— Choćbyście nie wiem, jak się zawzięli, nie skleicie nas z „prorosyjskimi faszystami” z AfD. A zresztą, im więcej gadacie o faszyzmie, tym bardziej nam rośnie — można usłyszeć w Konfederacji.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękuję, że nas czytasz
Foto: Newsweek
Jeszcze niedawno politycy Konfederacji pytani, do czego dążą, odpowiadali bez wahania, że chcą być nową prawicą, jak Alternatywa dla Niemiec i francuskie Zjednoczenie Narodowe Marine Le Pen. Dzisiaj konfederaci z Ruchu Narodowego Krzysztofa Bosaka na słowo AfD reagują niemal alergicznie, a ci od Sławomira Mentzena nabierają wody w usta, nawet jeśli są w tej samej frakcji europarlamentu.
Jazda walkirii
Europoseł AfD Tomasz Froelich to ulubiony Niemiec polskiej prawicy. Można się nim pochwalić i zaprosić go na piwo. Nie dość, że ma polskie korzenie (stad imię Tomasz, a nie Thomas), to jeden z jego dziadków walczył za Polskę z bolszewikami w wojnie 1920 r., a drugi był powstańcem warszawskim. We wrześniu w Szczecinie był gościem Sławomira Mentzena. Na scenę wkraczał przy dźwiękach „Jazdy walkirii” Ryszarda Wagnera, słynnej z brawurowej sceny ataku helikopterów na wioskę wietnamskich komunistów z Wietkongu w filmie „Czas apokalipsy”.
Przypadek? Być może urodzony w 1988 r. Froelich i dwa lata młodszy Mentzen nie widzieli arcydzieła kinematografii. Mogą też oczywiście nie wiedzieć, Wagner był ulubionym kompozytorem Hitlera.
— AfD w Polsce jest często przedstawiana jako partia antypolska. Ta narracja jest fałszywa. W Parlamencie Europejskim zawsze głosowaliśmy za suwerennością Polski. Czy to były kwestie związane ze strefami wolnymi od LGBT, czy Funduszu Odbudowy, zawsze głosowaliśmy w interesie Polski — przekonywał Froelich na spotkaniu z Mentzenem i dodawał, że więcej AfD i Konfederację łączy, niż dzieli. Tym, co łączy, jest na przykład walka z ideologią woke.
Minęło jednak kilka tygodni i musiał się gęsto tłumaczyć. Najpierw jeden z liderów AfD Tino Chrupalla powiedział, że Polska jest większym zagrożeniem dla Niemiec niż Rosja. A potem Fabian Küble na portalu X wypalił: „Bycie ofiarą jest częścią tożsamości narodowej Polaków. Są po prostu Afroamerykanami Europy”.
Froelich odciął się od partyjnego kolegi. „Absolutnie nie zgadzam się z tym stwierdzeniem. Polacy są narodem o bogatej historii, z której powinni być dumni” — zapewniał. Ale zwrócił uwagę, że jednak to triumfy powinny odgrywać główną rolę w polityce pamięci, tak jak ma to miejsce na Marszu Niepodległości. „Tendencja do martyrologii była zresztą krytykowana już przez Romana Dmowskiego w »Myślach nowoczesnego Polaka«” — błysnął erudycją.
Ale mleko się rozlało.
Polityka realna
— Powiedzmy sobie szczerze, że polscy nacjonaliści współpracujący z niemieckimi to kłopotliwe do tłumaczenia nawet 80 lat po wojnie. Ale koledzy od Mentzena chcieli koniecznie mieć w Brukseli posadę wicekogoś i dostali taką od AfD — wyzłośliwia się narodowiec od Bosaka. — W tej ich frakcji w europarlamencie to wcale nie AfD jest ekstremalna, ale oczywiście to z Niemcami jest problem i od początku wiedzieliśmy, że będzie. Dlatego Ruch Narodowy jest w innej grupie w Parlamencie Europejskim.
Troje europosłów Mentzena (Ewa Zajączkowska-Hernik, Marcin Sypniewski i Stanisław Tyszka — wiceprzewodniczący) weszło do frakcji Europa Suwerennych Narodów, która liczy tylko 25 europosłów, za to z ośmiu państw.
