Serial pod tytułem „posiedzenie aresztowe Ziobry” przeciąga się jak telenowela. Sąd najpierw odroczył posiedzenie z grudnia na styczeń, a następnie ze stycznia na luty. Wniosek prokuratury o trzy miesiące więzienia dla byłego ministra sprawiedliwości pozostaje nierozstrzygnięty. Kto w całej tej sytuacji wypada bardziej politycznie niekorzystnie? Ziobro czy prokuratura? Trudno powiedzieć, bo dobrze nie wypada żadna ze stron.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Ziobro tymczasem jest już w Budapeszcie, gdzie uzyskał azyl od rządu Viktora Orbána — co oznacza, że nawet jeśli sąd przychyli się do wniosku prokuratury o zastosowanie aresztu wobec Ziobry, to jeśli były minister sprawiedliwości nie stawi się nieopatrznie w Polsce, bardzo trudno go będzie wykonać. Chyba że Orbán przegra wybory w kwietniu — lider węgierskiej opozycji Péter Magyar zapowiada, że jako premier nie będzie chronił zbiegów przed polskim wymiarem sprawiedliwości.
Po co było w ogóle wnioskować o areszt?
Odroczenie sądu na pewno kupuje Ziobrze czas. Wydłuża okno w trakcie którego były minister sprawiedliwości i jego stronnicy mogą przekonywać opinię publiczną, że Ziobro jest niewinny, a zarzuty wobec niego są lipne. Część Polaków, nieorientujących się w tym, jak działa procedura sądowa, może uznać, że coś musi być na rzeczy, że gdyby prokuratura miała mocne papiery, to Ziobro byłby już w areszcie.
Tymczasem posiedzenie z czwartku odroczono, bo obrońcy Ziobry złożyli wniosek o wyłączenie z rozprawy mającej podjąć decyzję o zgodę na areszt Ziobry sędzi, argumentując to jej członkostwem w stowarzyszeniu Iustitia — sceptycznym wobec reform wymiaru sprawiedliwości Ziobry — oraz publicznie deklarowanym przez sędzię jednoznacznym stanowiskiem „w kwestii kierunków politycznych naszego klienta”. Sąd musi rozpatrzyć podobny wniosek, każdy oskarżony ma do niego prawo.
Jednocześnie fakt, że sprawa cały czas się przeciąga, a Ziobro znajduje się poza granicami kraju i najpewniej poza zasięgiem polskiego wymiaru sprawiedliwości, nie świadczy w oczach opinii publicznej najlepiej ani o skuteczności prokuratury, ani obiecującego rozliczenia rządu. Tym bardziej że pierwsze posiedzenie, z grudnia, trzeba było przesunąć, bo prokuratura omyłkowo nie dostarczyła sądowi części dokumentów.
Można też mieć wątpliwości, jaki był w ogóle sens występowania o areszt na trzy miesiące. Prokuratura uzasadnia swój wniosek obawą mataczenia i ucieczki zagranicę byłego ministra sprawiedliwości. Prokuratura od dawna prowadzi jednak śledztwo w sprawie nieprawidłowości w Funduszu Sprawiedliwości, miała dość czasu, by zebrać poważne dowody. Może więc być trudno zrozumieć opinii publicznej, co właściwie ma tu zmienić trzy miesiące aresztu dla byłego ministra. Co do ucieczki, to jak widzimy, Ziobro okazał się szybszy od tempa działania polskiego wymiaru sprawiedliwości. I w przypadku polityka chronionego immunitetem trudno wyobrazić sobie, by było inaczej.
Do tego dochodzi jeszcze problem niedawnej choroby Ziobry i polityczne kontrowersje wokół całej sprawy — co daje politykom PiS amunicję do stwierdzeń, że areszt nie ma uzasadnienia w postępowaniu prokuratorskim i jego jedynym celem jest „zemsta” na byłym ministrze. Poza twardym elektoratem PiS mało kto przekona się do tej narracji, ale u części obserwujących sprawę wyborców może ona zasiać wątpliwości.
