Jaka jest Marta Nawrocka? „Przybrała pozę Świętej Matki Narodu””

— Pracowała w Krajowej Administracji Skarbowej, a to jest instytucja, której funkcjonariusze raczej nie chwalą się tym, co robią — dodaje kolejny.

KAS też nie odpowiada na pytania o przebieg kariery Marty Nawrockiej i akcje, w których brała udział. Wiadomo więc tylko tyle, ile napisano w oficjalnym biogramie na stronie prezydent.pl: przepracowała w skarbówce 18 lat, zajmowała się kontrolą przemysłu naftowego, spirytusowego i zwalczaniem nielegalnego hazardu.

I jeszcze to, co sama opowiada przy różnych okazjach: że jest wysportowana (z biało-czerwoną flagą w ręku wbiegła na Giewont), że kocha tańczyć (przez kilka lat chodziła do szkoły baletowej w Gdańsku) i zawsze znajduje czas na ulubione rolki. Ma starszego brata i dużo zawdzięcza swoim babciom, które zajmowały się nią, kiedy była dzieckiem, a potem opiekowały się także jej dziećmi. I że po przeprowadzce do Warszawy nadal sama pierze i często gotuje dla rodziny. Bo ta rodzina jest dla niej wszystkim. „Bez niej nie byłoby mnie” — deklaruje.

Ani słowa za dużo

— Oficjalna wersja jest właśnie taka: fajna, miła, ciężko pracująca osoba, która na dodatek wychowuje trójkę dzieci. Ostoja Karola. Nawroccy konsekwentnie trzymają się tej wersji. Od nich nigdy żadne rzeczy nie wyciekają, pełna dyskrecja. I to od samego początku pracy Nawrockiego w Instytucie Pamięci Narodowej, potem w Muzeum II Wojny Światowej i znowu w IPN. Oboje byli przewidujący, unikali sytuacji, które można by przeciwko nim wykorzystać. To pomagało Nawrockiemu piąć się po kolejnych szczeblach kariery — mówi człowiek mocno osadzony w prawicowej polityce.

Uważa, że to duży sukces prezydenta: ma żonę, która jest wobec niego stuprocentowo lojalna. — O ile wokół niego zawsze było sporo kontrowersji od czasu, gdy zastąpił prof. Pawła Machcewicza w Muzeum II Wojny Światowej i zaczął dokonywać tam kontrowersyjnych zmian, o tyle media nigdy nie poruszały tematu żony. Słyszę o niej tylko same peany i to również od ludzi, którzy mają inne poglądy niż Nawrocki — mówi. Sam podsumowuje Martę Nawrocką tak: miła, kompetentna osoba, która nie powie ani jednego słowa za dużo.

Chwalił ją też prezes Jarosław Kaczyński. Mówił, że ma silny atut: „piękną opowieść o rodzinie”. Tę opowieść wielokrotnie wykorzystywano w kampanii prezydenckiej, najważniejszy był w niej wątek Daniela, syna Marty z pierwszego związku. Urodziła go, mając zaledwie 17 lat.

Nastoletnia mama poznała przyszłego męża, który był wtedy studentem historii i ultrasem Lechii Gdańsk. Szybko się pobrali, a Karol Nawrocki przysposobił chłopca i dał mu nazwisko. — Kocha go, wychował go na porządnego człowieka — twierdzi dawny znajomy.

W biogramie Nawrockiej jest jeszcze informacja, że studiowała na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego. Próbuję się dowiedzieć, czy skończyła uczelnię i o czym pisała pracę magisterską, ale ani służby prasowe pałacu prezydenckiego, ani sekretariat wydziału prawa na UG nie odpowiadają.

Kątem u teściowej

O wiele rozmowniejsi są mieszkańcy robotniczej dzielnicy Siedlce. Tam Marta jest tą miłą dziewczyną, która wyszła za chłopaka stąd, Karola. I przez kilka lat, zanim kupili własne mieszkanie kilometr dalej, mieszkała u jego mamy: ona z mężem i małym synkiem z poprzedniego związku w jednym pokoju, a w drugim starsza pani Nawrocka z siostrą Karola Niną. Ludzie wciąż pamiętają, że kiedy Marta jeździła po okolicy rowerem z koszykiem na zakupy, zawsze pomachała im ręką.

