Miało być ciepło i taniej, bywa zimno i drożej. — Zapłaciłam za pompę 60 tys. zł i to są pieniądze wyrzucone w błoto. Wzięłam kredyt, pracuję na półtora etatu, żeby spłacać to badziewie — mówi Monika, samotna matka.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Monika na zakup pompy ciepła zdecydowała się trzy lata temu. — To były czasy, kiedy ekogroszek kosztował 3 tys. zł za tonę. Dla mnie to było nie do udźwignięcia, bo na zimę spalałam pięć ton. Sam opał kosztowałby mnie więc około 15 tys. zł — wspomina. Zaczęła szukać alternatywy.
— Wtedy wszędzie reklamowano pompy ciepła. Mówiono, że to tanie rozwiązanie, że są dotacje, że się opłaca — opowiada. Uznała, że to może być dobre wyjście. — Przyjechał przedstawiciel i zapewniał, że pompa bez problemu ogrzeje dom o powierzchni 160 m kw. Nie powiedział jednak, że w starszym budownictwie, przy tradycyjnych grzejnikach, koszty eksploatacji są ogromne, bo wszystko idzie na prąd — tłumaczy.
O tym, jak wysokie mogą być rachunki, przekonała się podczas pierwszych mrozów.
—Tamtej zimy nocami temperatura spadała nawet do minus 15 stopni. W ciągu jednego miesiąca nabiło mi 3 tys. kWh, a rachunek wyniósł prawie 5 tys. zł. Byłam tak wściekła, że wyłączyłam pompę, kupiłam kozę, drewno i w ten sposób dogrzewałam dom aż do marca — relacjonuje. Temperatura w jej domu nigdy nie przekracza 20 stopni. — Po prostu boję się kolejnych rachunków za prąd. Teraz, przy obecnych mrozach, nadal palę w kozie. Pompę włączę dopiero wtedy, kiedy na zewnątrz zrobi się cieplej — podkreśla.
Wytrzymać do końca umowy
Artur zdecydował się na montaż pompy ciepła rok temu. — Skorzystałem z dotacji z programu „Czyste Powietrze”. Nie ukrywam, że w podjęciu decyzji pomogła też obawa przed ewentualnym zakazem palenia drewnem, którym do tamtej pory ogrzewałem dom. A przecież chciałem mieć ciepło — przyznaje. Dziś jednak nie jest z tej decyzji zadowolony. — Pompa nie spełnia moich oczekiwań. Owszem, jest niemal bezobsługowa, ale to właściwie jedyny plus, jaki odczuwam — zaznacza. W jego przypadku okazała się rozwiązaniem nieekonomicznym. — Jest bardzo droga w eksploatacji, nawet przy temperaturze 17-18 stopni w domu. Tylko w styczniu tego roku pompa zużyła 1500 kWh energii. Gdybym chciał utrzymywać wyższą temperaturę, musiałbym płacić nawet 100 zł dziennie za ogrzewanie domu o powierzchni 140 m kw. — wyjaśnia.
Gdyby mógł, zrezygnowałby z pompy już dziś. — Niestety przez najbliższe cztery lata nie mogę tego zrobić, bo musiałbym zwrócić dotację, czyli kilkadziesiąt tysięcy złotych. Moja perspektywa jest taka, że po upływie pięciu lat od montażu przestanę korzystać z pompy i kupię piec na drewno piątej klasy. Tak będzie mi się zdecydowanie bardziej opłacało — dodaje.
Niedopasowany sprzęt
Na wysokie rachunki skarży się też Magda, która pompę ciepła użytkuje już ponad dwa lata. Przez ten czas zdążyła przekonać się, że w jej przypadku, to rozwiązanie z oszczędnością ma mało wspólnego. — Zamontowaliśmy pompę ciepła latem 2023 r. przy okazji zakładania fotowoltaiki. Zdecydowaliśmy się na taki ruch, bo szukaliśmy wtedy alternatywy do wtedy, zbyt drogiego gazu — tłumaczy. Pompy ciepła działają dzięki zasilaniu energią elektryczną, która umożliwia pozyskiwanie ciepła zgromadzonego w gruncie, wodach lub powietrzu. Kiedy działają z instalacją fotowoltaiczną, część zapotrzebowania na prąd można pokryć energią pochodzącą ze słońca. Użytkowanie pompy zamontowanej u Magdy przebiega sprawnie — jak dotąd nie było awarii. — Jednak mimo fotowoltaiki mamy ogromne, gigantyczne wręcz faktury za zużycie prądu. Pompa ciepła zużywa bardzo dużo energii elektrycznej. W okresie grzewczym rachunek to nawet 2 tys. zł miesięcznie. Fotowoltaika w tym czasie prawie nic nie ładuje. Niestety nie mogę z niej zrezygnować jeszcze przez kilka lat — dodaje.