Lepiej rozliczać wolniej, ale skuteczniej
Jak nie oceniać by decyzji o wniosku o areszt, to skoro już prokuratura go złożyła, to powinna być go w stanie doprowadzić skutecznie do pomyślnego dla siebie rozstrzygnięcia. To się jak na razie nie udało, Ziobro uciekł, a sąd drugie miesiąc nie jest w stanie wydać decyzji o tym, czy powinien trafić do aresztu, czy nie.
Ludzie oczekujący sprawnych, zdecydowanych rozliczeń będą rozczarowani takim przebiegiem sprawy, będą zadawać sobie pytania, o co właściwie chodzi. Czy prokuratura pod ministrem Żurkiem jednak nie zaczęła działać sprawnie i sobie nie radzi? A może opieszałość wynika z tego, że prokuratorzy boją się wykonać ruchu wobec do niedawna potężnego polityka, obawiając się jego zemsty? A może boją się sędziowie?
Wszystkie te pytania obciążają rząd, który w ostatnich miesiącach bardzo mocno zbudował się na rozliczeniach i rozbudził oczekiwania swoich zwolenników, że po przyjściu ministra Żurka ruszą one mocno do przodu. To rozbudzanie oczekiwań nie było do końca rozsądne, bo sprawy karne mają swoje tempo i swoją procedurę, oskarżeni mają swoje narzędzia do obrony — i nawet w imię słusznych rozliczeń z PiS nie można im ich odebrać. Sprawa Romanowskiego, który mógł uciec z kraju, bo prokuratura zlekceważyła fakt, że chroni go też immunitet Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, pokazuje, że lepiej rozliczać wolniej, ale skuteczniej.
Ziobro jest przy tym nieporównanie ważniejszą postacią niż Romanowski. To jeden z najbardziej wyrazistych symboli wszystkiego tego, co w lewicowych i liberalnych wyborcach budzi największy lęk w PiS. Afera Funduszu Sprawiedliwości była jedną z najbardziej bulwersujących afer z lat 2015-23. Jeśli Ziobry nie uda się pociągnąć do odpowiedzialności karnej, to poważnie utrudni to przedstawienie rozliczeń jako sukcesu w kampanii w 2027 r., bo wyborcy będą mieli wrażenie, że państwo okazało się skuteczne tylko wobec płotek, a wobec liderów PiS było bezradne.
Ziobro też sobie zaszkodził
Na szczęście dla rządu Ziobro w całej sprawie też zachowuje się tak jakby chciał sobie jak najbardziej zaszkodzić. Opinia publiczna widzi, że ucieka na Węgry, zanim sąd cokolwiek postanowił w sprawie jego aresztu, co naraża byłego ministra sprawiedliwości na zarzuty o tchórzostwo albo stawianie się ponad prawem. Były minister wybrał ucieczkę, zanim wyczerpał środki, jakie w postępowaniu karnym daje mu prawo — a przecież nie można wykluczyć, że sąd przychyliłby się do jego argumentów. Inni mający problemy z prawem politycy PiS bronią się przed sądami, tylko Ziobro stawia się ponad nimi, zamiast przed ich obliczem.
Dla przeważającej większości wyborców koalicji 15 października ucieczka Ziobry zostanie zinterpretowana jako przyznanie się do winy. Taką narracją podawać im będą zresztą politycy rządzącego obozu, podążając za premierem Tuskiem, który w czwartek powiedział: — Zbigniew Ziobro ucieka przed polskim sądem, a przyjmując azyl na Węgrzech, nieformalnie przyznał się do winy.
Także politycy PiS nieoficjalnie przyznają w rozmowach z mediami, że ucieczka Ziobry szkodzi im i ciągnie partię w dół.
Pytanie teraz co komu bardziej zaszkodzi: Ziobro sam sobie — i swojej partii — tym, że uciekł, czy prokuratura koalicji 15 października tym, że nie potrafiła temu zapobiec i doprowadzić sprawnie do pomyślnego dla siebie rozstrzygnięcia wniosku o areszt, a w dalszej perspektywie złożyć zdolny utrzymać się w sądzie akt oskarżenia.