Na Siedlcach jest kawiarnia Caffe Aktywni, która zatrudnia młode osoby z niepełnosprawnościami. Serwują kawę, herbatę i domowe ciasta. Jak wynika z oficjalnej biografii, Nawrocka od lat wspiera Fundację Świat Wrażliwy, która prowadzi kawiarnię. — To prawda — mówi Jolanta Rychlik, szefowa fundacji. Wspólnie organizowały w dzielnicy festyny, wydarzenia sportowe i kulturalne. — Marta Nawrocka jest otwartą, mądrą, wrażliwą kobietą. Zawsze powtarza, że jeśli uda się pomóc choć jednej osobie, to już jest wielki sukces — tłumaczy Rychlik. Odpowiedzi wysyła mailem i upewnia się, że będą ­autoryzowane.

Co do Karola Nawrockiego zdania na Siedlcach są podzielone. Jedni opowiadają, że był zakapiorem, którego sąsiedzi się bali, a drudzy są z niego dumni. Mówią, że był grzeczny, zawsze się kłaniał. Po śmierci ojca przejął jego obowiązki. — Czuł się odpowiedzialny za młodszą siostrę i za mamę, która była introligatorką i nie zarabiała fortuny. Karol już wtedy uprawiał boks i grał w piłkę nożną, więc zgłosił się do pracy w ochronie. To tam poznał różnych wytatuowanych łobuzów i bandytów. I gdzie mu kazano stać na bramce, tam stał, na przykład w Grand Hotelu. Zarabiał pieniądze i przynosił matce. A jednocześnie studiował, potem zrobił doktorat, udzielał się społecznie, był u nas w dzielnicy radnym. Zresztą oboje z Martą dużo rzeczy robili społecznie. To są zaangażowani katolicy, żyją zgodnie z tym, co mówi Kościół — tłumaczy z przejęciem starszy mężczyzna, który twierdzi, że zna rodzinę Nawrockich od lat. Przekonuje, że te wszystkie okropne rzeczy, jakie mówią o prezydencie, to bzdura.

— Wie pani, jaki jest Gdańsk, to kolebka PO. Dlatego ­robili wszystko, by Karola zdeprecjonować — mówi. Kiedy pytam o słynną kawalerkę pana Jerzego, irytuje się, nie wolno wierzyć w plotki. Pana Jerzego znał, to był pijak, ludzkie dno. — Siedział przy sklepie spożywczym i wołał, by mu piwo kupować. A Karol z dobrego serca chciał mu pomóc — tłumaczy.

Musiała wiedzieć

Opinie na temat intencji Nawrockiego rozkładają się zgodnie z poglądami politycznymi, ale pewne jest jedno: w 2011 r. pomógł Jerzemu Ż. wykupić 28-metrowe mieszkanie od miasta Gdańsk z 90-procentową bonifikatą. Mieszkanie zostało wycenione na 120 tys. zł, więc do wykupienia wystarczyło 12 tys. Nawrocki osobiście wpłacił całą sumę w banku. Kiedy Jerzy Ż. był już formalnym właścicielem kawalerki, Karol i Marta Nawroccy podpisali z nim umowę przedwstępną na jej zakup. Ustanowili się również pełnomocnikami staruszka.

Kiedy minął pięcioletni okres, w którym nie można było sprzedać mieszkania bez utraty bonifikaty, sfinalizowali operację, podpisując u notariusza umowę sami ze sobą: z jednej strony jako kupcy, a z drugiej sprzedający, działający w imieniu Jerzego Ż. W akcie notarialnym wpisano, że zapłacili za mieszkanie 120 tys. zł, ale dociskany przez dziennikarzy w czasie kampanii wyborczej Karol Nawrocki przyznał, że pieniędzy nie przekazał jednorazowo, lecz wypłacał je w ratach, przez ostatnie kilkanaście lat. W ten sposób — tłumaczył — pomagał schorowanemu człowiekowi.

