Bieszczady. Służby odławiają niedźwiedzie. W tle ataki. Ekspertka wskazuje wprost

Na południu Podkarpacia trwa zakrojona na szeroką skalę akcja odłowu niedźwiedzi brunatnych. Służby schwytały już osiem osobników, z czego siedem zostało wyposażonych w obroże GPS, a dwa najbardziej uciążliwe drapieżniki relokowano w odległe kompleksy leśne. Jeden młody osobnik został oznakowany mikrochipem.

Działania prowadzone są po serii niepokojących incydentów, w tym śmiertelnym ataku w Płonnej oraz coraz częstszych sytuacji, gdy niedźwiedzie pojawiały się w pobliżu zabudowań.

Jak przekazał PAP rzecznik Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Rzeszowie Łukasz Lis, akcja rozpoczęła się tydzień temu i obejmuje tereny gmin Solina oraz Baligród. – Udało się odłowić dwie młodociane samice z Wołkowyi, które regularnie pojawiały się w pobliżu zabudowań i powodowały konflikty na terenach zamieszkałych – poinformował Lis. Zwierzęta zostały przetransportowane w oddalone rejony Bieszczad.

Działania w Bieszczadach dla Interii skomentowała dr hab. Sabina Pierużek-Nowak prezes Stowarzyszenia dla Natury „Wilk”, podkreślając, że sam proces odłowu może wpływać na zachowanie zwierząt.

Ekspertka zaznacza jednak, że nie uczestniczy bezpośrednio w obecnym projekcie odłowów na Podkarpaciu, dlatego odnosi się do niego ogólnie, na podstawie wiedzy o podobnych działaniach prowadzonych wobec dużych drapieżników, w tym wilków.

– Z tego, co wiem, założenie było takie, żeby odłowić niedźwiedzie, które podchodzą pod zabudowania – mówiła. Jak podkreśliła, „zwierzę, które zostało złapane przez ludzi, najadło się tyle strachu”, że taka sytuacja bywa dla niego doświadczeniem uczącym. Zwierzęta w trakcie takich działań doświadczają silnego stresu, co – jak wskazała – może prowadzić do unikania miejsc z zabudowaniami.

Pierużek-Nowak zwraca uwagę, że w takich akcjach najczęściej odławiane są osobniki najbardziej przyzwyczajone do obecności człowieka. Określa się je jako zwierzęta zhabituowane, które nie traktują zapachu ludzi czy zabudowań jako zagrożenia. Takie osobniki najczęściej wracają w okolice domów, ponieważ kojarzą je z łatwym dostępem do pożywienia.

W ocenie badaczki zakładanie obroży GPS ma przede wszystkim charakter monitorujący. Chodzi o to, aby śledzić ruchy zwierząt i szybko reagować w przypadku ich zbliżania się do zabudowań.

Jak wyjaśnia ekspertka dla Interii, celem takich działań jest możliwość bieżącej kontroli sytuacji i ewentualnego odstraszania osobników, które ponownie wchodzą w kontakt z ludźmi. Monitoring ma więc znaczenie praktyczne – pozwala służbom reagować zanim dojdzie do kolejnych incydentów.

Ekspertka odniosła się również do metod odstraszania. Jej zdaniem same bodźce dźwiękowe mogą być niewystarczające, ponieważ dzikie zwierzęta funkcjonują w środowisku pełnym hałasu generowanego przez człowieka.

Jak zauważa nasza rozmówczyni, ludzie są „najgłośniejszym gatunkiem na świecie”, a zwierzęta muszą się adaptować do dźwięków maszyn, ruchu drogowego czy innych źródeł hałasu. W efekcie często się na nie uodparniają.

– W związku z tym jedynym środkiem, który jest w stanie odstraszyć, to jest krótkotrwały bodziec bólowy – tłumaczyła ekspertka. Wskazała, że można to uzyskać za pomocą „odpowiednich środków odstraszających, w tym przypadku chodzi np. o kule gumowe wystrzeliwane z broni gładkolufowej”.

– Ona (ta metoda odstraszania – red.) wielokrotnie była stosowana w różnych miejscach, chociażby w Yellowstone, w Stanach Zjednoczonych, właśnie w stosunku do niedźwiedzi, więc jest to przetestowane” – oznajmiła.

Prace terenowe prowadzone są z inicjatywy Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska i we współpracy kilku instytucji. W działania zaangażowani są także pracownicy Lasów Państwowych oraz eksperci Tatrzańskiego Parku Narodowego, którzy mają doświadczenie w pracy z niedźwiedziami. RDOŚ planuje odłów łącznie 18 niedźwiedzi z Bieszczad.

Działania te są elementem projektu wartego ponad 16 mln zł, którego celem jest jednoczesna ochrona niedźwiedzia brunatnego oraz zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców regionu.

W połowie maja Sejm przyjął również nowelizację przepisów ułatwiającą reagowanie na niebezpieczne drapieżniki. Zmiany przygotowane przez Polskę 2050 pozwalają myśliwym – za zgodą Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska – na odstraszanie niedźwiedzi i żubrów przy użyciu broni gładkolufowej z gumową amunicją, która ma działać bólowo, ale nie powodować śmierci zwierząt. Ustawa przewiduje także brak odpowiedzialności karnej w przypadku przypadkowego zranienia lub zabicia zwierzęcia podczas działań podejmowanych w stanie wyższej konieczności, np. w obronie ludzi. Zmiany mają odpowiedzieć na spadek skuteczności dotychczasowych metod odstraszania drapieżników podchodzących coraz częściej pod zabudowania. Ustawa czeka na podpis prezydenta.