Pewność siebie nie istnieje w oderwaniu od wartości, które są twoimi priorytetami w życiu. To, co uważasz za ważne i słuszne, wpływa na to, jak postrzegasz siebie, jakie decyzje podejmujesz i na ile czujesz się pewnie w swoich działaniach. Publikujemy fragment książki „Jak budować pewność siebie” autorstwa Elżbiety Grabarczyk-Ponimasz.
Hierarchia wartości a pewność siebie
Hierarchia wartości stanowi swoisty kompas. To ona mówi, co ma dla ciebie znaczenie, co uznajesz za sukces, a co za porażkę. Kiedy jest spójna z twoimi przekonaniami i działaniami, wzmacnia pewność siebie. Jeśli jednak wartości, którymi się kierujesz, stoją w sprzeczności z twoimi potrzebami lub są narzucone z zewnątrz, mogą stać się źródłem niepewności, wątpliwości i frustracji.
To zrozumiałe, że spójność między wartościami a działaniem wzmacnia pewność siebie. Osoba, której działania są zgodne z tym, co uważa za ważne, czuje się pewniej, bo nie musi nieustannie podważać czy kwestionować swoich wyborów. Jeśli dla kogoś kluczową wartością jest rozwój, to każda nowa umiejętność będzie wzmacniała jego pewność siebie, a niepowodzenie stanie się naturalnym elementem procesu nauki, a nie dowodem na brak kompetencji. Z kolei jeśli ktoś czuje, że żyje wbrew własnym wartościom (bo na przykład ceni autentyczność, ale ciągle dostosowuje się do oczekiwań innych), będzie nieustannie przeżywać wewnętrzny konflikt, co osłabi jego pewność siebie.
Nie zawsze jednak wartości, którymi się kierujesz, są naprawdę twoje. Często przejmuje się je od rodziny oraz społeczeństwa, mogą też wywodzić się z kultury. Jeśli ktoś wyrośnie w narzuconym przez rodziców przekonaniu, że wartością jest tylko „bycie najlepszym”, ale nie jest w stanie sprostać temu wymaganiu, to każdy błąd będzie niszczył jego pewność siebie. Tak jak R.C., którego historię miałeś okazję poznać.
ZŁOTA MYŚL
„Odwaga bycia szczęśliwym obejmuje też odwagę bycia nielubianym. Kiedy zdobędziesz się na taką śmiałość, wszystkie relacje międzyludzkie przestaną być dla ciebie ciężarem”.
Ichirō Kishimi1
Jeśli czujesz presję, by być „najlepszym”, „idealnym” czy „zawsze dostosowanym”, warto zadać sobie pytanie: czy to naprawdę moja wartość i priorytet, czy coś, czego oczekuje ode mnie otoczenie? Osoby, które kierują się wartościami wyłącznie narzuconymi z zewnątrz, często czują się niespełnione, nawet jeśli osiągają sukcesy. Brak spójności między tym, czego naprawdę chcą, a tym, co „powinny” robić, prowadzi do poczucia braku autentyczności, a to osłabia pewność siebie i bardzo niekorzystnie wpływa na poziom satysfakcji z codzienności.
Pewność siebie wzrasta i umacnia się, gdy wiesz, co jest dla ciebie ważne, i potrafisz podejmować decyzje zgodne z deklarowanymi wartościami. Gdy masz jasno określone priorytety, czujesz się bardziej zdecydowany i mniej podatny na wpływ opinii innych. Spójna hierarchia wartości pomaga ustalać priorytety i ograniczać wewnętrzny chaos. Jeśli ktoś ceni zdrowie psychiczne bardziej niż opinię otoczenia, nie będzie miał problemu, by odmówić nadgodzin w pracy czy brania sobie na głowę dodatkowych obowiązków. Jeśli dla kogoś najważniejsza jest niezależność, to nawet krytyka ze strony innych nie osłabi jego pewności siebie, bo on wie, że działa zgodnie z własnymi przekonaniami, prawda?
Niezgodność kilku wartości rodzi natomiast wewnętrzne konflikty i osłabia pewność siebie. Człowiek ceniący stabilizację, którego życie pełne jest ryzyka i niepewności, może czuć nieustanne napięcie i brak kontroli, co wpływa niekorzystnie na jego samoocenę. Podobnie jeśli ktoś ceni rodzinę, ale jego codzienność podporządkowana jest wyłącznie pracy, może czuć, że zawodzi bliskich, co również podkopuje pewność siebie i powoduje, że jego obraz siebie nie budzi w nim samym sympatii.
ZŁOTA MYŚL
„Podążaj za trzema rzeczami: szacunkiem dla innych ludzi, szacunkiem dla siebie oraz odpowiedzialnością za wszystkie swoje czyny”.
Dalajlama2
Budowanie pewności siebie nie polega więc tylko na „wierzeniu w siebie”, ale na świadomym określeniu, co jest dla ciebie ważne, i działaniu w zgodzie z tymi wartościami. To twoje zasady stanowią fundament stabilności i poczucia własnej wartości. Im częściej będziesz robić rzeczy, które są zgodne z twoimi wartościami, tym bardziej wzrośnie twoja pewność siebie. Warto być jednak otwartym na zmiany w hierarchii wartości. Wartości i cele mogą się zmieniać wraz z doświadczeniem. Jeśli coś, co było dla ciebie ważne kilka lat temu, dziś już cię nie motywuje, warto się zastanowić, czy nie czas na nowo przyjrzeć się swoim priorytetom.
Fragment książki „Jak budować pewność siebie” autorstwa Elżbiety Grabarczyk-Ponimasz wydanej przez Wydawnictwo RM. Tytuł, lead i skróty od redakcji „Newsweeka”.