W sobotę w całej Polski Konfederacja i środowiska kibicowskie zorganizowały demonstracje przeciw migrantom. W kilkudziesięciu miastach wznoszono antyrządowe i antyemigranckie – a czasem otwarcie rasistowskie – okrzyki, często wulgarnym językiem.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
Organizując manifestacje, skrajna prawica idzie za ciosem: temat migracji udało się jej narzucić i zdominować – przy wydatnej pomocy PiS – już pod koniec czerwca, gdy przy granicy zaczęły pojawiać się „obywatelskie patrole” organizowane przez Roberta Bąkiewicza. „Patrole” zaczęły samowolnie wchodzić w rolę policji i straży granicznej, w tym zatrzymywać samochody do kontroli – wszystko po to, by chronić Polskę przed nielegalnymi migrantami, których mają nam podrzucać Niemcy.
W odpowiedzi na działania Ruchu Obrony Granic rząd wprowadził wyrywkowe kontrole na granicy z Niemcami i z Litwą. Od ponad miesiąca rząd nie jest jednak w stanie udzielić politycznej odpowiedzi na narastające antymigranckie wzmożenie.
Niebezpieczna radykalizacja
A jest ona potrzebna, choćby dlatego, że nastroje w kraju coraz bardziej się radykalizują. Widać to było doskonale w trakcie sobotnich demonstracji.
W Rzeszowie miejscowy europoseł Konfederacji Tomasz Buczek przekonywał, że żołnierze mają prawo do używania broni w obronie naszych granic i zachęcał uczestników do skandowania hasła: „Macie nasze pełne wsparcie. Jak potrzeba, to strzelajcie!”. W Białymstoku jeden z liderów Konfederacji, Krzysztof Bosak, przekonywał, że „bez zamknięcia Polski dla nielegalnej imigracji, bez rozpoczęcia akcji deportacyjnej, bez wyrzeczenia się poprawności politycznej” będziemy stawali się coraz mniej bezpiecznym krajem. W Toruniu drugi przywódca formacji, Sławomir Mentzen, przedstawił podobną receptę na bezpieczeństwo: „nie wpuszczać ludzi z Azji czy Afryki i wtedy jest bezpiecznie”. Dzień wcześniej poseł Konfederacji Konrad Berkowicz bronił ksenofobii jako „ważnego elementu naszej wspólnoty narodowej”: „Piętnowanie ksenofobii i wygaszenie tej postawy na Zachodzie doprowadziło do gwałtów i aktów terrorystycznych, dlatego trzeba pielęgnować ksenofobię”.
Polski portal X zalewają otwarcie rasistowskie treści dehumanizujące migrantów z Afryki, Bliskiego Wschodu i pozostałych części Azji, a nawet z Ameryki Łacińskiej. Histerię nakręcają politycy nie tylko Konfederacji, ale też PiS, w tym ci uchodzący za przedstawicieli umiarkowanego skrzydła tej partii, jak Jacek Sasin. Wrzucając zdjęcia osób ciemnoskórych na ulicach Polski i przedstawiający to jako dowód na „inwazję” dokonującą się z winy Tuska. Choć te osoby mogą nie tylko przebywać w Polsce legalnie, ale nawet być polskimi obywatelami.
Histeria z sieci przenosi się do rzeczywistości. Niedawno w Zamościu mieszkańcy zaczepiali i obrażali artystów, którzy odwiedzili miasto w ramach festiwalu Etnofolk, ludzie informowali straż miejską, że po rynku kręcą się migranci. W Chojnicach w woj. pomorskim mieszkaniec miasta zatrzymał się koło grupy cudzoziemców i zaczął ich obrażać. W jego samochodzie znaleziono przedmiot wyglądający jak broń palna. W Wałbrzychu pobito legalnie przebywającego w kraju Paragwajczyka, którego niesłusznie oskarżono o to, że kręcił się wokół placu zabaw i robił dzieciom zdjęcia, a pensjonat, w którym mieszkał wspólnie z wieloma migrantami pracującymi w wałbrzyskiej specjalnej strefie ekonomicznej obrzucono racami.
W końcu w wyniku narastającej antyimigranckiej histerii może dojść do prawdziwej tragedii – ktoś zostanie trwale okaleczony albo pozbawiony życia.
