Sałata jest rośliną z rodziny astrowatych. Wyróżnia się kilkadziesiąt jej jadalnych odmian. Spośród najpopularniejszych należy wymienić sałatę masłową, sałatę lodową, ale także rzymską czy endywię. Ze względu na kształt liści i główki wyróżnia się:
- sałatę liściową – cechuje się luźnymi liśćmi niezbijającymi się w główki. Możesz znaleźć odmiany o pierzastych, dębowych czy listkowych liściach;
- sałata głowiasta – zwija się w wyraźnie zaznaczone główki bardziej lub mniej zbite. Liście mają nieregularny kształt i zróżnicowany brzeg. Przykładem może być sałata krucha i masłowa;
- sałata rzymska – ma luźnie zwiniętą główkę o wydłużonym kształcie. Jej liście są sztywne i mają wyraźnie zaznaczony nerw;
- sałata łodygowa – ma długą soczystą łodygę zakończoną wydłużonymi liśćmi.
Uprawa sałaty jest prosta i nieskomplikowana. Roślina szybko daje plony, dlatego sadzi się ją jako przedplon i poplon. Ceniona jest nie tylko jako składnik sałatek i kanapek, ale także jako zdrowy składnik urozmaiconej diety. Pomimo niskiej kaloryczności zawiera wiele witamin i składników odżywczych takich jak: żelazo, wapń, potas, magnez czy witaminy E, C, P i z grupy B. Ponadto zawiera sporo błonnika, dzięki czemu jest ceniona przez osoby odchudzające się.
Sałata ma krótki czas wegetacji i szybko rośnie. Pierwsze plony można już zbierać po 8. tygodniach od zasiania. Sałata jest jedną z cenniejszych nowalijek, które zwiastują wiosnę i pełne witamin talerze tak opustoszałe na przednówku. Aby cieszyć się jej smakiem wczesną wiosną, warto siać sałatę na rozsady. Dzięki temu sadzonki możesz przygotować już w połowie lutego.
Jak siać sałatę? To bardzo proste. Przygotuj małe doniczki, mini szklarnię lub podłużne doniczki balkonowe. Nasiona sałaty rozrzuć na powierzchni ziemi do warzyw lub na rozsady i przykryj cienką warstwą ziemi. Najlepiej, aby siać ją dość luźno, ponieważ ułatwia to następny etap, czyli pikowanie sałaty.
Kiedy pikować sałatę? Najlepiej robić to po dwóch tygodniach, kiedy roślina wypuści dwa liście. Ostrożnie przenieś młode siewki do pojedynczych doniczek o większych rozmiarach. Sadzonkom w pierwszym etapie rozwoju należy dostarczyć dużo światła.
Dobrym pomysłem jest także uprawa sałaty w tunelu nieogrzewanym, foliowym. Wówczas omijasz etap pikowania i przenoszenia sadzonek do gruntu. Z sianiem sałaty do foli należy jednak poczekać, aby pogoda na zewnątrz nieco się ociepliła i ustabilizowała. Kiedy siać sałatę pod folię? Najlepiej na przełomie marca i kwietnia.
Nasiona sałaty należy rozrzucić na glebie w odstępach około 20 cm. Po pierwszych wschodach, jeśli zauważysz, że sadzonki rosną zbyt gęsto, można je poprzerywać. Uprawa sałaty w tunelu foliowym ma wiele zalet. Można ją wysiewać do gruntu wcześniej, ponieważ folia chroni roślinę przed przymrozkami. Jednocześnie można dostarczyć sałacie dużą ilość rozproszonego światła.
Warto jednak pamiętać, aby zapewnić sałacie odpowiednią glebę. Najlepiej rośnie w ziemi próchniczej, przepuszczalnej o pH 6-7. Sałaty raczej się nie nawozi, dlatego warto wzbogacić glebę kompostem jeszcze przed jej zasianiem.
Sałatę można siać wprost do gruntu na grządki warzywne lub sadzić ją z rozsady. Jako przedplon można siać ją już w połowie kwietnia. Kiedy sadzić sałatę do gruntu z rozsady? Najlepiej zrobić to w drugiej połowie marca. Warto zachować odległość pomiędzy kolejnymi rozsadami ok. 25 cm. Wczesnowiosenne odmiany sałaty dobrze jest przykryć agrowłókniną, aby ochronić je przed okresowymi przymrozkami.
Jak sadzić sałatę? Roślina ta świetnie sprawdza się w uprawie współrzędnej i można ją sadzić niemal obok każdego warzywa, dzięki czemu wypełnia przestrzeń między grządkami. Lepiej nie sadzić jej obok pasternaku czy pietruszki. Sałata ma płytki system korzeniowy i małe wymagania glebowe, dzięki czemu nie musisz przejmować się tak mocno zasadami płodozmianu. Dobrze sadzić ją po warzywach, które zakorzeniają się głęboko.
Lato nie jest najlepszym czasem na sadzenie sałaty. Zbyt duża temperatura i długi czas nasłonecznienia, sprzyja kwitnięciu. Wówczas liście stają się pomarszczone i gorzkie. Jeśli nie zdążyłeś zasiać sałaty na wiosnę, możesz to zrobić jesienią. Wiele odmian w tym np. popularna roszponka jest odporna na niską temperaturę. Późne odmiany sałaty zawiązują także większe główki, dlatego należy pamiętać, aby zachować między nimi większą przestrzeń – nawet 40 cm.
Sałata jest wdzięcznym warzywem także w uprawie doniczkowej. Można ją hodować na wewnętrznych parapetach dobrze nasłonecznionych okien lub na balkonie. Uprawa sałaty w doniczce jest prosta i nie wymaga dużego doświadczenia. Najważniejsze jest, aby zapewnić roślinie odpowiednią ilość wody, ponieważ regulacja wilgotności podłoża właśnie w doniczce jest największym wyzwaniem. Ze względu na płytki system korzeniowy sałatę należy podlewać regularnie i niezbyt obficie.
Jak sadzić sałatę w doniczce? Można ją wysiewać od razu do docelowych doniczek nawet w połowie lutego. Jeśli jednak planujesz uprawę sałaty na balkonie w większych donicach, lepiej wcześniej przygotować rozsadę.
Pierwsze liście sałaty można zbierać już po 8. tygodniach od siewu. Niezależnie od odmiany roślina początkowo wypuszcza luźne liście, a dopiero później zawiązuje ewentualne główki. Sałata najlepiej smakuje świeżo zerwana, dlatego warto ją zbierać na bieżąco. Ile rośnie sałata? Całe główki sałaty można zbierać już w połowie maja, jeśli sadzona była z rozsady lub w połowie czerwca, kiedy wysiewano ją wprost do gruntu.
Sałatę najlepiej zbierać, kiedy jej liście są jędrne i sztywne, a takie zachowuje rano lub późnym popołudniem. W czasie dnia nadmiar słońca i wyższa temperatura powodują wiotczenie sałaty, co wpływa na jej smak i trudniejsze przechowywanie w lodówce.
Przeczytaj także:
Kalendarz biodynamiczny 2024 dla działkowców. Kiedy siać i sadzić?
Tym ogrodem nie musisz się zajmować. Zbierasz tylko plony
Najładniejsze krzewy zimozielone. Ozdobią ogród o każdej porze roku
