Bociany dostały cyfrowe obrączki. Naukowcy będą śledzić ich wędrówki

Pierwsze bociany białe polscy badacze zaobrączkowali już w 1931 roku. Użyli do tego lekkiego aluminium, a obrączki miały postać pasków. Później ptaki nosiły już biżuterię plastikową, a nawet plecaczki z telemetrią satelitarną. W tym roku polskie boćki weszły, a w zasadzie wleciały, w erę cyfrową.

Jak działają cyfrowe obrączki dla bocianów?

Od dziesięcioleci ornitolodzy znakują ptaki tradycyjnymi obrączkami, które pozwalają identyfikować konkretne osobniki. Teraz do badań nad bocianami trafiła technologia, która mocno usprawni zdobywanie informacji o ich losach.

Część młodych bocianów z południowej Polski otrzymała elektroniczne obrączki INTAG. To niewielkie urządzenia zasilane energią słoneczną, wyposażone w moduł Bluetooth. Kiedy ptak znajdzie się w pobliżu telefonu lub innego kompatybilnego urządzenia mobilnego, dane o jego lokalizacji automatycznie trafiają do systemu wykorzystywanego przez naukowców.

Cyfrowe obrączki ułatwią to i przyspieszą badania nad bocianami. Dzięki wykorzystaniu technologii naukowcy nie muszą już liczyć wyłącznie na obserwacje terenowe i ręczne odczytywanie numerów obrączek. Informacje będą do nich docierać szybciej i na większą skalę.

Jak wygląda obrączkowanie bocianów? Tylko młode osobniki

Obrączkowanie bocianów dotyczy tylko młodych, około sześciotygodniowych ptaków. Aby zrobić to bezpiecznie, konieczne są podnośniki, które unoszą ornitologów na wysokość gniazd. Cały zabieg odbywa się szybko i bezboleśnie, trwa dosłownie kilka minut. Zaobrączkowanie kilku młodych w jednym gnieździe zajmuje ornitologom 10-15 minut. Chodzi o to, by ograniczyć stres piskląt i ingerencję w życie całej bocianiej rodziny.

Młode bociany są dość niezdarne, a na nietypowe sytuacje reagują znieruchomieniem. To akineza, czyli znana w świecie przyrody strategia przetrwania, polegająca na udawaniu martwego. Ułatwia to założenie obrączki, która będzie towarzyszyła ptakowi do końca życia.. Boćki w naturalnych warunkach dożywają około 20-25 lat.

Kilkunastominutowa wizyta człowieka w gnieździe nie zakłóca życia bocianiej rodziny. Zazwyczaj po kilku chwilach rodzice wracają do karmienia młodych, nie zwracając większej uwagi na obecność obrączek. Przy okazji wykonywania zabiegów ornitolodzy czasem ważą i mierzą młode ptaki, wyrzucają też z gniazd niebezpieczne przedmioty, takie jak sznurki czy folie.

Ponad 8 tysięcy młodych bocianów pod obserwacją

Obrączkowanie bocianów w Polsce trwa od niemal stu lat. Dzięki temu wiemy, że ptaki są wierne raczej gniazdom niż partnerom i że młode z tego samego gniazda wybierają inne trasy do Afryki. W ciągu ostatnich sześciu sezonów oznakowano w ten sposób już ponad 8 tys. młodych bocianów. Każda obrączka dostarcza cennych informacji o miejscach, do których docierają ptaki, trasach przelotu czy przeżywalności młodych osobników.

Pozyskane dane pomagają również w ocenie zmian zachodzących w populacji gatunku oraz wpływu warunków środowiskowych na jego funkcjonowanie. Cyfrowe obrączki nie zastąpią pracy ornitologów, ale staną się kolejnym narzędziem wspierającym badania nad ptakami.

Współpraca między ornitologami i energetykami w sprawie bocianów nie jest przypadkowa. Te ptaki bardzo chętnie zakładają gniazda na słupach energetycznych. Na infrastrukturze TAURON Dystrybucji znajduje się obecnie ponad 2,3 tys. takich gniazd, dlatego spółka od lat prowadzi działania mające zwiększyć bezpieczeństwo ptaków. Podczas obrączkowania wykorzystywane są podnośniki przeznaczone do prac energetycznych.