Ich towarzyszami są na przykład Bułgarzy z nacjonalistycznej partii Revival — otwarcie prorosyjscy, antynatowscy, rasistowscy, plujący na społeczność LGBT. Jest też węgierski Mi Hazánk Mozgalom, który tworzą secesjoniści ze skrajnie prawicowego Jobbiku, bo dla nich okazał się nie dość radykalny. Są uznawani za neofaszystów, tak samo jak czeska Svoboda a přímá demokracie. W takim gronie Alternatywa dla Niemiec naprawdę jawi się jako partia dość umiarkowana.
Patrioci dla Europy, do których należy dwójka narodowców, to frakcja ponad trzy razy liczniejsza. Jej trzonem są francuskie Zjednoczenie Narodowe, nacjonaliści z hiszpańskiego Vox czy włoskiej Ligi fana Putina Matteo Salviniego.
— Mogliśmy być niezrzeszeni albo mogliśmy dołączyć do grupy, która daje większe możliwości walki o to, co zapowiadaliśmy (…). Mając taki wybór, można wejść do grupy nawet z samym diabłem, jeśli będzie walczył o te same postulaty, o które walczymy, bo to polityka realna — tłumaczył akces do Suwerennych Narodów wiceszef mentzenowców Konrad Berkowicz.
Dziś ani on, ani wiceprzewodniczący frakcji Stanisław Tyszka nie mają ochoty odpowiadać na pytania. Na profilach społecznościowych europosła bardzo dużo jest na przykład o Ukraińcach w Polsce, o tym, że nie powinniśmy przekazywać już ani złotówki na pomoc Ukrainie, i o antypolskiej prowokacji Yad Vashem. O wypowiedziach AfD na temat Polski ani słowa.
— Ale chyba nie jest pani zaskoczona, że zarówno my, jak i AfD jesteśmy przeciwko nielegalnej migracji, że chcemy mieć spokój u siebie, że będziemy protestować przeciwko ściąganiu nam na głowę tego „ubogacenia kulturowego”. Nie zgadzamy się na żadne multi-kulti, a „chłopak i dziewczyna to normalna rodzina” — denerwuje się jeden z moich rozmówców, ale nie chce tego robić pod nazwiskiem. Ale kiedy pytam, jak ma się do tego szefowa AfD Alice Weidel, która jest po ślubie z kobietą, a jej żona pochodzi ze Sri Lanki, bez wahania odpowiada: — No i widzi pani? To mówi wszystko o kondycji AfD.
Alles für Deutschland
— Szczerze mówiąc, to nie mam wrażenia, że współpraca między AfD a Nową Nadzieją (partia Mentzena właśnie została zlikwidowana ze względu na błędy w rozliczeniach, ale na razie nic w jej miejsce nie powstało) jest intensywna — tłumaczy polityk narodowców. — Z bardzo prostego powodu — ani jedni, ani drudzy nie są specjalnie zainteresowani polityką zagraniczną. Mają swoją agendę na rynek wewnętrzny.
Jest jednak problem wizerunkowy, bo politycy AfD przekonują, że nie wszyscy służący w SS byli zbrodniarzami, że pakt Ribbentrop-Mołotow miał historyczny sens, żeby Polacy wybili sobie z głowy nadzieje na niemieckie reparacje wojenne.
Co nie zmienia faktu, że część działaczy i sympatyków Alternatywy dla Niemiec lubiła przyjeżdżać do Polski.
— Wpadają zobaczyć, jak wygląda prawdziwa wolność — śmieje się mój rozmówca z dalszych szeregów Ruchu Narodowego. — Na Marszu Niepodległości mogą przynajmniej sobie pokrzyczeć takie hasła, za które nikt ich do pierdla nie wsadzi. Przecież u siebie mają zakaz nawet na „wszystko dla Niemiec”, bo ktoś ma skojarzenia historyczne, i muszą kombinować!
Akurat „wszystko dla Niemiec” (Alles für Deutschland) to zawołanie SA, czyli nazistowskich bojówek z lat trzydziestych.
