Czyste Powietrze 2026. Nowe zasady i zmiany już od lipca

Program „Czyste Powietrze” po ostatniej reformie z marca 2025 roku został wyraźnie zaostrzony, co miało ograniczyć nadużycia i lepiej kierować środki do gospodarstw o najniższych dochodach. Jednak część nowych zasad szybko zaczęła budzić kontrowersje, zwłaszcza wśród właścicieli domów i wykonawców inwestycji. W trakcie konsultacji przeprowadzonych między 16 lutego a 16 marca 2026 roku zgłoszono ponad 1,3 tys. uwag, a Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zapowiedział, że pierwsze korekty wejdą w życie najpóźniej od lipca.

Kluczowa zmiana dotyczy złagodzenia wymogu posiadania nieruchomości przez co najmniej trzy lata przed złożeniem wniosku, który miał przeciwdziałać sztucznemu dzieleniu domów i wielokrotnemu korzystaniu z dotacji przez jednego właściciela. Równolegle planowane są zmiany w zakresie samej inwestycji, która dziś musi być oparta na audycie energetycznym i kończyć się uzyskaniem świadectwa charakterystyki energetycznej.

Obecny model wyraźnie promuje pełną lub pogłębioną termomodernizację, co w wielu przypadkach oznacza wysokie koszty. Po konsultacjach Fundusz zapowiedział jednak odejście od obowiązku realizacji tak szerokiego zakresu prac, co pozwoli na większą elastyczność i finansowanie mniejszych inwestycji. Trzecia grupa korekt obejmie kwestie organizacyjne i rozliczeniowe, które w ostatnich miesiącach stały się jednym z głównych źródeł problemów beneficjentów. Planowane jest wydłużenie czasu na rozliczenie zaliczki z 120 do 180 dni, co ma zmniejszyć ryzyko utraty dofinansowania z powodu opóźnień. Fundusz zapowiedział także regularną waloryzację maksymalnych stawek dotacji.

Program „Czyste Powietrze” działa od 2018 roku i od początku pełni funkcję jednego z kluczowych narzędzi państwa w ograniczaniu emisji pyłów zawieszonych PM10 i PM2,5 oraz benzo(a)pirenu, czyli głównych składników smogu powstającego w wyniku spalania paliw w domowych instalacjach grzewczych. Jego założenia obejmują nie tylko wymianę przestarzałych źródeł ciepła, ale również kompleksową poprawę efektywności energetycznej budynków jednorodzinnych. Ma to na celu jednoczesne ograniczenie zużycia energii, redukcję emisji zanieczyszczeń oraz realne obniżenie kosztów ogrzewania.

Z dofinansowania mogą skorzystać właściciele lub współwłaściciele domów jednorodzinnych, a także osoby posiadające wyodrębnione lokale mieszkalne z własną księgą wieczystą. Po zmianach wprowadzonych 31 marca 2025 roku obowiązuje zasada, że nieruchomość powinna pozostawać w posiadaniu wnioskodawcy przez co najmniej trzy lata, z wyjątkiem sytuacji dziedziczenia. Istotne znaczenie mają również dochody, ponieważ poziom wsparcia jest uzależniony od sytuacji finansowej gospodarstwa domowego i podzielony na trzy progi, od podstawowego po najwyższy. Dofinansowanie może pokryć całość kosztów kwalifikowanych, a maksymalna kwota wsparcia sięga ponad 170 tys. zł.

Lista wydatków objętych dotacją obejmuje zarówno prace budowlane, jak i elementy przygotowawcze. Wsparcie można przeznaczyć na wymianę źródła ciepła, docieplenie budynku, wymianę stolarki okiennej i drzwiowej czy instalację wentylacji, ale także na audyt energetyczny i świadectwo charakterystyki energetycznej. Od momentu ostatnich zmian w programie większą rolę w całym procesie odgrywają gminy i wojewódzkie fundusze, które pełnią funkcję operatorów i uczestniczą w przygotowaniu oraz rozliczeniu inwestycji, zwłaszcza przy najwyższych poziomach wsparcia i prefinansowaniu.