Niedługo przed drugą rocznicą inwazji Rosji na Ukrainę „Newsweek” poprosił ekspertów, by oszacowali, ile ludzi zginęło w wojnie wywołanej przez Władimira Putina.
Wskazuje na to, że walki w Ukrainie szybko się nie skończą. Prezydent Putin niedawno zasugerował, że wojna będzie trwała tak długo, aż „Rosja osiągnie cele”.
Trudno oszacować liczbę zabitych, bo dane publikowane przez obie strony są niewiarygodne. Amerykańscy urzędnicy ogłosili w sierpniu, że łączna liczba ofiar śmiertelnych i rannych w Ukrainie i w Rosji zbliżyła się do 500 tys.
„Newsweek” przepytał ekspertów i przejrzał raporty, by spróbować ustalić liczbę zgonów wojskowych i cywilnych od czasu inwazji Rosji w 2022 r.
Jakie są straty Rosji?
Zachodni urzędnicy podali w wątpliwość dokładność rosyjskich danych dotyczących ofiar wojskowych.
Najnowsze dane rosyjskiego ministra obrony Siergieja Szojgu z września 2022 r. mówiły o 6 tys. rosyjskich ofiar. Było to sprzeczne z innymi doniesieniami z jeszcze wcześniejszego etapu konfliktu — w lipcu 2022 r. szef brytyjskich sił zbrojnych szacował, że ok. 50 tys. rosyjskich żołnierzy zostało zabitych lub rannych.
Na początku tego tygodnia rosyjski serwis BBC wraz z niezależnym portalem Mediazona poinformowały, że cywilni rekruci, którzy dołączyli do rosyjskiego wojska od lutego 2022 r., stanowili prawie połowę strat bojowych Rosji. Często są oni wysyłani do walki z przestarzałym sprzętem.
Według najnowszych szacunków Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Ukrainy, opublikowanych 31 stycznia, Rosja straciła 379 tys. żołnierzy. Ukraińskie szacunki zazwyczaj przewyższały te przedstawiane przez inne rządy i ośrodki analityczne, ale amerykańskie dane, udostępnione prasie w grudniu 2023 r., nie są dalekie od tej liczby.
„Wall Street Journal” i „The New York Times” poinformowały w grudniu 2023 r., że według danych amerykańskiego wywiadu, udostępnionych Kongresowi, od początku inwazji zginęło lub zostało rannych 315 tys. rosyjskich żołnierzy, co stanowi 87 proc. ich przedwojennych sił.
Joris Van Bladel, współpracownik Instytutu Egmont w Brukseli, powiedział „Newsweekowi”, że na podstawie jego badań dotyczących rosyjskiej strony konfliktu, liczba ofiar wyniosła ok. 320 tys. — jedna czwarta to zabici w akcji (KIA), a pozostałe trzy czwarte to ranni w akcji (WIA).
Daje to ok. 80 tys. zabitych i 240 tys. rannych, wśród nich są również ofiary z grup najemników, takich jak Grupa Wagnera. Bladel, ekspert w dziedzinie rosyjskiej kultury wojskowej i strategicznej, powiedział, że pozostaje jeszcze „bardziej kluczowe pytanie dotyczące tego, jak rosyjskie siły zbrojne radzą sobie z liczeniem osób sklasyfikowanych jako KIA”.
— Wciąż jest tak, jak w poprzednich wojnach, np. w Afganistanie, że wojsko dostarcza niewłaściwe ciała rodzinom — powiedział Bladel. — Jeszcze większe pytania budzi zarządzanie przypadkami WIA, czyli rannych w akcji. Kluczowe kwestie obejmują oszacowanie, ilu z nich może powrócić na linię frontu, obciążenie medycznej linii logistycznej, wpływ na determinację Rosji do kontynuowania walki.
Mark Cancian, emerytowany pułkownik piechoty morskiej USA i starszy doradca w Centrum Studiów Strategicznych i Międzynarodowych, powiedział „Newsweekowi”, że nie da się oszacować liczby ofiar.