Zupełnie inną historię opowiedziała dziennikarzom Onetu opiekunka pana Jerzego z ramienia opieki społecznej: żył w nędzy, bez prądu i ogrzewania. A Nawroccy, mimo że przejęli jego mieszkanie, wcale się nim nie interesowali. Opiekunka twierdziła, że napisała maila do Muzeum II Wojny Światowej, którym kierował wtedy Nawrocki, alarmując, że w środku zimy senior żyje w wychłodzonym i ciemnym mieszkaniu. Odpowiedzi nie dostała.

— Pana Karola czasem widziałam, ale pani Marty nie — mówi kobieta, która wychodzi z klatki dwupiętrowego bloku, w którym na poddaszu mieszkał pan Jerzy, na zastawione samochodami podwórko. Więcej nie powie, za dużo już było zamieszania wokół tej sprawy.

— Rodzinny dom Nawrockiego jest tuż za rogiem. Nawet jeżeli on sam był tak bardzo zajęty pracą w Warszawie, że nie mógł pomagać panu Jerzemu, mógł o to poprosić siostrę czy matkę. Albo żonę, która przecież musiała o wszystkim wiedzieć, skoro podpisywała się na dokumentach — dodaje osoba, która zna pana Jerzego. Pamięta, że zanim zaczął cierpieć na demencję, starał się dbać o mieszkanie. Było biedne, ale wysprzątane, on sam też czyściutki, choć nawet nie miał pralki.

Mężczyzna trafił w końcu do domu pomocy społecznej, a Karol Nawrocki dowiedział się o tym dopiero od dziennikarzy. Miasto Gdańsk zapowiedziało wtedy, że będzie się domagać od niego zwrotu kosztów pobytu pana Jerzego w DPS. To prawie 100 tys. zł rocznie.

Kiedy pytam o to rzecznika prasowego prezydenta miasta, Daniel Stenzel odpowiada, że nic się nie zmieniło od czasu, gdy Polacy dowiedzieli się o całej sprawie. Upewniam się, czy to oznacza, że miasto nie zażądało zwrotu pieniędzy za utrzymanie pana Jerzego, czy jednak zażądało, ale ich nie dostało?

— Tak, wysłaliśmy informację o pobycie, kosztach i zapytanie o chęć współfinansowania, wraz ze standardowym wzorem umowy — odpowiada rzecznik.

— Rozumiem, że odpowiedzi nie było? — dopytuję.

— Tak, tak — potwierdza Daniel Stenzel.

Granice lojalności

Pytam Martę Nawrocką, czy uważa, że sprawa kawalerki pana Jerzego została ostatecznie wyjaśniona. Za radą Żakliny Skowrońskiej, która jest odpowiedzialna za wizerunek pierwszej damy i jej kontakty z mediami, wysyłam pytania mailem. Nie dostaję odpowiedzi. Nie dowiem się więc, co była funkcjonariuszka KAS, która zwalczała przestępczość, czuła, widząc męża na zdjęciach w towarzystwie osób z gdańskiego półświatka. Czy w domu toczyły się na ten temat rozmowy? Czy jej lojalność wobec męża ma granice? Czy jest sytuacja, w której powiedziałaby publicznie: „z tym się nie zgadzam”? Nie wiadomo również, czy żona prezydenta uważa, że powinna zabierać głos w sprawach dotyczących praw kobiet.

Pewne jest natomiast, że z powodzeniem realizuje misję ocieplania wizerunku męża, mocno nadszarpniętego sprawą kawalerki, ale także doniesieniami o udziale w kibolskich ustawkach. — Paradoksalnie podczas kampanii wyborczej większość zagrożeń dla wizerunku Nawrockich została zneutralizowana. A w Polsce swoi i tak wszystko wybaczą, a inni będą krzyczeć, nawet kiedy to nie ma znaczenia — mówi osoba z otoczenia pałacu prezydenckiego.