Rząd bez narracji
Rząd tymczasem w całej sprawie zachowuje dziwną komunikacyjną bierność. Premier Tusk częściej w ostatnich dniach wypowiadał się na temat sukcesów Igi Świątek niż narastającej w kraju ksenofobii. Odpowiedzialny za bezpieczeństwo na polskich ulicach minister spraw wewnętrznych Tomasz Siemoniak co prawda sporo pisze na portalu X o migracji, ale głównie w kontekście bezpieczeństwa granicy, które – jak przekonuje – wzrosło dzięki obecnym rządom, a kulało w czasach PiS, gdy państwo „sprzedawało wizy”. Narracja „to za nas jest bezpieczniej, a to PiS wpuszczał nielegalnych migrantów” nie wystarczy jednak, by przeciwstawić się antymigranckiemu wzmożeniu radykalnej prawicy.
Ta ma w sprawie migracji bardzo jasną narrację: chcemy Polski zamkniętej, najlepiej bez żadnej migracji, a już na pewno nie pozaeuropejskiej. — Żadnych masowych migracji w Polsce, żadnych imigrantów tutaj nie chcemy. Polska jest krajem dla Polaków, jesteśmy cywilizowanym narodem i chcemy bezpieczeństwa i spokoju — mówił w sobotę w Toruniu Mentzen. Strona rządowa nie ma żadnej swojej pozytywnej opowieści o migracji i integracji migrantów, którą mogłaby przeciwstawić językowi, którym mówi nie tylko Konfederacja, ale też coraz bardziej PiS.
Nie chodzi o to, by rząd głosił pochwałę otwartych granic i udawał, że migracja nie rodzi żadnych problemów. Chodzi o to, by – zanim nakręcani histerią nie zaszkodzimy sobie wszyscy zamykając się na migrację i jej korzyści – rząd potrafił przedstawić spójną opowieść o legalnej, kontrolowanej, bezpiecznej migracji jako konieczności i szansie stojącej przed naszym krajem. Bo migranci wykonują prace, których nie chcą wykonywać Polacy, współtworzą nasz wzrost gospodarczy, są klientami, na których zarabiają polskie biznesy, studiują na polskich uczelniach i uczestniczą w projektach badawczych.
Absolutnym minimum jest to, by rząd był w stanie jasno powiedzieć: nie ma zgody na narastającą ksenofobię, na rasistowski język, demonizacją i dehumanizację migrantów. Tak jak zrobili to rektorzy śląskich uczelni pisząc w niedawno wydanym oświadczeniu: „Uzasadnione obawy przed nielegalną imigracją nie usprawiedliwiają budowania w społeczeństwie atmosfery zagrożenia i niechęci w stosunku do każdego człowieka, który wyróżnia się kolorem skóry, językiem lub obyczajem kulturowym”. Legalnie przebywający w Polsce migranci, ale też Polacy emigranckiego pochodzenia powinni dostać dziś od rządu sygnał: możecie czuć się w Polsce bezpiecznie, poważnie traktujemy wasze bezpieczeństwo. Dziś tego sygnału wyraźnie brakuje.
Nie można poddawać się przed walką
Oczywiście, temat migracji jest bardzo politycznie trudny dla rządu. Po klęsce Trzaskowskiego obóz władzy jest w głębokiej politycznej defensywie. Wynik prawicy i skrajnej prawicy – liczba głosów jakie w pierwszej turze padła na Nawrockiego, Mentzena, Brauna, Jakubiaka – może faktycznie przytłaczać i sprawiać wrażenie, że prawica całkowicie dziś dominuje w Polsce, a obóz liberalno-lewicowy jest w mniejszości i w każdej kontrowersyjnej sprawie zostanie przykryty czapkami.
Język Mentzena w sprawie migracji niekoniecznie jest dziś jednak językiem większości. Badania pokazują bardzo różne wyniki. W sondażu Opinii 24 ponad połowa Polaków popiera patrole Bąkiewicza. W innym, przeprowadzonym przez IBRiS dla „Rzeczpospolitej”, większość jest przeciwna, by Ruch Obrony Granic wspomagał Straż Graniczną w jej zadaniach.
Z całą pewnością jeśli obóz rządowy założy, że już przegrał spór o migrację ze skrajną prawicą i zostawi jej narrację bez odpowiedzi, to poglądy Berkowicza, Bosaka, Mentzena za chwilę faktycznie staną się całkowicie dominujące.
