWETU” napisał prezydent Donald Trump na platformie Truth Social. „Tysiące przestępców zostało usuniętych!”.

Jednak nieliczne upublicznione dane dotyczące zatrzymań sugerują, że obławy ICE w dużej mierze dotykają osób bez żadnej historii przemocy. Tak właśnie wygląda egzekwowanie prawa imigracyjnego w Stanach Zjednoczonych.

Usuwać „najgorszych z najgorszych”

Oficjalna narracja prawicy jest prosta: chodzi o usuwanie groźnych kryminalistów z ulic. Komunikaty prasowe DHS dotyczące Minneapolis podkreślają, że ICE usuwa „najgorszych nielegalnych przestępców, w tym gwałcicieli, pedofilów i handlarzy narkotyków”. „Nie pozwolimy, by przemoc lub zamieszki nas powstrzymały” – deklaruje agencja.

Noem poszła o krok dalej, broniąc użycia śmiertelnej siły w Minneapolis, nazywając działanie Prettiego „aktem terroryzmu na tle krajowym” i zapowiadając: „pod rządami Donalda Trumpa ujawnimy i rozliczymy się z powszechnego oszustwa i przestępczości w Minnesocie”. Bovino zbył krytykę przeciwników, uznając, że działania jego służb są „zgodne z prawem, etyczne i moralne”. Według mężczyzny, spory dotyczące obranej przez niego taktyki pokazują, że „Amerykanie mają pomieszane priorytety”.

Lewa strona sceny politycznej uznaje te słowa za czystą propagandę, a metody ICE nazywa skrajnie lekkomyślnymi. „Zawieszenie działań ICE to jedyna droga do pokoju” – stwierdziła jednoznacznie redakcja dziennika z Minnesoty „Star Tribune”. American Civil Liberties Union serię strzelanin nazwała „kolejnym dowodem na to, że ICE i Straż Graniczna wymykają się spod kontroli i zagrażają naszym społecznościom”. Burmistrz Minneapolis Jacob Frey po odbytej rozmowie z Donaldem Trumpem oświadczył, że „prezydent przyznał, iż obecna sytuacja nie może trwać”. Gubernator Tim Walz zażądał przeprowadzenia niezależnych śledztw oraz usunięcia agentów ze stanowisk.

Kogo tak naprawdę zatrzymuje ICE?

Podczas briefingu, który odbył się w zeszłym tygodniu, urzędnicy DHS poinformowali, że w ramach Operacji Metro Surge, w ciągu sześciu tygodni doszło ok. 3 tysięcy aresztowań. Obraz stał się jednak mniej klarowny po tym, gdy dziennikarze zapytali o to, kim byli zatrzymani. Przeprowadzony przez FOX 9 audyt na stronie resortu z listą „najgorszych z najgorszych” wykazał 212 nazwisk osób z Minnesoty. Porównując to z ogólną liczbą zatrzymań na tamten moment (nieco ponad 2 tysiące) oszacowano, że ci tzw. „najgorsi” stanowili tylko trochę ponad 10 proc. zatrzymanych. 48,5 proc. z nich zostało zakwalifikowanych jako sprawcy przemocy lub osoby powiązane z gangami. Jednak według szacunków stacji, spośród wszystkich zatrzymań, tylko 5 proc. aresztowanych było sprawcami przestępstw z użyciem przemocy.

Podobny wzorzec pokazują także dane ogólnokrajowe. Opracowane przez TRAC Uniwersytetu Syracuse zestawienia zatrzymań ICE pokazują, że od 70 do 74 proc. osób przebywających pod koniec 2025 roku w aresztach agencji nie miało żadnego wyroku karnego. Niezależne analizy danych przeprowadzone przez Cato Institute wskazują, że tylko ok. 5 proc. aresztowanych zostało kiedykolwiek skazanych za popełnienie przestępstwa z użyciem przemocy.

Nie oznacza to jednak, że na listach DHS nie ma przestępców — są tam także osoby odpowiedzialne za m.in. zabójstwa czy przestępstwa seksualne. Dane wskazują jednak na to, że ogólna skala zatrzymań jest znacznie szersza i w znacznie mniejszym stopniu dotyka tych „najgorszych”, niż sugerowałaby oficjalna retoryka ICE.

Podczas sobotniej operacji w Minnesocie agenci federalni podkreślali, że ich akcja skupia się na Huerta-Chumie, obywatelu Ekwadoru z wyrokami za m.in. przemoc domową i zakłócanie porządku. DHS później zdecydował się na doprecyzowanie tej sprawy. Jak powiedział rzecznik departamentu w rozmowie z Fox News, „w przeszłości Huerty-Chumy znajdują się przestępstwa, w tym przemoc domową z zamiarem spowodowania uszczerbku na zdrowiu, zakłócanie porządku i prowadzenie samochodu bez ważnego prawa jazdy”. Zachęcał obywateli do zgłaszania informacji za pomocą telefonu, dodając, że „mężczyzna wciąż pozostaje na wolności”.

Oficjalna retoryka a rzeczywistość

— Ten człowiek chodzi dziś po ulicach, ponieważ decyzje polityków oraz, być może, mniej zdecydowanych wyborców, którzy ich posłuchali, do tego doprowadziły — powiedział Bovino.

Tej sugestii zaprzecza Stanowy Departament Więziennictwa, który podkreśla istotę zwolnienia Huerta-Chumy z aresztu imigracyjnego w 2018 roku. W ten sposób odrzucić można bowiem tezę o tym, że mężczyzna wyszedł na wolność dzięki polityce stanowej.

Sprawa nie jest nowa, jednak dopiero teraz poznajemy powiązane z nią liczby. W retoryce dotyczącej egzekwowania prawa imigracyjnego dominuje skrajność: słyszymy takie hasła jak „najgorsi z najgorszych”, „pedofile i gwałciciele” czy „mordercy”. W praktyce operacje uderzają jednak w zwykłych obywateli: są to naloty w miejscach pracy, wizyty w domach, aresztowania na salach sądowych czy podczas kontroli drogowej. Wyniki badaczy analizujących statystyki nie potwierdzają tezy o „najgorszych z najgorszych”. Jeśli celem administracji jest maksymalizacja liczby deportacji, logiczne byłoby skupienie się na sprawach łatwych do przeprocesowania — jednak to stanowi zupełnie inne uzasadnienie.

Jak podkreślają urzędnicy federalni, misja ICE jest „zgodna z prawem, etyczna i moralna”, a doradca Białego Domu ds. granic, Tom Homan, zapewnia, że najważniejszym celem pozostają osoby będące zagrożeniem dla bezpieczeństwa publicznego. Być może tak właśnie jest. Ale jeśli Biały Dom chce przekonać Amerykanów, że najważniejsze dla nich jest powstrzymanie przestępców, administracja musi zacząć publikować szczegółowe raporty z zatrzymań, uzasadniać propocjonalność używanych metod i dopasować komunikaty do akt spraw sądowych.

Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.