Po wyborczym zwycięstwie męża Marta Nawrocka poinformowała, że przechodzi na mundurową emeryturę. Błyskotliwej kariery nie zrobiła. Dlaczego? Służby prasowe pałacu prezydenckiego nie odpowiadają na to pytanie.

— Pani Marta przed odejściem z KAS pełniła służbę w stopniu rachmistrza. Może to dziwić, biorąc pod uwagę jej 18-letnie doświadczenie i obszar, w którym pełniła służbę. Wynika to z opóźnień awansowych, jakie są w Służbie Celno-Skarbowej — mówi Joanna Krzyżanowska ze Związkowej Alternatywy w Krajowej Administracji Skarbowej.

Była na każde zawołanie

Wokół pracy Nawrockiej w KAS krąży wiele plotek. W szczycie kampanii na platformie X pojawił się wpis, z którego wynikało, że w 2020 r. umorzyła śledztwo w sprawie przemytu papierosów i alkoholu znanemu bandycie z Gdańska. Kiedy rozpętała się dyskusja, zaprotestowała Agata Jagodzińska, przewodnicząca Związkowej Alternatywy w KAS. Napisała, że to ordynarny fake news.

— Śledztwa umarza prokuratura, a ewentualne kontrole celno­‑skarbowe naczelnik urzędu, a nie funkcjonariusz w stopniu rachmistrza jak pani prezydentowa — tłumaczy dziś Jagodzińska. — Marta Nawrocka zajmowała się zwalczaniem handlu nielegalnymi towarami i kontrolowaniem salonów gier z automatami. Zatrzymywała przemytników, stawiała im zarzuty za przestępstwa skarbowe, nieraz musiała siłowo wchodzić do jakiegoś lokalu, stosować środki przymusu bezpośredniego — mówi działaczka związkowa.

Zirytował ją komentarz w mediach społecznościowych, z którego wynikało, że prezydentowa to słodka dziunia. — Jak można tak powiedzieć o kobiecie, która mając małe dziecko, dostała się do Służby Celno-Skarbowej i to do takiego działu, gdzie czasem trzeba w nocy wstawać, żeby jechać na realizację, zająć automaty do gry. Funkcjonariusze tacy jak ona są wyszkoleni z obsługi broni, walk wręcz oraz samoobrony. To nie jest dziunia, tylko kobieta, która ogarniała dom i służbę, była na każde zawołanie i realizowała czasem niebezpieczne zadania — mówi Agata Jagodzińska.

Nie chce natomiast oceniać tego, co Marta Nawrocka wiedziała o kawalerce pana Jerzego oraz jakie dokumenty podpisała i dlaczego. — Musiałabym zapoznać się z dokumentami, bo na ten moment można bazować tylko na doniesieniach medialnych — mówi przewodnicząca związku.

Joanna Krzyżanowska dodaje, że weryfikacja kandydatów do służby jest surowa: są sprawdzani w ewidencjach, rejestrach i kartotekach m.in. policji czy Straży Granicznej. Funkcjonariusze muszą też dostać tzw. poświadczenie bezpieczeństwa, czyli dokument upoważniający do pracy z materiałami tajnymi, ściśle tajnymi i poufnymi. W tym celu wypełniają szczegółową ankietę bezpieczeństwa. — Co roku składamy oświadczenia majątkowe, a co dwa lata podlegamy ocenie okresowej. Jest u nas biuro inspekcji wewnętrznej, tak samo jak w policji. Więc gdyby były jakieś wątpliwości dotyczące przestrzeni zawodowej pani Marty, zostałyby sprawdzone. Sam fakt przyjęcia do służby nie oznacza dowolności działania: system przewiduje stałe mechanizmy kontroli i weryfikacji — tłumaczy.