Małgorzata zmieniła piec z ekogroszku na pompę ciepła. — Mam problemy z kręgosłupem, a worki ekogroszku mają swoją wagę — tłumaczy. Pompę użytkuje już drugi sezon grzewczy. — Nie mogę zrezygnować, gdyż firma, którą wynajęłam, przedziurawiła mi komin, puszczając wewnątrz kable i nie mam możliwości podłączenia pieca — mówi. Gdyby jednak mogła, jak najszybciej zrezygnowałaby z pompy. — Nie jestem zadowolona, bo ciągle są jakieś alarmy na pompie, przepalone bezpieczniki, a co za tym idzie brak prądu — wymienia. Wyzwań związanych z użytkowaniem pompy odczuwa jednak więcej. — Co dwa miesiące muszę czyścić filtry, pompa hałasuje. Nikt nie uprzedzał, że w starszych domach jest problem, elektryka nie radzi sobie z taką mocą — przyznaje. Małgorzata liczy na to, że w końcu znajdzie specjalistę, który odpowiednio dopasuje parametry pompy do jej nieruchomości. — Dobrze dobrana pompa w nowym domu to same plusy, ale w starym domu widzę więcej minusów. Człowiek uczy się sam na błędach — dodaje.
Nabici w pompy
Miały być oszczędności, są rachunki grozy. Chociaż wiele osób jest zadowolonych z wyboru pomp ciepła jako źródła ogrzewania, pojawia się coraz więcej głosów o tym, że pompy rujnują ich portfele. — Współczuję ludziom, którzy zostali oszukani, nabici w butelkę — mówi prof. Paweł Obstawski z SGGW. Dlaczego tak się dzieje? Problem nie polega na tym, że pompy ciepła nie działają. Działają, ale tylko tam, gdzie mają do tego warunki. — Pompy ciepła są opisywane wyłącznie w superlatywach. I posiadają zalety. W odpowiednich warunkach są oszczędne i ekologiczne. Ale to urządzenia, które mają też konkretne ograniczenia — tłumaczy prof. Obstawski.
Pompa ciepła to urządzenie chłodnicze, które przenosi energię z otoczenia (powietrza, gruntu lub wody) do wnętrza budynku. Im większa jest różnica między temperaturą na zewnątrz a tą, którą trzeba zapewnić w instalacji grzewczej, tym więcej energii elektrycznej zużywa sprężarka. Im zimniej na dworze i im gorzej przystosowany dom, tym drożej. — Pompy ciepła najlepiej sprawdzają się w nowych, dobrze ocieplonych budynkach, z niskotemperaturową instalacją grzewczą – na przykład ogrzewaniem podłogowym. Tymczasem w Polsce masowo montuje się je w domach, które nigdy nie przeszły termomodernizacji. W budynkach niedocieplonych, z dużym zapotrzebowaniem na ciepło i klasycznymi grzejnikami ściennymi — zauważa ekspert. Efekt jest wówczas taki, że urządzenie musi pracować na wysokich parametrach, zużywając coraz więcej prądu. A rachunki zamiast spadać, rosną do zaskakującego poziomu.
Kolejna kwestia to zły dobór urządzenia. Część pomp dostępnych na rynku projektowana jest z myślą o innym klimacie. — Pompy przystosowane do łagodnych zim po prostu nie radzą sobie w Polsce, a użytkownik dowiaduje się tego dopiero wtedy, gdy przychodzi pierwszy rachunek. Zawsze warto sprawdzić dla jakiego klimatu zaprojektowano urządzenie — zauważa prof. Obstawski.
Problem pogłębia także brak regulacji zawodu instalatora i serwisanta OZE. — Instalacją odnawialnych źródeł energii może zajmować się praktycznie każdy. Nie ma obowiązkowych uprawnień, nie ma realnej kontroli. To otwiera pole do nadużyć: złego doboru mocy, nieuczciwych obietnic, a czasem zwykłego naciągania klientów, którzy często finansują inwestycję kredytem — podkreśla Paweł Obstawski.
Ekspert zwraca też uwagę na to, że pompy mogą być awaryjne. — To tylko sprzęt, który może się zepsuć. A jeśli awaria wydarzy się przy minus 20 stopniach, nikt nie naprawi jej od ręki. Brak alternatywnego źródła ciepła oznacza realne zagrożenie, nie tylko dyskomfort — zaznacza. Zdaniem prof. Obstawskiego kluczowa jest możliwość podjęcia świadomej decyzji opartej na faktach. — Użytkownik pompy ciepła przed jej zakupem musi mieć rzetelny audyt energetyczny budynku i instalacji wykonany przez osobę z uprawnieniami. Na razie jednak niewiele wskazuje na to, by system miał się szybko zmienić. Stowarzyszenia apelują, piszą listy otwarte, ale realnych działań brak. A ci, którzy już na pompy się zdecydowali często zostają sami: z kredytem, rachunkami grozy i poczuciem zawodu — dodaje.