Narodowcy traktują AfD z poczuciem wyższości nie tylko dlatego, że to u nas mogą sobie pokrzyczeć. — Dopiero niedawno zaczęli rozumieć to, co my zrozumieliśmy kilka lat temu: żeby być poważnie traktowanym, trzeba niestety zamienić flejersa [ulubiona kurtka neofaszystów — red.] na garnitur i zamiast robić politykę na ulicy, przenieść ją do gabinetów. Brzmi jak oczywistość? Ale naprawdę bardzo trudno czasem się zorientować, że to już czas na zmianę.
— Ekstrema to dziś w Polsce Braun, my jesteśmy umiarkowanym centrum — śmieje się inny narodowiec.
OK, jestem faszystą
„Żeby była jasność, żaden lider AfD nie powiedział o nas »Afroamerykanie«. Za to niekwestionowany lider KO, nasz premier, premier Polski powiedział, że »polskość to nienormalność«. W każdym razie to ciekawe, że Tusk uważa porównanie kogoś do »Afroamerykanina« za… obraźliwe” — pisał poseł Berkowicz i wkleił zdjęcie Donalda Tuska z przyciemnioną karnacją.
— A że Chrupalla mówi, że Polska jest zagrożeniem dla Niemiec? Oczywiście, że jest. Pani od razu widzi czołgi, a tu chodzi o gospodarkę — tłumaczy jeden z mentzenowców. — Oni po prostu widzą, że coraz mniej Polaków jedzie za Odrę zarabiać przy zbiorze szparagów, za to coraz więcej kupować ich biznesy. Małe, lokalne, rodzinne firemki były niemieckie, a teraz są polskie — przekonuje z dumą mój rozmówca.
Sławomir Mentzen też się cieszy, że Niemcy boją się Polski. — Jestem dumny, jak ktoś mówi, że Polska jest zagrożeniem dla Niemiec. Politycy AfD w europarlamencie w większości spraw głosują zgodnie z polskim interesem: sprzeciwiają się dalszej federacji UE, paktowi migracyjnemu, Zielonemu Ładowi. Oni realizują dobrą politykę — mówił w Radiu ZET.
Taka jest oficjalna linia. Temat walki z „obsesją pamięciową” i „kultem winy”, dołączenie do Alternatywy dla Niemiec szefowej Związku Wypędzonych Eriki Steinbach — są w Konfederacji albo pomijane milczeniem, albo bagatelizowane.
— Pani naprawdę myśli, że oni ruszą odbijać Pomorze czy Dolny Śląsk, jak boją się wyjść na ulice w Berlinie, bo to już nie jest ich miasto? — śmieje się mój rozmówca, a inny dodaje, że problemem nie jest wcale polityka historyczna. — Problemem nie jest to, że AfD będzie chciała tu na czołgach wjechać, tylko prorosyjskość energetyczna. Przestańcie myśleć w kategoriach sprzed prawie 100 lat. AfD jest partią, która uważa, że z Rosjanami trzeba robić biznes as usual, i to jest kłopot, a nie to, że opowiadają te głupoty o przesuwaniu granic. Moim zdaniem te przypadki, w których można mówić o zachowaniach wprost agenturalnych czy sprzyjających Rosji na takim poziomie kojarzącym się ze współpracą, są tam marginalne — mówi działacz Konfederacji.
Na swoim zjeździe kilka miesięcy po napaści Rosji na Ukrainę przewodniczący AfD co prawda potępił agresję, ale jednocześnie obciążył winą państwa zachodnie, bo miały lekceważyć rosyjskie interesy w Europie Wschodniej. A kiedy zapadały decyzje o sankcjach wobec Rosji, Alternatywa postulowała, żeby wyłączyć z nich instytucje kultury i sportu.
— Choćbyście nie wiem, jak się zawzięli — wy, czyli warszawka i elita — nie skleicie nas z „prorosyjskimi faszystami” z AfD — mówi działacz Ruchu Narodowego. — A zresztą, im więcej gadacie o faszyzmie, tym bardziej nam rośnie. Bo jak w tytule jest: „Faszystowskie hasła na marszu”, a potem okazuje się, że ten faszyzm to „Bóg, Honor, Ojczyzna”, to wiele osób stwierdza: „OK, jestem faszystą”.
