Groźna gąsienica w polskich lasach. Może wywołać silną alergię

Groźne gąsienice wracają na wiosnę. Kontakt może wywołać silną reakcję

Korowódka dębówka od dawna pojawia się w komunikatach leśników, ale wiosną ich znaczenie wyraźnie rośnie, ponieważ właśnie wtedy zaczyna się okres największej aktywności larw. Największe ryzyko przypada na moment, gdy gąsienice opuszczają miejsca zimowania i zaczynają intensywnie żerować na drzewach, przez co stają się łatwiej zauważalne na pniach i gałęziach. Z punktu widzenia człowieka kluczowe jest to, że zagrożenie nie wiąże się z dorosłą postacią motyla, lecz z koloniami gąsienic obecnych od późnej wiosny do wczesnego lata.

Gąsienice dorastają do około 3 centymetrów długości, są wyraźnie owłosione i funkcjonują w dużych skupiskach, które mogą obejmować nawet tysiące osobników na jednym drzewie. Ich najbardziej typowym zachowaniem jest nocne przemieszczanie się w zwartej kolumnie, jedna za drugą, co przypomina uporządkowany marsz i stanowi podstawę nazwy gatunku. Choć głównym środowiskiem ich bytowania są dęby, larwy obserwuje się także na innych drzewach liściastych, dlatego kontakt z nimi możliwy jest nie tylko w lasach, lecz również w parkach miejskich czy na obrzeżach osiedli.

Największe zagrożenie zdrowotne wynika z pokrywających je mikroskopijnych włosków obronnych. Struktury te zawierają thaumetopoeinę – substancję o działaniu drażniącym i alergizującym, a po oderwaniu mogą być przenoszone przez wiatr i osiadać na skórze, ubraniach oraz błonach śluzowych. To dlatego objawy takie jak świąd, pieczenie skóry, wysypka, podrażnienie oczu czy kaszel mogą pojawić się nawet bez bezpośredniego dotknięcia larwy. U osób wrażliwych dochodzi czasem do silniejszych reakcji, w tym duszności i napadów astmy. Najlepszym sposobem zapobiegania zagrożeniu jest unikanie zbliżania się do skupisk gąsienic, a w razie podejrzenia kontaktu szybkie usunięcie włosków ze skóry i zmiana odzieży.

Nie tylko użądlenia pszczoły. Te polskie owady wywołują alergię

Reakcje alergiczne po kontakcie z owadami najczęściej kojarzone są z pszczołami, jednak w rzeczywistości zagrożeń jest znacznie więcej. W Polsce istotne znaczenie mają także osa pospolita oraz szerszeń europejski, których ugryzienie może prowadzić do reakcji od miejscowego obrzęku po uogólnioną odpowiedź organizmu z dusznością, przyspieszoną akcją serca i spadkiem ciśnienia. Objawy mogą pojawić się szybko i utrzymywać przez dłuższy czas, co w części przypadków wymaga interwencji medycznej.

Znacznie częstsze, choć zwykle mniej gwałtowne, są reakcje po kontakcie z komarami oraz meszkami. U części osób poza typowym świądem i niewielkim odczynem skórnym pojawiają się rozległe obrzęki, zaczerwienienie oraz bolesne zmiany zapalne utrzymujące się przez kilka dni. W przypadku meszek reakcje bywają silniejsze, ponieważ ich ślina zawiera mieszaninę białek antykoagulacyjnych i enzymów, takich jak apiraza, a także substancje rozszerzające naczynia krwionośne, które mogą wywoływać reakcję alergiczną.

Do grupy zagrożeń należą również owady, które nie powodują bezpośredniego uszkodzenia skóry, lecz oddziałują poprzez alergeny obecne w otoczeniu. W warunkach domowych i magazynowych znaczenie mają m.in. karaczan prusak oraz karaczan wschodni, których odchody, fragmenty ciała i wydzieliny stanowią silne alergeny wziewne. Związki te mogą nasilać objawy astmy oraz prowadzić do przewlekłego nieżytu nosa.