Obecność roślin w pomieszczeniu pomaga nam poczuć spokój w stresujących sytuacjach — z tego powodu natura stała się dla niektórych koniecznym elementem m.in. pomieszczeń biurowych, w których często jesteśmy zmuszeni do podejmowania trudnych decyzji. Naukowcy odkryli jednak, że zbyt duża ilość zieleni może nam zaszkodzić.
Zespół z kalifornijskiego Uniwersytetu Stanforda opracował nową metodę ilościowego określania potrzebnej ilości zieleni i materiałów drewnianych obecnych w pokoju. Metodę wykorzystano następnie w symulowanym biurze, aby zbadać wpływ natury w pomieszczeniach na ludzkie samopoczucie.
Według naukowców kilka roślin doniczkowych i okno z widokiem na drzewa wzbudzały w uczestnikach poczucie odnowy i przynależności, jednak zbyt duża ilość zieleni powodowała stres.
— W ogóle się tego nie spodziewałam — powiedziała w oświadczeniu autorka badania, inżynierka budownictwa Eva Bianchi. — Ok. 60 proc. przestrzeni wypełnionej zielenią i drewnem powodowała największy wzrost wskaźników stresu, co było sprzeczne z wcześniejszymi wynikami.
Ile roślin powinno znajdować się w pomieszczeniu?
Poprzednie badania sugerowały, że elementy natury w pomieszczeniach, takie jak np. rośliny, obniżają poziom stresu, co niekoniecznie musi być błędnym wnioskiem. Takie badania testowały bowiem reakcję uczestników na obecność natury w porównaniu z całkowitym jej brakiem.
— Na ten temat jest wiele informacji, jednak nie możemy zsyntetyzować tej literatury, ponieważ nikt nie stosuje tych samych metod — wyjaśniła w oświadczeniu kolejna autorka artykułu, prof. Sarah Billington.
Aby pomóc w testowaniu reakcji na różne ilości obecnej w pomieszczeniu natury, zespół opracował oprogramowanie o nazwie Nature View Potential — oblicza ono, ile natury widzimy średnio w danej przestrzeni. Łącząc ten program z aplikacją do modelowania 3D, naukowcy zaprojektowali 11 cyfrowych sal konferencyjnych, które różniły się od siebie ilością drewna, zieleni oraz widokami z okna.
Następnie każdemu z 412 uczestników przydzielono jeden z wirtualnych pokoi i kazano im wyobrazić sobie, że jest to ich nowe miejsce pracy, w którym będą podejmować zadania związane z rozwojem zawodowym. W następnej kolejności zespół zaczął wywierać presję na uczestników, aby zobaczyć, czy obecność natury pomagała w obniżeniu stresu. Po wypełnieniu kwestionariuszy w celu oceny ich samopoczucia, uczestnicy wykonywali zadania, które obejmowały trudne anagramy i odliczanie od 1022 do zera w przyrostach co 13.
— Każdemu z badanych powiedziałem, że uzyskali wynik poniżej średniej i że nie otrzymają z tego powodu wynagrodzenia — powiedziała Bianchi, która w ten sposób zwiększała wywieraną na uczestników presję, zanim ponownie wypełnili oni kwestionariusze (finalnie wszyscy badani otrzymali wynagrodzenia).
Analiza przeprowadzona przez naukowców wykazała, że najsilniejszy wpływ na przywrócenie uczestnikom poczucia spokoju i przynależności miała dawka zieleni na poziomie ok. 20 proc.
— Natura pomaga, ale jeśli naprawdę chcesz zobaczyć poprawę w samopoczuciu, ilość zieleni powinna być zbliżona do tej liczby — powiedziała Billington.
Zbyt duża ilość zieleni może być przytłaczająca
Jak odkryli naukowcy, u uczestników, którym przydzielono pokoje z największą ilością zieleni — w 60 proc. były wypełnione roślinami — odnotowano podwyższone wskaźniki stresu. Zespół sugeruje, że zbyt duża ilość natury może prowadzić do uczucia przytłoczenia.
Niektórzy z uczestników w kwestionariuszu pisali, że było „zbyt wiele roślin” czy „to pomieszczenie mogłoby być koszmarem w kontekście zrobienia czegoś produktywnego”. Wpływu na samopoczucie badanych nie miały jednak drewniane meble czy elementy wyposażenia — naukowcy zauważyli jednak, że mogło to być spowodowane tym, iż cyfrowe drewno wykorzystane w ich badaniu nie było wystarczająco realistyczne.
Zespół dodaje, że według ich obserwacji, poczucie „połączenia” z naturą było kluczowe do doświadczania korzyści dla dobrego samopoczucia wynikających z obecnej w pomieszczeniach zieleni.
— Wypełnienie pomieszczenia dużą ilością zieleni po prostu nie wystarczy — powiedziała Bianchi. — Należy upewnić się, że obecna w pokoju natura sprawi, iż obecni w nim ludzie poczują się z nią związani.
Autorzy przyznają, że optymalna ilość elementów natury ostatecznie zależy od rodzaju analizowanej przestrzeni.
— Biorąc pod uwagę wyniki niniejszego badania, wychodzi na to, że dawka ok. 20 proc. zieleni może zmaksymalizować poczucie przynależności — czytamy w artykule.
Poza opracowaniem pomocnych wskazówek naukowcy mają nadzieję, że ich odkrycia będą stanowić podstawę do stworzenia nowych zaleceń projektowych dla takich miejsc jak budynki mieszkalne, szkoły czy miejsca pracy.
— W coraz bardziej zurbanizowanym świecie, niezbędne stają się dalsze badania dotyczące zależności między ilością zieleni a dobrym samopoczuciem — dodają naukowcy.
Odniesienie
Bianchi, E., & Billington, S. L. (2025). How much nature do we need? An exploration of dose-response relationships between indoor nature dose and building occupant well-being. Sustainable Cities and Society, 134.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.