— Nie sądzę, aby istniały naprawdę dobre niezależne szacunki ofiar — powiedział Cancian. — Od czasu do czasu pojawiają się jakieś dane pochodzące od wywiadów USA i Wielkiej Brytanii, ale nie widziałem jeszcze naprawdę wiarygodnych szacunków.
Jakie są straty Ukrainy?
Pomimo nieujawnienia całkowitej liczby żołnierzy, Rosja oszacowała na początku tego miesiąca, że Ukraina straciła 215 tys. żołnierzy w 2023 r.
— Grupy rosyjskich żołnierzy metodycznie zmniejszają potencjał bojowy Sił Zbrojnych Ukrainy — powiedział Szojgu podczas telekonferencji z kierownictwem rosyjskiego wojska, według państwowej agencji informacyjnej Tass.
— W ciągu ostatniego roku straty wroga przekroczyły 215 tys. ludzi i 28 tys. sztuk broni — dodał Szojgu.
Ukraińskie wojsko nie ujawniło, ilu jego żołnierzy zginęło, choć pojawiły się apele, by rząd to zrobił. Według styczniowego artykułu „Kyiv Post” lider partii rządzącej w Ukrainie Dawid Arachamia poprosił o to prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, uważając, że liczba ta jest „znacznie mniejsza” niż 100 tys., która jest szeroko rozpowszechniona w kraju.
Agencja Reuters poinformowała w grudniu, że wysiłki ukraińskiej grupy obywatelskiej mające na celu rejestrowanie zgonów w walkach i poza nimi doprowadziły do potwierdzenia 24,5 tys. zgonów.
— Oczywiście to nie jest ostateczna liczba zabitych, ale według naszej oceny jest to nie mniej niż 70 proc. wszystkich ofiar. Oznacza to, że rzeczywista liczba zabitych w sytuacjach bojowych i niebojowych wynosi ponad 30 tys. osób — napisali autorzy.
Stosując współczynnik 1:3 zabitych do rannych, autorzy oszacowali, że rannych zostało nawet 100 tys. żołnierzy.
W sierpniu 2023 r. anonimowi urzędnicy amerykańscy podzielili się szacunkami dotyczącymi zabitych lub rannych Ukraińców z reporterami „The New York Times”. Zastrzegając, że liczby są trudne do oszacowania, powiedzieli, że ukraińskie straty są bliskie 70 tys. zabitych i 100-120 tys. rannych.
Brak ujawnienia informacji i zaniżanie liczby po obu stronach sprawiły, że uzyskanie weryfikowalnej i dokładnej liczby jest prawie niemożliwe.
Dokument Uniwersytetu Stanforda z 2023 r., oparty na ponad 4600 raportach o stratach wojskowych i cywilnych, dostarczył dowodów na to, że chociaż Rosja poniosła większe straty osobowe i prawdopodobnie poniosła wyższy stosunek ofiar śmiertelnych do ofiar, obie strony przeszacowały straty przeciwnika, a rosyjskie źródła nie doszacowały swoich ofiar.
Ofiary cywilne
Bardziej wiarygodne są dane dotyczące ofiar śmiertelnych i rannych wśród ludności cywilnej.
Do 23 stycznia 2024 r. Misja ONZ ds. Monitorowania Praw Człowieka w Ukrainie odnotowała 29, tys. ofiar cywilnych w Ukrainie, w tym 10 tys. zabitych i 19 tys. rannych od czasu inwazji Rosji 24 lutego 2022 r.
Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka stwierdziło jednak, że liczby te mogą być znacznie wyższe, a doniesienia „szczególnie z niektórych miejsc i z okresu bezpośrednio po 24 lutego 2022 r.” wciąż czekają na potwierdzenie.
Liczba rosyjskich ofiar cywilnych jest znacznie mniejsza, ale „The Moscow Times” poinformował w sierpniu 2023 r., że od czasu inwazji na rosyjskiej ziemi zginęło 79 cywilów, większość w regionie Biełgorodu graniczącym z Ukrainą, gdzie zginęło 48 osób.
Tekst opublikowany w amerykańskiej edycji „Newsweeka”. Tytuł, lead i skróty od redakcji „Newsweek Polska”.
