Grenlandia. Polacy o nastrojach społecznych. "Bojowe nastroje"

Według informacji Interii na Grenlandii mieszka obecnie około 80 naszych rodaków.

Grenlandia. Polak o sytuacji na wyspie. „Nastroje bojowe”

Jakub* żyje na Qasigiannguits od 17 lat. Jego żona jest Grenlandką, mają czwórkę dzieci.

– Nastroje są bardzo bojowe. Często padają żarty polityczne – opowiada o ostatnich tygodniach. Jak podkreśla, mieszkańcy obawiają się, że wraz z ewentualnym przejęciem Grenlandii przez USA stracą świadczenia. Polak wskazuje także na aspekt kulturowy: – Jest strach, że po Grenlandczykach pozostanie tyle co po rdzennych mieszkańcach w Stanach Zjednoczonych.

– Strach w obywatelach budzi utrata socjalu. Tutaj są darmowe szpitale, darmowe leki, bilety lotnicze na dojazd do szpitala na Grenlandii czy do Dani. Darmowa edukacja, darmowe bilety dla dzieci do szkoły, internaty za grosze – wymienia Polak.

Na podobne aspekty zwraca uwagę także Marek, który przeprowadził się na Grenlandię, szukając sezonowej pracy.

W ostatnich tygodniach w mediach pojawiła się teza, wedle której Waszyngton ma rzekomo rozważać wypłacenie mieszkańcom Grenlandii jednorazowo od 10 do 100 tysięcy dolarów, by zachęcić ich do przyłączenia się do USA. Pytany, czy taka lub inna oferta mogłaby zmienić nastawienie Grenlandczyków, Marek stwierdza, że wszystko zależy od tego, co dokładnie znalazłoby się na negocjacyjnym stole.

– Nie ma żadnej prawdziwej oferty. Kto wie, jaka byłaby odpowiedź, gdyby zostało to odpowiednio i szczegółowo przedstawione: Na jakich zasadach, miałoby się to odbyć? Co z obywatelstwem? Ochroną zdrowia? – wymienia, dodając, że sytuacja na wyspie „nie jest idealna”. – Wysokie bezrobocie, wysoki współczynnik sam0bójstw. Gdyby pojawiła się atrakcyjna oferta i referendum, niewykluczone, że Grenlandczycy zmieniliby zdanie, choć Kopenhaga na pewno robiłaby wszystko, by do tego nie dopuścić – ocenia.

Grenlandia i zakusy Donalda Trumpa

Choć grenlandzka przygoda dobiegła końca, Marek wciąż przygląda się temu, co dzieje się wokół arktycznej wyspy. Sytuację uważa za kuriozalną.

Nie kupuje argumentu USA, wedle którego przejęcie Grenlandii ma zapewnić bezpieczeństwo międzynarodowe. Po co w takim razie Trump skierował uwagę świata w stronę wyspy? Według rozmówcy to celowy zabieg przed zbliżającym się orędziem o stanie państwa, które już w lutym prezydent będzie musiał – z racji na ciążący na nim konstytucyjny obowiązek – wygłosić przez Kongresem. – Co roku przykuwa ono uwagę społeczeństwa co do stanu gospodarki, problemów z bezrobociem, kosztów służby zdrowia itp. Nie ma zatem lepszego sposobu na przykrycie problemów wewnętrznych niż skierowanie uwagi na coś zupełnie innego – ocenia.

Z punktu widzenia Marka Grenlandia dąży do coraz większej autonomii, ale niepodległość nie jest celem mieszkańców wyspy. – Grenlandia nie jest samowystarczalna zarówno pod względem finansowym, jak i gospodarczym – mówi, wskazując, że sam zaobserwował, jak wielu Grenlandczyków w pewnym momencie życia decyduje się na wyprowadzkę do Danii.

Polacy na Grenlandii. „Tu żyje się inaczej”

Konrad mieszka w Nuuk z przerwami, od początku 2014 roku. Przeprowadził się, bo miał możliwość prowadzenia tam badań nad kulturą Inuitów w kontekście zmian w lodowcach spowodowanymi globalnym ociepleniem.

– To była decyzja życia, by uciec od zgiełku i zanurzyć się w arktycznej rzeczywistości, bo tu po prostu żyje się inaczej – wspomina. Dziś pracuje w branży IT.

Przyznaje, że zapowiedzi Donalda Trumpa o przejęciu Grenlandii budzą spore zaniepokojenie, ale reakcje na jego słowa są mieszane. – Z jednej strony jest gniew i niedowierzanie, bo brzmi to jak groźba inwazji i powtórka z 2019 roku (Trump podczas pierwszej prezydentury również wyrażał chęć zakupu Grenlandii – red.), z presją na wykorzystanie naszych zasobów wodnych i minerałów z topniejących lodowców.

Bolesna rana i proceder sprzed lat

Mieszkańcy Nuuk, zwłaszcza Inuici, z którymi Konrad codziennie rozmawia, czują napięcie i mówią o potencjalnych protestach.

– Jednak muszę przyznać, że podskórnie wśród tradycyjnych społeczności strach przed Trumpem blednie przy obawach związanych z Unią Europejską i Danią – zauważa Konrad. Inuici to bardzo tradycyjne społeczeństwo, zakorzenione w wartościach rodzinnych, i szacunku do natury. Jak mówi Polak, bardziej niż amerykańskiej „inwazji” boją się rozpadu kulturowego i „zgnilizny moralnej”, którą kojarzą z narzucaniem skrajnych obyczajowych ideologii z Europy. – Mówią o tym, jak UE promuje zmiany, które zagrażają ich tożsamości, np. poprzez presję na „postępowe” normy społeczne, które rozmywają ich tradycje.

W latach 50., 60. i 70. XX wieku Duńczycy przeprowadzali na Grenlandii „eksperymenty społeczne” – zabierali dzieci Inuitów do duńskich szkół, zaś grenlandzkie kobiety zmuszali do stosowania antykoncepcji.

– Te historyczne rany sprawiają, że obawy przed „europejską zgnilizną” są tu realne. Ludzie najbardziej boją się, że pod płaszczykiem autonomii Dania będzie dalej erodować ich tradycje, wprowadzając ideologie obce ich światu – wyjaśnia Konrad. W porównaniu z tym zapowiedzi ze strony Donalda Trumpa mogą się im wydawać odległym zagrożeniem.

– Nastroje wśród mieszkańców to bardziej cichy lęk przed utratą duszy Grenlandii niż otwartym buntem przeciw USA. Zagrożenia tu są z dwóch stron i oba realnie trudne. „Oblężona wyspa”, można by powiedzieć.

*Imiona zostały zmienione.

Anna Nicz, Dagmara Pakuła

Chcesz porozmawiać z autorką? Napisz: [email protected]