Czy „mózg ciążowy” to tylko mit? Jak pokazują najnowsze badania, ciąża rzeczywiście wpływa na funkcjonowanie mózgu — w szczególności poprzez osłabienie tzw. „pamięci lęku”. Naukowcy z Northeastern University odkryli, że reakcje na zagrażające lub stresujące bodźce u kobiet w ciąży są wyraźnie stłumione.
Wspomnienia związane ze strachem pełnią istotną funkcję adaptacyjną: pomagają zapamiętywać niebezpieczne sytuacje i unikać ich w przyszłości. Jednocześnie mechanizmy te są ściśle powiązane z rozwojem zaburzeń lękowych oraz zespołu stresu pourazowego (PTSD).
Odkrycie naukowców rzuca nowe światło na to, jak ciąża przeobraża mózg, — wykraczając poza dobrze znane relacje o roztargnieniu czy uczuciu „zamglenia”, często zgłaszane przez przyszłe mamy. Choć przez lata pojęcie „mózgu ciążowego” bywało bagatelizowane jako mit lub skrót myślowy, coraz więcej dowodów wskazuje, że ciąża wiąże się z realnymi i istotnymi zmianami neurologicznymi.
W najnowszym badaniu naukowcy analizowali, jak ciąża wpływa na powstawanie oraz przywoływanie wspomnień lękowych, wykorzystując sprawdzone modele eksperymentalne służące do pomiaru procesów uczenia się i reakcji mózgu na postrzegane zagrożenia. Wyniki pokazały, że kobiety w ciąży wykazują mniejszą zdolność do przechowywania takich wspomnień — skojarzenia związane ze strachem są przez nie zapamiętywane słabiej niż u kobiet niebędących w ciąży.
Zdaniem badaczy kluczową rolę w tym procesie odgrywają zmiany hormonalne. W czasie ciąży dochodzi do gwałtownego wzrostu poziomu hormonów, takich jak estrogen i progesteron, które oddziałują na obszary mózgu odpowiedzialne za pamięć i przetwarzanie emocji — w tym ciało migdałowate i hipokamp. To właśnie te struktury są niezbędne dla nabywania, utrwalania i przywoływania wspomnień związanych z lękiem.
Co istotne, osłabienie pamięci lękowej nie musi być zjawiskiem negatywnym. Wręcz przeciwnie — może pełnić funkcję adaptacyjną. Ciąża to czas wzmożonej wrażliwości i stresu, a redukcja reakcji lękowych może chronić zdrowie psychiczne matki w czasie intensywnych zmian. Mechanizm ten może również sprzyjać zachowaniom opiekuńczym po porodzie, obniżając poziom niepokoju i ułatwiając budowanie więzi z dzieckiem.
Wyniki te wpisują się w coraz szerszy nurt badań dowodzących, że ciąża jest okresem wyjątkowo intensywnej plastyczności mózgu. Wcześniejsze prace wykazały zarówno strukturalne, jak i funkcjonalne zmiany w mózgu kobiet w ciąży, podważając tezę, że obserwowane trudności poznawcze są jedynie subiektywnym lub przejściowym rozproszeniem uwagi.
Badanie nie sugeruje, jakoby kobiety w ciąży miały tracić zdolność rozpoznawanie zagrożeń, jednak podkreśla, że w tym okresie mózg może nieco inaczej ustalać priorytety w zakresie regulowania emocji. Naukowcy podkreślają, że potrzebne są dalsze analizy, które pozwolą określić, jak długo opisane zmiany utrzymują się po porodzie oraz czy wpływają one na podatność na zaburzenia lękowe i nastroju w okresie poporodowym.
Źródło:
Vincelette, L. K., Ulgenturk, E., Adel-Zadeh, B., Ravaglia, I. C., Hanson, L. R., Lubash, R. W., & Shansky, R. M. (2026). Pregnancy’s lasting imprint: Late pregnancy allopregnanolone alters rat fear recall and medial prefrontal cortex activity. Hormones and Behavior, 178.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.