Ideał kobiety prawicy

Jak Marta Nawrocka radzi sobie w roli pierwszej damy? — Jest wycofana i przestraszona — mówi osoba, która widziała ją podczas oficjalnych spotkań. Odniosła wrażenie, że wolałaby nie brać w nich udziału, nie wie, jak się zachować. I nie ma wokół siebie ludzi, którzy mogliby jej doradzić.

— Jej podporą jest Żaklina Skowrońska, dziennikarka TVP Info w czasach PiS. To fajna dziewczyna, chociaż stoi też za jej niezbyt trafionymi poradami stylistycznymi — tłumaczy osoba, która zna kulisy pałacu prezydenckiego.

Parę prezydencką widzi tak: on aktywny, ona cicha. On z przodu, ona kilka kroków z tyłu. — Teraz bardzo się starają wypchnąć ją do przodu, bo Marta Nawrocka to wręcz ideał nowej kobiety prawicy. Mądra, ambitna, z wzorową rodziną. Agata Duda mało mówiła, ale jak już się odzywała, to w takim dominującym stylu. A Nawrocka przybrała pozę Świętej Matki Narodu. Na razie to działa, przynajmniej na swoich — mówi.

— Nie ma sensu naśladowanie poprzedniczek, trzeba być po prostu sobą. I myślę, że w porównaniu zwłaszcza z Agatą Kornhauser-Dudą ona wydaje się bardziej autentyczna, spontaniczna i swojska. I to ludziom może się podobać — uważa Sergiusz Trzeciak, ekspert ds. marketingu politycznego, autor książki „Drzewo kampanii wyborczej 2.0, czyli jak wygrać wybory”.

Zaskoczyła tylko raz, gdy latem ubiegłego roku spotkała się w Tarnobrzegu z kobiecymi drużynami piłki nożnej, a potem wystąpiła w spocie promocyjnym przygotowanym przez PZPN. Razem z Ewą Pajor, napastniczką Barcelony, i Robertem Lewandowskim przekonywała, że zorganizowanie w Polsce kobiecych mistrzostw Europy w piłce nożnej w 2029 r. byłoby inspiracją dla tysięcy dziewczynek. Wzbudziła powszechne uznanie, nawet konserwatyści nie protestowali.

— Sport jest bezpiecznym tematem, w który można się angażować. Zwłaszcza że pani Nawrocka będzie pewnie chciała odkleić się od tematów polaryzujących opinię publiczną i zająć się takimi neutralnymi politycznie. Powinna nadal wspierać męża, ale budować własny wizerunek — mówi Sergiusz Trzeciak.

Murem za mężem

Nawrocka zarejestrowała już Fundację Pierwszej Damy Blisko Ludzkich Spraw i ogłosiła, że będzie się zajmować m.in. walką z hejtem i przemocą w internecie. Ale kiedy w styczniu 132 ekspertów zaapelowało do niej o interwencję u małżonka i poparcie ustawy wprowadzającej przepisy unijnego Aktu o usługach cyfrowych (DSA), odpowiedziała wymijająco. Najpierw przyznała, że jej rodzina wiele razy mierzyła się z hejtem, a potem wyjaśniła, że ocena przedkładanych prezydentowi aktów prawnych nie leży w jej kompetencjach. Ten, za którym nie chciała się wstawić, umożliwiałby blokowanie w mediach społecznościowych treści zawierających m.in. mowę nienawiści i groźby karalne. Prezydent Nawrocki go zawetował.

— Mnie się wydaje, że ona tęskni za pracą, którą miała. Powiedziała mi, że lubiła wstawać o czwartej rano, zakładać kominiarkę, brać pistolet i wychodzić na akcje — opowiada Wiktor Słojkowski, który zrobił z Martą Nawrocką wywiad dla magazynu „Viva!”. Odniósł wrażenie, że to fajna osoba, bezproblemowa. — Kilka razy podkreślała, że jeżeli ktoś będzie mówił źle o jej mężu, stanie za nim murem. Jest bardzo dumna z tego, że stworzyła rodzinę — mówi dziennikarz. — Normalna laska, którą życie postawiło w dziwnej sytuacji, a ona próbuje się w niej odnaleźć.