Dieta planetarna w szkołach. Co od 1 września jest w jadłospisie?

Czym jest dieta planetarna? Nowe zasady żywienia od 1 września

Dieta planetarna została opracowana przez Komisję EAT-Lancet i opublikowana w ramach raportu w 2019 roku. Jej główne cele to zrównoważone wyżywienie ludzkiej populacji przy jednoczesnej ochronie środowiska oraz poprawa zdrowia poprzez zmniejszenie występowania schorzeń dietozależnych. W skrócie – chodzi o taki model żywienia, który jest przyjazny jednocześnie dla planety i dla ludzi.

1 września weszło w życie Rozporządzenie Ministra Zdrowia. Zgodnie z wdrożeniem nowych regulacji, w przedszkolach i na stołówkach szkolnych nastąpiły zmiany. Jak czytamy na stronie diety.nfz.gov.pl, przepisy te: „kładą większy nacisk na realizację w żywieniu dzieci w placówkach edukacyjnych zasad diety planetarnej”.

Warto podkreślić, że nie ma tu mowy o ścisłym, rygorystycznym przestrzeganiu diety planetarnej w jej oryginalnej formie, a jedynie o czerpaniu z jej głównych założeń i bardziej elastycznym podejściu. Chodzi tutaj przede wszystkim o zwiększenie udziału produktów pochodzenia roślinnego w jadłospisie (warzyw, owoców czy strączków).

Zmiany na szkolnych stołówkach. Więcej warzyw i owoców

Nie oznacza to jednak, że od teraz na stołówkach będą serwowane wyłącznie posiłki wegańskie. Jak czytamy w rozporządzeniu, przepisy narzucają podawanie potrawy na bazie nasion roślin strączkowych bez dodatku produktów odzwierzęcych minimum raz w tygodniu.

Co więcej, zgodnie z nowymi regulacjami, dwa razy w tygodniu w ramach obiadu ma być podawana porcja mięsa „przygotowana z mięsa świeżego”. Ważna uwaga – mowa tutaj o surowcu niepoddanym wcześniej żadnej obróbce. W myśl tej definicji, świeżym mięsem nie są na przykład parówki, kiełbasa, szynka gotowana, boczek wędzony czy mięsne produkty garmażeryjne.

Jak wynika z rozporządzenia, co najmniej raz w tygodniu w ramach obiadu ma być podana ryba. Ponadto każdy posiłek ma zawierać warzywa lub owoce, przy czym „udział warzyw musi być większy niż udział owoców”. Warto również wspomnieć o limicie dotyczącym potraw smażonych. W tygodniu mają być podawane nie więcej niż dwie takie potrawy, przy czym do ich smażenia musi być wykorzystywany rafinowany olej rzepakowy lub oliwa z oliwek.

Rozporządzenie wprowadza także między innymi ograniczenia w zakresie cukru dodawanego do napojów przyrządzanych na miejscu (maksymalnie 5 g cukru dodanego na 250 ml). Zupy, sosy i potrawy mają być przygotowywane z naturalnych składników, bez dodatków koncentratów spożywczych.

Przykładowe jadłospisy ze szkolnych stołówek

Wiele osób z pewnością zastanawia się, jak obecnie wyglądają jadłospisy w polskich szkołach. Poniżej znajdują się dwa przykłady.

Jadłospis w SP2 w Gdańsku na 7-11 września:

Poniedziałek, 07.09.2026

• Zupa grochowa z ziemniakami, z zieleniną;

• Spaghetti w sosie pomidorowym z makaronem pełnoziarnistym;

• Ogórek świeży;

• Kompot śliwkowy, Owoc.

Wtorek, 08.09.2026

• Krem z brokuła z grzankami pełnoziarnistymi;

• Kurczak pieczony;

• Marchewka z groszkiem duszona;

• Ziemniaki z masłem i natką pietruszki;

• Kompot z malin i wiśni, Owoc.

Środa, 09.09.2026

• Zupa jarzynowa na wywarze warzywnym z ziemniakami, z zieleniną;

• Chili sin carne;

• Kasza kuskus;

• Kompot wieloowocowy, Owoc.

Czwartek, 10.09.2026

• Zupa koperkowa z zacierką;

• Stek wieprzowy z szynki pieczony;

• Surówka z sałaty lodowej, ogórków i pomidorów;

• Ziemniaki z masłem i koperkiem;

• Lemoniada, Owoc.

Piątek, 11.09.2026

• Zupa pomidorowa na wywarze warzywnym z ryżem;

• Filet z dorsza świeżego saute;

• Surówka z kapusty kiszonej i marchwi;

• Ziemniaki z natką pietruszki;

• Kompot truskawkowy, Owoc.

Jadłospis SP21 w Rzeszowie na 7-11 września:

Poniedziałek, 07.09.2026

• Pieczarkowa z ziemniakami;

• Chleb ciemny ze słonecznikiem;

• Makaron penne w sosie ze świeżych pomidorów i cieciorki ze świeżą bazylią;

• Surówka z kiszonego ogórka z jabłkiem;

• Kompot z jabłek.

Wtorek, 08.09.2026

• Wiejski żurek z jajkiem;

• Chleb razowy graham;

• Udko pieczone, ziemniaki z koperkiem;

• Pekińska vinegret;

• Kompot mix owocowy.

Środa, 09.09.2026

• Barszcz ukraiński z czerwoną fasolą;

• Chleb babuni z ziarnami;

• Naleśniki z serkiem waniliowym i brzoskwinią z sosem owocowym;

• Woda z cytryną i miętą.

Czwartek, 10.09.2026

• Ogórkowa na swojskim zakwasie z ryżem;

• Chleb orkiszowy;

• Zawijak z indyka ze szpinakiem, fetą i suszonymi pomidorami w lekkim sosie, ziemniaki;

• Surówka z białej kapusty;

• Kompot z czerwoną porzeczką.

Piątek, 11.09.2026

• Zupa krem jarzynowy z grzankami i pestkami dyni;

• Chleb mieszany;

• Paluszki rybne z pieca, ziemniaki;

• Kiszona kapusta z marchewką i jabłkiem;

• Lekka herbatka owocowa.